Dự kiến Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi sẽ trình Quốc hội vào ngày 11/11 tới.

Luật An toàn thực phẩm năm 2010 quy định tất cả sản phẩm thực phẩm bao gói sẵn đều phải thực hiện chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và đăng ký công bố có thời hạn. Tuy nhiên, theo cơ quan soạn thảo, quy định này chưa thực sự phù hợp với thông lệ quốc tế và chưa đáp ứng yêu cầu quản lý thực tiễn do sự đa dạng về chủng loại, tính chất của các sản phẩm thực phẩm.

Từ thực tế đó, dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đề xuất áp dụng 3 hình thức quản lý sản phẩm thực phẩm, gồm: đăng ký bản công bố sản phẩm; công bố tiêu chuẩn sản phẩm; miễn đăng ký bản công bố sản phẩm và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm.

Đáng chú ý, dự thảo quy định các sản phẩm đã thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc công bố tiêu chuẩn sản phẩm không phải thực hiện thêm thủ tục thông báo công bố tiêu chuẩn cơ sở theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp, đẩy mạnh hậu kiểm

Theo cơ quan soạn thảo, hình thức công bố tiêu chuẩn sản phẩm được áp dụng đối với phần lớn các sản phẩm thực phẩm. Nhóm này bao gồm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn; phụ gia thực phẩm; chất hỗ trợ chế biến thực phẩm; hương liệu thực phẩm; dụng cụ, vật liệu và bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm... theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 46 và khoản 2 Phụ lục I của dự thảo Luật.

Với hình thức này, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh và lưu thông sản phẩm ngay sau khi hoàn thành việc nộp hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Đồng thời, tổ chức, cá nhân phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của hồ sơ cũng như chất lượng, an toàn thực phẩm đối với sản phẩm đã công bố theo khoản 4 Điều 46 dự thảo Luật.

Cơ chế này tương tự hình thức tự công bố sản phẩm được quy định tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước không thẩm định hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm của cơ sở mà thực hiện hậu kiểm đối với sản phẩm lưu thông trên thị trường trên cơ sở hồ sơ do cơ sở công bố.

Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh, đây là cơ chế hậu kiểm thực chất, không phải hình thức tiền kiểm được thực hiện dưới danh nghĩa hậu kiểm.

Miễn đăng ký, công bố đối với một số nhóm sản phẩm

Một điểm đáng chú ý khác của dự thảo Luật là quy định cụ thể các trường hợp được miễn đăng ký bản công bố sản phẩm và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm tại điểm c khoản 2 Điều 46 và khoản 3 Phụ lục I.

Các nhóm sản phẩm thuộc diện miễn bao gồm: sản phẩm không lưu thông trên thị trường, được sử dụng để sản xuất nội bộ; sản phẩm chưa được tiêu chuẩn hóa như thực phẩm tươi sống, thực phẩm sơ chế, chế biến nhỏ lẻ, thực phẩm sơ chế chưa bao gói; thực phẩm sau chế biến trong hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố; thực phẩm được sản xuất tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ; thực phẩm tại cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và một số nguyên liệu thực phẩm.

Tuy nhiên, miễn thủ tục đăng ký, công bố không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm. Các sản phẩm này vẫn phải đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm, điều kiện đối với cơ sở hoặc địa điểm chế biến và chịu sự giám sát trong quá trình lưu thông trên thị trường.

So với phạm vi quy định hiện hành, nhóm sản phẩm được miễn theo dự thảo Luật được mở rộng và quy định cụ thể hơn.

Quy định rõ nhóm thực phẩm phải thực hiện

Theo cơ quan soạn thảo, đăng ký bản công bố sản phẩm là hình thức nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận và cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian qua.

Tại khoản 2 Điều 46, dự thảo Luật đưa ra các nguyên tắc phân loại hình thức quản lý thực phẩm, đồng thời quy định cụ thể danh mục nhóm sản phẩm phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm tại Phụ lục I.

Đại diện Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho rằng, việc xây dựng các nhóm sản phẩm phải đăng ký công bố được nghiên cứu trên cơ sở phù hợp với quy định của Codex và tham khảo kinh nghiệm quản lý của một số quốc gia như Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Australia và Canada.

Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng hạn chế phát sinh thêm nhóm sản phẩm so với quy định trước đây, cơ bản giữ nguyên 4 nhóm sản phẩm nhằm tránh gây xáo trộn trong quá trình triển khai, thực hiện của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, dự thảo kế thừa quy định tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP về các trường hợp thay đổi, bổ sung sau công bố và những trường hợp phải thực hiện lại thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc công bố tiêu chuẩn sản phẩm.

Theo đó, phần lớn các trường hợp thay đổi, bổ sung chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo. Cơ sở được tiếp tục sản xuất, kinh doanh kể từ khi hoàn thành việc nộp thông báo.

Chỉ những trường hợp làm thay đổi bản chất sản phẩm mới phải thực hiện lại thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm. Các trường hợp này bao gồm thay đổi thành phần, hàm lượng hoặc khối lượng các thành phần có tác dụng; dạng bào chế; công dụng; đối tượng sử dụng; liều dùng hoặc lượng dùng khuyến nghị; cơ sở sản xuất.

Công khai số đăng ký, số tiếp nhận công bố trên nhãn sản phẩm

Một nội dung mới được đề xuất tại dự thảo Luật là yêu cầu thông tin về số giấy đăng ký bản công bố sản phẩm và số tiếp nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm phải được in trên nhãn bao bì sản phẩm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc công khai các thông tin này tạo căn cứ để cơ quan quản lý và lực lượng chức năng nhanh chóng kiểm tra tính hợp pháp của sản phẩm trong quá trình hậu kiểm, giám sát thị trường.

Đối với người tiêu dùng, các mã số này giúp nhận diện sản phẩm đã hoàn thành thủ tục pháp lý trước khi lưu thông, đồng thời có thể sử dụng để tra cứu thông tin công khai của sản phẩm trên hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm.

Quy định cũng gắn trách nhiệm công khai thông tin với tổ chức, cá nhân đứng tên công bố sản phẩm, qua đó nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

Về phía doanh nghiệp, việc công khai số giấy đăng ký bản công bố sản phẩm và số tiếp nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm trên nhãn hàng hóa được kỳ vọng góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo cơ quan soạn thảo, doanh nghiệp sẽ không phải thực hiện thêm thủ tục công bố tiêu chuẩn áp dụng và ghi thông tin này trên nhãn hàng hóa theo quy định tại Điều 23 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Dự kiến thời gian chuyển tiếp từ 24-36 tháng

Để bảo đảm quá trình chuyển đổi không gây gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự thảo Luật đưa ra quy định về thời gian chuyển tiếp từ 24-36 tháng.

Khoảng thời gian này nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp chuẩn bị thực hiện các yêu cầu mới, như cập nhật số đăng ký bản công bố sản phẩm, số tiếp nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm; cập nhật hồ sơ lên hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm; sử dụng hết lượng bao bì cũ đã in trước đó.

Đáng chú ý, dự thảo cũng cho phép các sản phẩm đang lưu thông trên thị trường được tiếp tục sử dụng đến hết hạn sử dụng của sản phẩm.

Theo kế hoạch, dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi sẽ được trình Quốc hội vào ngày 11/11/2026. Những đề xuất trên được kỳ vọng góp phần đổi mới phương thức quản lý an toàn thực phẩm theo hướng phân loại rủi ro, tăng cường hậu kiểm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Hà Nội: Xử phạt hơn 5 tỷ đồng tiền vi phạm an toàn thực phẩm

Mai Hạ