Rà soát 126 gói thầu, nâng cao chất lượng thu gom rác

Ngày 10/11, tại cuộc họp của Tổ công tác Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về giải quyết các điểm nghẽn ô nhiễm môi trường, vấn đề đổi mới hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục được đặt ra như một nhiệm vụ trọng tâm. Cuộc họp do Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông, Tổ trưởng Tổ công tác, chủ trì.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, quy hoạch về chất thải rắn và nước thải hiện đã được triển khai trên phạm vi toàn thành phố. Tuy nhiên, để các định hướng này thực sự phát huy hiệu quả, yêu cầu cấp thiết là phải nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, đặc biệt đối với hoạt động thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt.

Thực tế đặt ra yêu cầu phải rà soát lại phương thức cung ứng dịch vụ vệ sinh môi trường, tạo điều kiện để các đơn vị có năng lực tham gia đầu tư phương tiện, công nghệ và trang thiết bị hiện đại. Qua đó, từng bước khắc phục những bất cập trong quá trình thu gom, vận chuyển chất thải tại các địa bàn.

Trên cơ sở đó, UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, đánh giá toàn bộ 126 gói thầu thu gom rác đang triển khai, nghiên cứu phương án hợp nhất những gói thầu có quy mô nhỏ lẻ. Việc tổ chức lại cần hướng tới lựa chọn các doanh nghiệp có đủ tiềm lực tài chính và năng lực kỹ thuật, bảo đảm khả năng đầu tư lâu dài vào phương tiện, thiết bị phục vụ công tác vệ sinh môi trường.

Cùng với việc điều chỉnh quy mô các gói thầu, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các gói thầu có quy mô phù hợp, đủ sức hấp dẫn đối với những doanh nghiệp có năng lực đầu tư. Đây được xem là một trong những điều kiện để thay đổi phương thức thu gom, vận chuyển rác còn tồn tại nhiều hạn chế.

Đáng chú ý, thành phố định hướng thay thế dần các phương tiện thu gom rác kiểu cũ bằng xe chuyên dụng có cửa nạp rác bên hông và hệ thống tay gắp tự động. Việc hiện đại hóa phương tiện không chỉ góp phần nâng cao hiệu suất thu gom mà còn hướng tới giảm những bất cập trong quá trình vận chuyển, hạn chế ảnh hưởng đến vệ sinh và cảnh quan đô thị.

Bên cạnh đó, các điểm tập kết rác chưa bảo đảm yêu cầu vệ sinh, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân cũng cần được kiểm tra, xử lý. Việc chuẩn hóa các điểm thu gom tại khu dân cư, xã, phường và khu chung cư được xác định là một trong những giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải ngay từ khâu đầu tiên.

Thúc đẩy các dự án xử lý, giảm dần phụ thuộc vào chôn lấp

Không chỉ tập trung vào khâu thu gom, Hà Nội đang đẩy mạnh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để triển khai 5 dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Đây là những dự án được đưa vào dự thảo Chương trình công tác của Tổ công tác, với mục tiêu tăng năng lực xử lý, từng bước giảm áp lực lên các khu chôn lấp hiện hữu.

Theo yêu cầu của lãnh đạo thành phố, công tác quy hoạch và đầu tư các cơ sở xử lý rác cần được tính toán trên cơ sở nhu cầu thực tế trong dài hạn. Hà Nội phải dự báo lượng chất thải phát sinh đến năm 2045, trong bối cảnh quy mô dân số có thể đạt khoảng 20 triệu người, tương ứng với lượng rác thải sinh hoạt ước tính từ 15.000 - 20.000 tấn/ngày.

Việc xác định công suất các nhà máy, cơ sở xử lý cần tính đến tốc độ gia tăng dân số và khối lượng chất thải phát sinh trong tương lai. Nếu không có phương án đầu tư đồng bộ, áp lực lên hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác sẽ ngày càng lớn, kéo theo nguy cơ quá tải tại các khu xử lý tập trung.

Trước mắt, Hà Nội đặt mục tiêu đến cuối năm 2027 chấm dứt việc chôn lấp rác tươi hằng ngày. Về lâu dài, thành phố nghiên cứu phương án xử lý lượng rác đã được chôn lấp bằng công nghệ đốt, đồng thời tìm kiếm giải pháp phù hợp đối với tro bay phát sinh trong quá trình xử lý.

Liên quan đến vấn đề này, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu các cơ quan chuyên môn nghiên cứu kinh nghiệm của Trung Quốc trong ứng dụng công nghệ xử lý tro bay, đặc biệt là khả năng tận dụng nguồn vật liệu này để sản xuất vật liệu xây dựng. Kết quả nghiên cứu sẽ được báo cáo Thường trực Thành ủy xem xét.

Việc giảm dần hình thức chôn lấp, nâng cao năng lực xử lý và nghiên cứu tận dụng các sản phẩm sau xử lý được đặt ra trong bối cảnh Hà Nội cần một hệ thống quản lý chất thải có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu, tiến độ triển khai các dự án và việc lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp sẽ đóng vai trò quan trọng.

Tại cuộc họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Trần Đình Cảnh cũng đề xuất chuẩn hóa các điểm thu gom rác tại xã, phường và khu chung cư, đồng thời nghiên cứu cơ chế, chính sách nhằm thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực môi trường. Các ý kiến khác nhấn mạnh việc nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật đối với các gói thầu vệ sinh môi trường, gắn trách nhiệm thực hiện với cơ quan quản lý và người đứng đầu.

