Ngành y tế cần tham gia sâu hơn vào mục tiêu giảm phát thải

Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đang trở thành định hướng được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, hạn chế ô nhiễm và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên. Trong xu thế đó, ngành y tế cũng cần thay đổi phương thức hoạt động, từng bước giảm tác động đến môi trường song song với nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Tại Hội nghị COP26, 197 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đưa ra các cam kết, lộ trình cắt giảm phát thải khí nhà kính. Việt Nam cũng cam kết đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050, giảm phát thải khí mê-tan 30% vào năm 2030, từng bước giảm và loại bỏ điện than trong giai đoạn 2030-2040, đồng thời tăng cường bảo vệ rừng.

Để thực hiện các mục tiêu này, Việt Nam cần tiếp tục triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, gắn quá trình phát triển kinh tế - xã hội với lộ trình giảm phát thải dài hạn. Trong đó, sự tham gia của các lĩnh vực cung cấp dịch vụ công thiết yếu, bao gồm y tế, có ý nghĩa quan trọng.

Theo các số liệu được công bố, hoạt động y tế trên toàn cầu hiện tạo ra khoảng 4,6% tổng lượng phát thải khí nhà kính. Nguồn phát thải chủ yếu đến từ việc tiêu thụ năng lượng, xử lý chất thải y tế và quá trình vận hành các cơ sở khám, chữa bệnh.

Tại Việt Nam, hệ thống y tế có khoảng 51.962 cơ sở công lập và ngoài công lập. Tuy nhiên, hiện chưa có số liệu thống kê chính thức về tổng lượng phát thải khí nhà kính của toàn ngành. Việc thiếu dữ liệu đầy đủ khiến quá trình nhận diện nguồn phát thải và xây dựng giải pháp giảm nhẹ còn gặp khó khăn, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý môi trường tại các cơ sở y tế.

Quản lý chất thải, tiết kiệm năng lượng để xây dựng bệnh viện xanh

Một trong những định hướng quan trọng của tăng trưởng xanh trong ngành y tế là giảm tác động môi trường từ hoạt động thường xuyên của các bệnh viện, cơ sở khám, chữa bệnh. Điều này đòi hỏi việc sử dụng năng lượng, nước và vật liệu phải được tính toán hiệu quả hơn, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quá trình phát sinh, thu gom và xử lý chất thải.

Trong đó, quản lý an toàn chất thải y tế, đặc biệt là chất thải nguy hại, cần được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Việc phân loại, thu gom, lưu giữ và xử lý đúng quy định không chỉ góp phần phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm, bảo vệ sức khỏe con người mà còn hạn chế những tác động tiêu cực đến môi trường.

Cùng với đó, các cơ sở y tế cần chú trọng sử dụng tiết kiệm điện, nước; nghiên cứu ứng dụng năng lượng tái tạo và ưu tiên lựa chọn vật liệu thân thiện với môi trường. Việc cải thiện thiết kế, vận hành bệnh viện theo hướng tăng cường thông gió và tận dụng ánh sáng tự nhiên cũng góp phần giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng trong quá trình hoạt động.

Phát triển mô hình bệnh viện xanh không chỉ hướng đến giảm lượng phát thải mà còn có thể giúp tối ưu chi phí vận hành, cải thiện điều kiện làm việc và chất lượng không gian chăm sóc sức khỏe. Đây là hướng tiếp cận gắn mục tiêu bảo vệ môi trường với nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, hoạt động mua sắm công xanh cũng cần được quan tâm. Việc ưu tiên sản phẩm, vật liệu và thiết bị đáp ứng yêu cầu về môi trường có thể góp phần giảm tác động từ quá trình cung ứng, sử dụng và thải bỏ trong các cơ sở khám, chữa bệnh.

Chuyển đổi số mở thêm hướng giảm phát thải trong hoạt động y tế

Ngoài việc đổi mới phương thức sử dụng tài nguyên và quản lý chất thải, chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp hỗ trợ ngành y tế phát triển theo hướng xanh và bền vững.

Thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và các dịch vụ y tế từ xa, hoạt động khám, chữa bệnh và quản trị hệ thống có thể được tổ chức hiệu quả hơn. Các mô hình y tế thông minh, phòng bệnh thông minh và quản lý y tế thông minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo điều kiện giảm sử dụng giấy tờ, vật liệu và hạn chế những chuyến đi không thực sự cần thiết.

Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành cũng có thể hỗ trợ các cơ sở y tế theo dõi mức tiêu thụ năng lượng, tài nguyên và hoạt động xử lý chất thải. Qua đó, từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, tạo cơ sở để nhận diện những khâu còn lãng phí và lựa chọn giải pháp cải thiện phù hợp.

Tuy nhiên, chuyển đổi số cần được triển khai đồng bộ với các giải pháp quản lý môi trường và thay đổi thói quen vận hành. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng quy trình sử dụng tài nguyên tiết kiệm, kiểm soát chất thải và trách nhiệm của đội ngũ nhân viên y tế.

Bên cạnh đó, việc đào tạo nhân viên y tế về thực hành bền vững, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng cũng cần được chú trọng. Mỗi cơ sở y tế cần từng bước đưa các yêu cầu về tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm chất thải vào hoạt động thường xuyên.

Chuyển đổi xanh trong ngành y tế vì vậy không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn là hướng đi nhằm xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại, hiệu quả và có trách nhiệm hơn với môi trường. Khi các cơ sở y tế chủ động giảm phát thải, quản lý tốt chất thải và sử dụng tiết kiệm tài nguyên, mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người sẽ được gắn kết chặt chẽ hơn với yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Danh mục 2.441 cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê

Hải Đăng