Theo các thỏa thuận về khí hậu của Liên hợp quốc, các nước phát triển, nhóm quốc gia thải ra phần lớn lượng khí thải nhà kính toàn cầu, có nghĩa vụ hỗ trợ tài chính giúp các nước đang phát triển thích ứng với tác động của tình trạng biến đổi khí hậu và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Các khoản tài chính thích ứng này nhằm bảo vệ các quốc gia trước tác động của tình trạng biến đổi khí hậu, với các biện pháp từ xây dựng đê biển, đê sông đến việc trồng các giống cây trồng chịu hạn hay gia cố nhà cửa để chống chịu thiên tai tốt hơn.

Tuy nhiên, theo báo cáo Khoảng cách Thích ứng (Adaptation Gap Report) do Liên hợp quốc công bố mới đây, để ứng phó với cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng trầm trọng, các quốc gia đang phát triển sẽ cần 305 tỷ USD mỗi năm tính đến năm 2035. Con số này gấp gần 10 lần so với số tiền các nước đang phát triển nhận được từ các quốc gia giàu có hiện nay.

Các khoản viện trợ hoặc đầu tư nhằm hỗ trợ các nước thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu dự kiến tiếp tục là chủ đề nóng tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), nơi các nhà đàm phán đến từ gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ nhóm họp tại TP.Antalya của Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 9 - 20/11. Theo ông Antonio Guterres - Tổng thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh trong bối cảnh đó, báo cáo đã chỉ ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng khi mỗi USD mà các nước đang phát triển cần để thích ứng với biến đổi khí hậu, họ chỉ nhận được 10 xu.

"Chúng ta biết nước nào chịu rủi ro lớn nhất. Chúng ta biết giải pháp nào hiệu quả. Điều còn thiếu duy nhất là tài chính và quyết tâm chính trị. Lựa chọn vô cùng đơn giản: đầu tư vào thích ứng hôm nay hoặc phải trả giá đắt cho thảm họa ngày mai" ông Antonio Guterres kêu gọi.

Trước đó, trong năm 2024, các nước phát triển đã tài trợ khoảng từ 28,2 tỷ USD đến 31,7 tỷ USD, chỉ tăng nhẹ so với năm trước đó. Con số này không đạt cam kết được đưa ra tại COP26 ở Glasgow (Anh) năm 2021 là tăng gấp đôi tài chính thích ứng lên 40 tỷ USD hằng năm vào năm 2025 so với mức năm 2019. Tại COP30 ở Brazil vào năm ngoái, các quốc gia đã thông qua thỏa thuận chung, trong đó kêu gọi nỗ lực tăng gấp ba tài chính thích ứng vào năm 2035. Tuy nhiên, Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cho rằng mục tiêu này ít tham vọng hơn vì dòng vốn sẽ chỉ tăng lên từ khoảng 85 tỷ USD đến 120 tỷ USD/năm.

Ngay cả khi đạt được mục tiêu này, số tiền đó cũng chỉ đáp ứng được từ 20 - 29% nhu cầu thực tế để đối phó với tác động khí hậu ngày càng nghiêm trọng. UNEP cảnh báo các nỗ lực toàn cầu hiện chưa đủ để giới hạn nhiệt độ Trái Đất tăng ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp theo như tham vọng đặt ra trong Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu năm 2015. Bà Inger Andersen - Giám đốc Điều hành UNEP thậm chí còn cho rằng thế giới còn chưa sẵn sàng thích ứng với các điều kiện khí hậu hiện tại, chưa nói đến những gì xảy ra khi nhiệt độ toàn cầu tăng 1,5 độ C, bà kêu gọi COP31 tập trung thúc đẩy nỗ lực tăng gấp ba tài chính thích ứng khí hậu vào năm 2035, đồng thời tiếp tục tăng hơn nữa để cứu sống con người, tránh thiệt hại và bảo vệ nền kinh tế.

Cùng với dự báo hiện tượng El Nino hoạt động mạnh bất thường trong năm nay sẽ tiếp tục kéo theo các hình thái thời tiết cực đoan, IFRC cảnh báo việc đầu tư vào công tác ứng phó và thích ứng đang ngày càng trở nên cấp thiết. IFRC cũng chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang gây ra các đợt nắng nóng gay gắt, bão lũ và hạn hán khắc nghiệt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sinh kế và sức khỏe của con người trong thời gian tới.

Biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, Pháp thúc đẩy các giải pháp thích ứng

Hà Phương