Tích trữ nguồn nước từ cuối mùa lũ

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Văn bản số 9694/VPCP-NN ngày 24/9/2026 về chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino, Công ty Thủy điện Bản Vẽ đã tăng cường công tác theo dõi khí tượng thủy văn, đánh giá lượng nước về hồ và xây dựng phương án vận hành phù hợp.

Theo đó, từ ngày 14/10/2026, đơn vị bắt đầu triển khai phương án tích nước hồ chứa, hướng tới mục tiêu chủ động nguồn nước cho mùa cạn năm 2027. Tại thời điểm xây dựng phương án, mực nước hồ Bản Vẽ ở cao trình khoảng 197,5m, thấp hơn mực nước dâng bình thường 2,5m, tương ứng với lượng nước cần bổ sung khoảng 110 triệu m³.

Việc chủ động tích nước ngay từ giai đoạn cuối mùa lũ có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các dự báo khí hậu cho thấy nguy cơ nắng nóng, hạn hán và thiếu hụt nguồn nước có thể gia tăng. Lượng nước được tích trữ sẽ tạo dư địa cho công tác điều tiết hồ chứa, góp phần đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của người dân, phục vụ sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế ở khu vực hạ du.

Theo số liệu vận hành từ ngày 14/10 đến 27/10/2026, mực nước hồ Bản Vẽ nhìn chung có xu hướng tăng, lượng nước tích trữ được bổ sung so với thời điểm bắt đầu thực hiện phương án. Kết quả này cho thấy những chuyển biến tích cực trong công tác chuẩn bị nguồn nước cho mùa khô sắp tới.

Không chỉ phục vụ nhiệm vụ cấp nước, việc duy trì dung tích hồ ở mức phù hợp còn góp phần bảo đảm nguồn nước cho sản xuất điện, qua đó hỗ trợ hệ thống điện trong những tháng cao điểm mùa khô năm 2027, thời điểm nhu cầu sử dụng điện thường gia tăng do nắng nóng kéo dài.

Vận hành linh hoạt, không chủ quan trước diễn biến thời tiết

Tích nước sớm là giải pháp cần thiết, song nhiệm vụ đặt ra đối với đơn vị vận hành là phải cân đối hài hòa giữa yêu cầu tích trữ nước và bảo đảm an toàn công trình, an toàn vùng hạ du. Đặc biệt, trong giai đoạn cuối mùa mưa lũ, diễn biến thời tiết trên lưu vực vẫn có thể xuất hiện những tình huống bất thường, đòi hỏi công tác vận hành hồ chứa phải linh hoạt và chủ động.

Theo phương án đã báo cáo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Nghệ An, trong trường hợp xuất hiện hình thế thời tiết có nguy cơ gây mưa lũ trên lưu vực, Công ty Thủy điện Bản Vẽ sẽ kịp thời điều chỉnh chế độ vận hành, chuyển sang phương án giảm lũ cho hạ du hoặc vận hành nhằm bảo đảm an toàn công trình theo đúng quy định.

Trong quá trình này, việc kiểm soát mực nước hồ, cập nhật lưu lượng nước về và theo dõi sát các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn được xác định là những nhiệm vụ thường xuyên. Các phương án vận hành phải được tính toán trên cơ sở diễn biến thực tế, tuân thủ quy trình vận hành hồ chứa và quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Cả.

Là công trình thủy điện có vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước trên lưu vực sông Cả, hồ Bản Vẽ đồng thời đảm nhận nhiều nhiệm vụ, bao gồm tham gia cắt, giảm lũ, cấp nước cho hạ du và phát điện. Vì vậy, việc vận hành hồ không đơn thuần hướng tới mục tiêu sản xuất điện mà còn phải bảo đảm lợi ích tổng thể, gắn với yêu cầu an toàn và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Chủ động từ sớm để giảm áp lực thiếu nước

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng làm gia tăng tính bất định của các hiện tượng thời tiết cực đoan, công tác quản lý và điều tiết nguồn nước tại các hồ chứa thủy điện đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao. Việc chuẩn bị nguồn nước từ sớm, thay vì chờ đến khi mùa khô bắt đầu mới triển khai các giải pháp ứng phó, được xem là hướng tiếp cận cần thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ thiếu nước.

Đối với hồ Bản Vẽ, hiệu quả của phương án tích nước không chỉ được đánh giá qua lượng nước dự trữ mà còn phụ thuộc vào khả năng điều tiết hợp lý trong suốt mùa cạn. Nguồn nước cần được phân bổ, sử dụng phù hợp với nhu cầu thực tế, đặc biệt là bảo đảm nước cho sinh hoạt và sản xuất ở hạ du trong những thời điểm khô hạn kéo dài.

Thời gian tới, Công ty Thủy điện Bản Vẽ sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, lượng nước về hồ và các cảnh báo liên quan đến hiện tượng El Nino; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong trao đổi thông tin và xây dựng phương án điều tiết nguồn nước.

Cùng với nhiệm vụ vận hành an toàn hồ chứa, đơn vị cũng chú trọng nâng cao chất lượng quản trị, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, cải tiến kỹ thuật và tăng cường văn hóa an toàn trong sản xuất. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, thích ứng với những yêu cầu ngày càng phức tạp của công tác quản lý nguồn nước và sản xuất điện.

Việc chủ động tích nước từ giữa tháng 10/2026 thể hiện sự chuẩn bị sớm của Thủy điện Bản Vẽ trước nguy cơ El Nino và những thách thức về nguồn nước trong năm 2027. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả lâu dài, giải pháp này cần được triển khai song song với việc giám sát chặt chẽ nguồn nước, vận hành linh hoạt hồ chứa và phối hợp đồng bộ với các địa phương vùng hạ du, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước, an toàn công trình và an ninh năng lượng.

Đà Nẵng đề nghị giảm phát điện, ưu tiên tích nước các hồ thủy điện

Minh Anh