Tại hội thảo Công nghệ CCUS: Giải pháp thúc đẩy Net Zero tại Việt Nam diễn ra ngày 27/10/2026, các cơ quan quản lý và chuyên gia đã tập trung trao đổi về tiềm năng, cơ hội cũng như những điều kiện cần thiết để triển khai công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon tại Việt Nam.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), CCUS là một trong những giải pháp quan trọng trong lộ trình giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu. Để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, quy mô triển khai công nghệ này cần tăng thêm gần 50%.

Số liệu của Viện Nghiên cứu CCS toàn cầu cho thấy, tính đến ngày 31/7/2026, thế giới có 832 dự án thu giữ và lưu trữ CO2 thương mại, trong đó 113 dự án đang vận hành, 59 dự án đang xây dựng. Tổng công suất thu giữ CO2 của các dự án hoạt động đạt khoảng 68 triệu tấn mỗi năm.

Đối với Việt Nam, kết quả nghiên cứu hợp tác giữa Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tổ chức Công nghệ và Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC) xác định tiềm năng lưu trữ CO2 khoảng 71 tỷ tấn, tập trung tại ba bể trầm tích Sông Hồng, Nam Côn Sơn và Cửu Long. Trong đó, các mỏ dầu khí đã khai thác, suy giảm sản lượng có thể tận dụng để lưu trữ hơn 1 tỷ tấn CO2.

Đáng chú ý, 34 mỏ dầu khí ngoài khơi đã được Petrovietnam đánh giá sơ bộ về tiềm năng lưu trữ carbon. Việt Nam cũng từng thực hiện bơm ép CO2 thành công tại mỏ Rạng Đông vào năm 2011, tạo tiền đề kinh nghiệm cho việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ này.

CCUS có thể được triển khai tại các ngành phát thải lớn như nhiệt điện, lọc hóa dầu, sản xuất phân bón và công nghiệp nặng. CO2 sau khi thu giữ có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho một số quy trình sản xuất hoặc vận chuyển đến các cấu trúc địa chất phù hợp để lưu trữ lâu dài. Qua đó, công nghệ góp phần giảm lượng khí nhà kính phát thải trực tiếp vào khí quyển.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và hạ tầng vận chuyển, lưu trữ đồng bộ vẫn là những thách thức đáng kể. Để phát triển các dự án thương mại, Việt Nam cần tiếp tục khảo sát, đánh giá chi tiết khả năng tiếp nhận CO2 của các tầng địa chất, độ ổn định của khu vực lưu trữ và xây dựng hệ thống giám sát an toàn lâu dài.

Về chính sách, Luật Dầu khí số 10/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đã bổ sung quy định về hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon gắn với lĩnh vực dầu khí. Đây là cơ sở pháp lý ban đầu để nghiên cứu, triển khai các dự án CCS tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện quy định về khảo sát, cấp phép, vận hành, giám sát và trách nhiệm dài hạn đối với các khu vực lưu trữ CO2; xây dựng cơ chế đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV), tiêu chuẩn kỹ thuật và chính sách huy động nguồn vốn đầu tư.

Theo định hướng được đề xuất, giai đoạn 2027-2030 có thể tập trung triển khai các dự án thí điểm, đánh giá dung lượng lưu trữ tại từng mỏ và bể trầm tích, từng bước nghiên cứu hình thành các trung tâm lưu trữ carbon quy mô lớn.

Với lợi thế về tiềm năng địa chất, hạ tầng dầu khí và kinh nghiệm nghiên cứu ban đầu, Việt Nam có cơ hội phát triển CCUS thành một cấu phần trong chiến lược giảm phát thải. Tuy nhiên, công nghệ này cần được triển khai có lộ trình, bảo đảm an toàn môi trường và hiệu quả kinh tế, đồng thời kết hợp với chuyển dịch năng lượng sạch, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải trực tiếp để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Việt Nam thúc đẩy điện hạt nhân gắn với an ninh năng lượng và Net Zero

Kiệt Vũ