Bộ Công Thương vừa tổ chức Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028. Tại hội nghị, đại diện Bộ Công Thương cho biết, hiện tượng El Niño xuất hiện từ nửa cuối tháng 10/2026 đã tác động đến tình hình thủy văn, khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% so với trung bình nhiều năm. Điều này làm suy giảm đáng kể khả năng huy động nguồn điện từ thủy điện.

Không chỉ thủy điện gặp khó khăn, các nguồn nhiệt điện cũng chịu áp lực do phải xử lý sự cố, sửa chữa, trong khi tiến độ đưa các nguồn điện nền mới vào vận hành còn nhiều hạn chế.

Theo nhận định tại hội nghị, El Niño có thể kéo dài đến khoảng tháng 6/2027, khiến diễn biến thủy văn tiếp tục phức tạp. Tình hình này đặt ra yêu cầu phải giải quyết đồng thời hai nhiệm vụ: bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở khu vực hạ du. Do đó, chủ động điều tiết và tích nước tại các hồ thủy điện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nước cho mùa khô năm 2027.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong mọi tình huống, phải bảo đảm cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế và đời sống nhân dân bằng những giải pháp cụ thể, khả thi.

Đối với các hồ thủy điện, Bộ trưởng yêu cầu Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), Cục Điện lực phối hợp với các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương tổ chức tích nước tối đa đến ngày 31/12/2026; tiếp tục duy trì lượng nước tích trữ đến hết ngày 31/3/2027 để phục vụ nhu cầu phát điện trong mùa khô.

Cùng với đó, công tác quản trị nguồn nước phải được triển khai đồng bộ, tối ưu và tiết kiệm, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát điện với nhu cầu sử dụng nước ở hạ du. NSMO và các đơn vị liên quan được giao phối hợp với Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du, trình Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất trước ngày 31/12/2026.

Áp lực cung ứng điện gia tăng từ nhiều phía

Bên cạnh khó khăn về nguồn nước, hệ thống điện quốc gia năm 2026 còn chịu tác động từ những biến động phức tạp của thị trường năng lượng quốc tế. Theo báo cáo của NSMO, khủng hoảng tại Trung Đông và xung đột tại Ukraine đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá các nguồn năng lượng sơ cấp tăng cao. Đây là thách thức đáng kể đối với Việt Nam khi tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp hiện ở mức xấp xỉ 44%.

Trong các tháng 4 và tháng 6/2026, hệ thống điện phải đồng thời ứng phó với tình trạng nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và khó khăn trong nhập khẩu than. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng điện tiếp tục tăng, tạo thêm áp lực đối với công tác vận hành và bảo đảm cung ứng điện trên toàn quốc.

Theo số liệu dự kiến, điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 đạt khoảng 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025 và cao hơn kịch bản cơ sở. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW vào tháng 6/2026.

Riêng trong quý IV/2026, phụ tải điện toàn quốc dự kiến tăng khoảng 13%, trong đó miền Bắc tăng khoảng 14%. Một số tỉnh thuộc khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ ghi nhận mức tăng xấp xỉ 20%. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng cho biết, trong 10 tháng năm 2026, sản lượng điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên đạt mức tăng trưởng xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP.

Trước những thách thức trên, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu các đơn vị liên quan chủ động nhận diện rủi ro, kiểm soát tình hình và xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, đơn vị vận hành và doanh nghiệp trong tổ chức thực hiện, bảo đảm sự thống nhất và đồng bộ trong điều hành hệ thống điện.

Để bảo đảm nguồn cung điện, bên cạnh việc chủ động điều tiết nước tại các hồ thủy điện, Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu phục vụ phát điện. Cục Năng lượng - Dầu khí được giao phối hợp với Petrovietnam, PV GAS, TKV, Binh đoàn 19 và các doanh nghiệp liên quan xây dựng biểu đồ cung cấp than, khí, dầu phù hợp với phương thức vận hành hệ thống điện.

Các đơn vị cũng cần sớm hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu, kết nối kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải nhằm bảo đảm khả năng cấp khí sớm cho phát điện. Đồng thời, phải chủ động duy trì lượng than, dầu dự phòng, hạn chế nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu trong giai đoạn cao điểm mùa khô.

Đáng chú ý, khu vực miền Bắc được dự báo tiếp tục chịu áp lực lớn về cung ứng điện khi nhu cầu sử dụng điện cả năm tăng trên 10%. Diễn biến thời tiết cực đoan, đặc biệt là các đợt nắng nóng kéo dài trong những tháng 7, 8 và 9, có thể khiến phụ tải điện tăng mạnh. Theo số liệu được báo cáo tại hội nghị, nhiệt độ trung bình tháng 10/2026 trên phạm vi cả nước cao hơn trung bình nhiều năm; riêng khu vực miền Bắc cao hơn từ 2-3°C, đạt mức cao kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961.

Trong bối cảnh nguồn thủy điện chịu ảnh hưởng từ El Niño, nguồn nhiên liệu cho nhiệt điện tiềm ẩn nhiều biến động và nhu cầu điện tiếp tục tăng, tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải cần được xem là những giải pháp quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng.

Việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả cần được triển khai thực chất trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt, nhất là vào những khung giờ cao điểm. Đây không chỉ là giải pháp giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tăng khả năng ứng phó trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng và điều kiện khí hậu.

Dự báo El Nino rất mạnh, mùa đông năm nay không khí lạnh diễn biến ra sao?

Minh An