Hỗ trợ người dân khắc phục phương tiện không đạt chuẩn khí thải

Nhằm triển khai lộ trình kiểm soát khí thải đối với phương tiện giao thông cá nhân, UBND TP.HCM vừa ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành nghiên cứu giải pháp hỗ trợ công nhân, người lao động và các nhóm dân cư chịu ảnh hưởng khi thực hiện kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.

Theo chỉ đạo của thành phố, Sở Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất cơ chế hỗ trợ phù hợp, tập trung vào những người có thu nhập thấp và gặp khó khăn về kinh tế.

Các phương án đang được xem xét gồm hỗ trợ chi phí kiểm định lần đầu, hỗ trợ một phần kinh phí sửa chữa đối với xe máy không đáp ứng yêu cầu khí thải. Bên cạnh đó, thành phố cũng nghiên cứu cơ chế thu cũ đổi mới, tín dụng ưu đãi và hỗ trợ trả góp để người dân có điều kiện chuyển sang phương tiện chạy điện hoặc sử dụng nguồn năng lượng sạch.

Việc nghiên cứu các chính sách hỗ trợ được đặt trong yêu cầu bảo đảm phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và quy định pháp luật. Qua đó, thành phố hướng tới giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, nhất là những người sử dụng xe máy làm phương tiện đi lại và mưu sinh hằng ngày.

Ở góc độ môi trường, kiểm soát khí thải phương tiện giao thông là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn. Tuy nhiên, để chính sách đạt hiệu quả, việc kiểm định cần đi đôi với hỗ trợ người dân bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện hoặc từng bước chuyển đổi sang phương tiện ít phát thải hơn.

Hơn 11,5 triệu xe máy đặt ra áp lực kiểm soát khí thải

Quy mô phương tiện giao thông cá nhân lớn là một trong những thách thức đối với quá trình triển khai kiểm định khí thải tại TP.HCM.

Theo thống kê của Sở Xây dựng, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố hiện có hơn 11,5 triệu xe mô tô, xe gắn máy đã đăng ký. Trong số này, xe máy điện có khoảng 175.148 chiếc, chiếm 1,5% tổng lượng phương tiện. Đáng chú ý, khoảng 51,18% số xe máy đăng ký thuộc nhóm có tiêu chuẩn khí thải dưới mức 2.

Những con số trên cho thấy khối lượng phương tiện cần được kiểm soát khí thải trong thời gian tới là rất lớn. Việc triển khai kiểm định không chỉ đặt ra yêu cầu về năng lực tổ chức thực hiện mà còn đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về cơ sở vật chất, nhân lực và mạng lưới kiểm định.

Theo định hướng của thành phố, Sở Xây dựng được giao rà soát, xây dựng phương án phân bố các cơ sở kiểm định phù hợp với mật độ phương tiện, dân cư và những khu vực tập trung đông công nhân, người lao động.

TP.HCM cũng định hướng xã hội hóa hoạt động kiểm định, tận dụng hệ thống cơ sở bảo hành, bảo dưỡng và sửa chữa xe máy đáp ứng đủ điều kiện để tham gia thực hiện nhiệm vụ này.

Để tạo thuận lợi cho người dân, thành phố nghiên cứu tổ chức kiểm định ngoài giờ hành chính, vào ngày nghỉ; đồng thời ứng dụng hình thức đăng ký trực tuyến, đặt lịch trước nhằm hạn chế tình trạng tập trung đông người, quá tải tại các điểm kiểm định.

Đối với các khu chế xuất, khu công nghiệp và Khu Công nghệ cao, thành phố giao các ban quản lý phối hợp với doanh nghiệp tuyên truyền, hướng dẫn người lao động chủ động kiểm định, bảo dưỡng phương tiện. Doanh nghiệp được khuyến khích bố trí thời gian phù hợp để công nhân thực hiện kiểm định mà không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chuẩn bị mạng lưới kiểm định, hướng tới lộ trình từ năm 2027

Theo thông tin từ lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố đã xác định khoảng 400 đơn vị có đủ máy móc, thiết bị và nhân lực cần thiết, sẵn sàng tham gia kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027.

Đáng chú ý, ngân sách thành phố dự kiến hỗ trợ toàn bộ kinh phí kiểm định khí thải lần đầu đối với xe mô tô, xe gắn máy đến hết năm 2028. Chính sách này được kỳ vọng giúp người dân tiếp cận hoạt động kiểm định thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện để lộ trình kiểm soát khí thải được triển khai đồng bộ.

Theo lộ trình của Chính phủ, từ ngày 1/7/2027, TP.HCM bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe máy. Mức tiêu chuẩn áp dụng được phân theo thời điểm sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu phương tiện.

Cụ thể, xe được sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu trong giai đoạn từ năm 2008 đến hết năm 2016 áp dụng mức khí thải 2; xe từ năm 2017 đến tháng 6/2026 áp dụng mức 3; phương tiện từ tháng 7/2026 trở đi áp dụng mức 4.

Việc triển khai kiểm định khí thải xe máy được kỳ vọng góp phần kiểm soát nguồn phát thải từ phương tiện giao thông, nhất là tại một đô thị có mật độ xe máy lớn như TP.HCM. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng tổ chức kiểm định, chất lượng hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa cũng như mức độ tham gia của người dân.

Bên cạnh yêu cầu kiểm soát khí thải đối với phương tiện đang lưu hành, việc khuyến khích chuyển đổi sang xe điện và phương tiện sử dụng năng lượng sạch cũng là hướng đi cần được quan tâm. Các cơ chế hỗ trợ tài chính, thu cũ đổi mới và tín dụng ưu đãi nếu được xây dựng phù hợp sẽ góp phần tháo gỡ rào cản chi phí, tạo điều kiện để người dân từng bước thay đổi phương tiện.

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đô thị đang đặt ra nhiều thách thức, kiểm soát khí thải giao thông cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, kết hợp giữa yêu cầu quản lý môi trường và bảo đảm quyền lợi của người dân. Đây cũng là điều kiện quan trọng để TP.HCM từng bước xây dựng hệ thống giao thông xanh, giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường sống.

Giảm phí đăng kiểm cho nhiều nhóm phương tiện: Không nới lỏng kiểm soát khí thải

Hải Đăng