Tăng cường kiểm soát chất thải xây dựng, hạn chế ô nhiễm phát sinh

Song song với quản lý chất thải sinh hoạt, Hà Nội tiếp tục đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tình trạng đổ trộm rác và phế thải xây dựng. Đây là nguồn gây mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh bụi, ô nhiễm trong quá trình vận chuyển, tập kết.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang đề xuất công khai kết quả xử lý các phản ánh của người dân liên quan đến hành vi đổ trộm rác, phế thải xây dựng trên ứng dụng iHanoi. Việc công khai thông tin sẽ tạo điều kiện để người dân và Tổ công tác cùng theo dõi, giám sát quá trình giải quyết các vụ việc.

Bên cạnh đó, thành phố nghiên cứu ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tại các công trình xây dựng. Công nghệ này có thể hỗ trợ giám sát phương tiện ra vào công trường, phát hiện những hành vi vi phạm quy định về vệ sinh môi trường và an toàn lao động.

Đối với hoạt động thi công xây dựng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu chính quyền cấp xã, phường tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các công trình để vật liệu, phế thải phát tán ra môi trường. Các công trình, kể cả nhà ở riêng lẻ, phải thực hiện đóng bao đối với vật liệu xây dựng rời và phế thải trước khi vận chuyển.

Những trường hợp không chấp hành quy định về vệ sinh môi trường sẽ bị đình chỉ thi công, kể cả đối với công trình cấp bách. Đồng thời, thành phố yêu cầu xử lý dứt điểm tình trạng phương tiện vận chuyển cát, sỏi, đất đá không được che chắn đúng quy định, làm rơi vãi vật liệu trên đường.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cũng yêu cầu các công trường thực hiện nghiêm việc che chắn khu vực thi công và rửa phương tiện trước khi ra khỏi công trường. Đây là những biện pháp cần thiết nhằm hạn chế bụi, đất cát phát tán, góp phần bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn giao thông.

Kiểm soát đồng thời ô nhiễm không khí, nguồn nước

Bên cạnh chất thải rắn và phế thải xây dựng, các vấn đề ô nhiễm không khí, nước thải cũng được đưa vào nhóm nhiệm vụ cần tập trung giải quyết.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam, ngành đang phối hợp triển khai công tác đo đạc, dự báo diễn biến chất lượng môi trường không khí, đồng thời chuẩn bị phương án ứng phó với những đợt ô nhiễm có mức độ cao khi điều kiện thời tiết bất lợi. Công tác kiểm tra đột xuất tại các xã, phường cũng được đề nghị tăng cường.

Ngoài ra, nhiệm vụ xử lý nước thải tại các làng nghề cần được bổ sung vào chương trình công tác nhằm kiểm soát tốt hơn những nguồn thải có nguy cơ tác động đến môi trường.

Đối với ô nhiễm không khí, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa Hà Nội và các địa phương lân cận để kiểm soát nguồn phát thải, ưu tiên thực hiện các giải pháp giảm ô nhiễm ngay từ nguồn. Thành phố không cấp phép đầu tư mới đối với những cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, đồng thời xây dựng lộ trình di dời hoặc chuyển đổi công nghệ đối với các cơ sở đang hoạt động.

Trong lĩnh vực môi trường nước, Hà Nội tiếp tục thúc đẩy các dự án cải thiện chất lượng nước tại những tuyến sông đang chịu áp lực ô nhiễm như Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ, Sét, Nhuệ và Cầu Bây.

Thành phố cũng nghiên cứu phương án tách riêng hệ thống thoát nước mưa và nước thải, tổ chức thu gom nước thải để đưa về Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở. Nội dung này dự kiến được báo cáo Thường trực Thành ủy trong quý IV/2026.

Theo báo cáo của Văn phòng Thành ủy, Tổ công tác về giải quyết các điểm nghẽn ô nhiễm môi trường được thành lập theo Quyết định số 3414-QĐ/TU ngày 30/10/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy. Dự thảo Chương trình công tác năm 2027 tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ chính gồm quản lý chất lượng không khí, quản lý chất thải rắn và cải thiện môi trường nước.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chương trình, xác định cụ thể các nhiệm vụ ưu tiên, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Đối với những dự án xử lý rác còn gặp khó khăn, vướng mắc, cần làm rõ từng thủ tục, hạng mục chậm tiến độ và trách nhiệm của các đơn vị liên quan để có phương án tháo gỡ.

Việc rà soát 126 gói thầu thu gom rác, đổi mới phương tiện và thúc đẩy các dự án xử lý chất thải cho thấy Hà Nội đang hướng tới thay đổi đồng bộ cách thức quản lý chất thải đô thị. Tuy nhiên, hiệu quả của những định hướng này sẽ phụ thuộc lớn vào tiến độ thực hiện, năng lực của các đơn vị tham gia và trách nhiệm giám sát của cơ quan quản lý. Đây cũng là những yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu giảm chôn lấp, kiểm soát nguồn thải và cải thiện chất lượng môi trường Thủ đô.

Hà Nội siết kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí trước mùa đông – xuân

Hải Đăng