255 dự án chăn nuôi heo và áp lực kiểm soát chất thải

Ngày 5/11, Thanh tra tỉnh Gia Lai công bố Kết luận thanh tra số 39/KL-TTT về việc chấp hành các quy định pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với các dự án đầu tư chăn nuôi trên địa bàn tỉnh. Kết quả thanh tra cho thấy, bên cạnh việc thực hiện các thủ tục môi trường và đầu tư công trình xử lý chất thải, một số doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế trong quá trình vận hành, quản lý các hạng mục bảo vệ môi trường.

Theo thống kê được nêu trong kết luận, Gia Lai hiện có 255 dự án đầu tư chăn nuôi heo, trong đó 23 dự án thuộc khu vực Đông Gia Lai và 232 dự án thuộc khu vực Tây Gia Lai. Hoạt động chăn nuôi đang có xu hướng chuyển dịch theo hướng tập trung, quy mô lớn và ứng dụng công nghệ.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, loại hình sản xuất này cũng phát sinh lượng đáng kể chất thải cần được kiểm soát. Trong đó có nước thải chăn nuôi, chất thải rắn, chất thải nguy hại, xác vật nuôi, khí thải và mùi. Nếu các công trình thu gom, xử lý không được đầu tư đồng bộ hoặc vận hành thiếu hiệu quả, những nguồn thải này có thể gây sức ép lên chất lượng đất, nước, không khí và môi trường sống của cộng đồng dân cư xung quanh.

Trước thực tế đó, đoàn thanh tra đã kiểm tra 6 dự án chăn nuôi heo do các doanh nghiệp đầu tư. Kết quả ghi nhận các đơn vị đã thực hiện thủ tục môi trường tương ứng với từng dự án, đồng thời đầu tư và đưa vào vận hành một số công trình thu gom, xử lý chất thải. Dù vậy, quá trình kiểm tra vẫn phát hiện nhiều thiếu sót trong việc duy trì, bảo dưỡng công trình, quản lý chất thải phát sinh và thực hiện các yêu cầu theo hồ sơ môi trường đã được phê duyệt.

Nhiều bất cập trong xử lý nước thải, bùn thải và xác vật nuôi

Tại Công ty TNHH Hợp Thành Gia Lai, một số công trình xử lý nước thải chưa được kiểm tra, vận hành và bảo dưỡng thường xuyên. Doanh nghiệp cũng chưa thực hiện đầy đủ các nội dung trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt; việc bàn giao phế phẩm từ xác heo chết và bùn thải chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Đáng chú ý, khu vực hố tiêu hủy xác heo chưa được trang bị hệ thống thu gom khí phát sinh trong quá trình phân hủy để dẫn đến công trình xử lý, đốt khí. Bên cạnh đó, hệ thống cây xanh tại một số vị trí chưa được trồng và duy trì đầy đủ, mật độ chưa đáp ứng yêu cầu che chắn, hạn chế mùi phát sinh từ hoạt động chăn nuôi.

Đối với Công ty TNHH Chăn nuôi Đức Hoàn Một, công tác kiểm tra, bảo dưỡng các hạng mục thu gom, xử lý và lưu chứa nước thải, nước mưa chưa được thực hiện thường xuyên. Việc thu gom, xử lý và chuyển giao bùn thải phát sinh từ hầm biogas cũng như hệ thống xử lý nước thải còn chậm. Doanh nghiệp chưa triển khai đầy đủ chương trình giám sát môi trường, trong khi dải cây xanh cách ly tại dự án còn thưa.

Tương tự, Công ty TNHH Đầu tư Chăn nuôi HTB chưa thực hiện kịp thời việc kiểm tra, bảo dưỡng một số công trình xử lý nước thải. Công tác thu gom, xử lý và chuyển giao bùn thải cũng còn hạn chế. Đặc biệt, cây xanh tại khu vực hệ thống xử lý nước thải chưa được bố trí, trồng bổ sung và duy trì đầy đủ.

Tại Công ty TNHH MTV Phúc Huy Gia Lai, kết luận thanh tra chỉ ra việc thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường theo giấy phép môi trường chưa đầy đủ. Doanh nghiệp chưa thực hiện chuyển giao phế phẩm từ xác heo chết theo nội dung giấy phép được cấp. Ngoài ra, phần diện tích được quy hoạch trồng cây keo, xà cừ theo phương án đã phê duyệt hiện đang được sử dụng để trồng mía và bắp.

Những hạn chế trên cho thấy công tác quản lý chất thải tại các trang trại không chỉ phụ thuộc vào việc đầu tư công trình xử lý ban đầu mà còn đòi hỏi quy trình vận hành, kiểm tra và bảo dưỡng phải được duy trì liên tục. Nếu các khâu này không được thực hiện nghiêm túc, nguy cơ phát sinh mùi, tồn đọng chất thải và ảnh hưởng đến môi trường xung quanh sẽ khó được kiểm soát hiệu quả.

Hệ thống xử lý và giám sát môi trường chưa được duy trì đầy đủ

Một trường hợp khác được đoàn thanh tra chỉ rõ là Công ty TNHH Nông nghiệp tái tạo HD. Qua kiểm tra, việc kiểm tra và bảo dưỡng các công trình xử lý nước thải tại doanh nghiệp chưa được thực hiện thường xuyên.

Đáng lưu ý, đơn vị sử dụng nước thải chăn nuôi sau xử lý để tưới cây trồng nhưng chưa thực hiện công bố hợp quy và đăng ký công bố hợp quy theo quy định. Trong khi đó, máy ép phân tại dự án không hoạt động, khu vực máy sàng còn tồn đọng lượng phân lớn chưa được thu gom. Khu nhà chứa phân cũng đang được sử dụng để lưu giữ các thùng, bao hóa chất.

Tại Công ty TNHH MTV Ia Piơr Lộc, việc kiểm tra và vận hành các công trình xử lý nước thải chưa được duy trì thường xuyên. Công tác giám sát nước thải trong hai năm 2024 và 2025 không bảo đảm tần suất theo quy định. Việc bố trí, trồng và duy trì cây xanh tại một số khu vực thuộc dự án cũng chưa được thực hiện đầy đủ.

Như vậy, những hạn chế được phát hiện tại 6 doanh nghiệp tập trung ở nhiều khâu khác nhau, từ vận hành công trình xử lý nước thải, quản lý bùn thải, xác vật nuôi, phân chăn nuôi đến giám sát chất lượng môi trường và duy trì cây xanh cách ly.

Đây đều là những nội dung có vai trò quan trọng trong kiểm soát tác động môi trường của hoạt động chăn nuôi quy mô lớn. Việc có công trình xử lý nhưng không thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hoặc không quản lý tốt chất thải sau xử lý có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ môi trường của toàn bộ dự án.

Yêu cầu khắc phục tồn tại, tăng trách nhiệm quản lý nhà nước

Không chỉ chỉ ra những hạn chế tại doanh nghiệp, kết luận thanh tra còn đề cập đến trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Cụ thể, Chi cục Bảo vệ môi trường chưa thường xuyên và kịp thời theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các doanh nghiệp thực hiện những yêu cầu về bảo vệ môi trường. Công tác giám sát việc triển khai chương trình quan trắc, giám sát môi trường cũng như thực hiện chế độ báo cáo chưa đầy đủ.

Những hạn chế này cho thấy yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát không chỉ đặt ra đối với các chủ đầu tư dự án mà còn cần được thực hiện từ phía cơ quan quản lý chuyên ngành. Việc theo dõi thường xuyên sẽ góp phần phát hiện sớm những bất cập trong vận hành công trình xử lý chất thải, qua đó yêu cầu doanh nghiệp khắc phục trước khi các nguy cơ môi trường phát sinh và kéo dài.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Gia Lai yêu cầu 6 doanh nghiệp khẩn trương khắc phục những tồn tại, hạn chế, khuyết điểm và vi phạm đã được chỉ ra; đồng thời rà soát, thực hiện đầy đủ các nội dung theo hồ sơ môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã thống nhất nội dung Kết luận thanh tra số 39/KL-TTT, đồng thời yêu cầu các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân có liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện. Chánh Thanh tra tỉnh được giao trách nhiệm theo dõi, kiểm tra và đôn đốc việc thực hiện kết luận theo quy định.

Với số lượng 255 dự án đầu tư chăn nuôi heo trên địa bàn, việc khắc phục những tồn tại tại 6 dự án được thanh tra không chỉ có ý nghĩa đối với từng doanh nghiệp mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý môi trường đối với toàn ngành chăn nuôi. Kiểm soát chặt chẽ nước thải, chất thải rắn, bùn thải, xác vật nuôi và khí thải cần được xem là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình đầu tư, vận hành các trang trại, hướng tới phát triển chăn nuôi quy mô lớn gắn với bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Gia Lai: Phạt hộ chăn nuôi heo gây ô nhiễm môi trường tại Ia Phí

Hải Đăng