Đưa công nghệ số vào giám sát, phản ánh các vấn đề môi trường

UBND tỉnh Vĩnh Long vừa ban hành kế hoạch triển khai đợt thi đua cao điểm kéo dài 40 ngày với chủ đề “40 ngày hành động số - Phản ánh nhanh, xử lý thật, đô thị sáng - xanh - sạch - đẹp” trên ứng dụng Smart Vĩnh Long. Chương trình hướng tới tăng cường sự tham gia của người dân trong giám sát môi trường, đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý những bất cập liên quan đến hạ tầng và cảnh quan tại địa phương.

Theo kế hoạch, các xã, phường sẽ tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng Smart Vĩnh Long để gửi thông tin về những vấn đề phát sinh trong đời sống đô thị. Trong đó, các nội dung được ưu tiên tiếp nhận gồm tình trạng rác thải tồn đọng, ô nhiễm môi trường, cây xanh, hệ thống chiếu sáng, đường giao thông, vỉa hè, biển quảng cáo và những yếu tố ảnh hưởng đến mỹ quan chung.

Đáng chú ý, những bất cập liên quan đến hệ thống dây cáp viễn thông cũng được đưa vào nội dung giám sát, chỉnh trang. Tình trạng dây cáp chằng chịt, võng thấp, không còn sử dụng hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn sẽ được kiểm tra, xử lý. Các doanh nghiệp viễn thông, Điện lực Vĩnh Long và đơn vị quản lý hạ tầng có trách nhiệm phối hợp rà soát, sắp xếp, bó gọn và tháo dỡ những tuyến cáp không còn nhu cầu sử dụng theo quy định.

Để bảo đảm thông tin phản ánh có cơ sở xác minh, người dân cần cung cấp đầy đủ vị trí, thời điểm và nội dung sự việc, đồng thời đính kèm hình ảnh hoặc video ghi nhận hiện trạng. Thông tin càng cụ thể sẽ càng tạo thuận lợi cho cơ quan chức năng trong quá trình xác định địa điểm, đánh giá mức độ ảnh hưởng và chuyển vụ việc đến đơn vị có thẩm quyền giải quyết.

Sau khi tiếp nhận, các cơ quan chức năng phải thực hiện phân loại, chuyển phản ánh đến đúng đơn vị phụ trách và cập nhật tiến độ xử lý trên hệ thống. Đối với những vụ việc có thể kiểm chứng bằng hình ảnh, đơn vị thực hiện cần cung cấp minh chứng trước và sau khi khắc phục, bảo đảm hình ảnh phản ánh đúng địa điểm và tình trạng thực tế.

Cách làm này hướng tới khắc phục tình trạng thông tin xử lý trên hệ thống và kết quả tại hiện trường không thống nhất. Việc hoàn thành một phản ánh không chỉ được đánh giá qua báo cáo mà còn phải có bằng chứng cụ thể về những thay đổi sau khi khắc phục.

Đặt tiêu chí cụ thể, đề cao trách nhiệm xử lý phản ánh

Một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch là việc lượng hóa kết quả thực hiện thông qua các chỉ tiêu cụ thể. Theo đó, các địa phương phải bảo đảm tỷ lệ giải quyết phản ánh đúng hạn đạt tối thiểu 80%. Những trường hợp chưa đến thời hạn xử lý được thống kê riêng, không tính vào số phản ánh quá hạn.

Song song với nhiệm vụ tiếp nhận và giải quyết thông tin, mỗi xã, phường cần vận động từ 15 - 20% tổng số hộ dân có đại diện đăng ký, kích hoạt tài khoản Smart Vĩnh Long mới hợp lệ. Các tài khoản trùng lặp, không xác định được địa bàn hoặc chỉ thực hiện cài đặt lại ứng dụng sẽ không được tính vào kết quả thi đua.

Việc phát triển người sử dụng được đặt cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng xử lý phản ánh, nhằm khuyến khích người dân chủ động tham gia giám sát các vấn đề liên quan đến môi trường và đời sống đô thị. Qua đó, ứng dụng không chỉ là kênh tiếp nhận thông tin mà còn trở thành công cụ hỗ trợ theo dõi trách nhiệm giải quyết của cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, các địa phương phải chủ động lựa chọn những tuyến đường, khu dân cư và khu vực công cộng cần chỉnh trang, cải thiện vệ sinh môi trường. Danh sách các địa điểm đăng ký phải được gửi về Sở Khoa học và Công nghệ trong vòng 5 ngày kể từ khi bắt đầu đợt thi đua.

Kết quả thực hiện sẽ được đánh giá trên cơ sở tình hình thực tế tại các tuyến đường, bao gồm vệ sinh môi trường, cảnh quan, trật tự, an toàn giao thông, hệ thống cây xanh, chiếu sáng và dây cáp. Theo yêu cầu đặt ra, ít nhất 70% số tuyến đường đã đăng ký phải đạt tiêu chuẩn thì địa phương mới đủ điều kiện được xem xét xếp hạng.

Đáng chú ý, việc đánh giá thi đua được thực hiện theo thang điểm 100, phân bổ cho 5 nhóm tiêu chí. Trong đó, công tác chỉnh trang tuyến đường chiếm 30 điểm; tiếp nhận và xử lý phản ánh chiếm 25 điểm; chất lượng, tính minh bạch của kết quả chiếm 20 điểm; phát triển người sử dụng ứng dụng chiếm 15 điểm; duy trì kết quả và trách nhiệm của người đứng đầu chiếm 10 điểm.

Đối với mức xếp loại hoàn thành xuất sắc, địa phương phải đạt từ 90 điểm trở lên, có tỷ lệ xử lý phản ánh đúng hạn tối thiểu 95%. Đồng thời, toàn bộ kết quả xử lý phải có minh chứng hợp lệ và ít nhất 90% số tuyến đường đăng ký đạt yêu cầu.

Những quy định này cho thấy kết quả chỉnh trang môi trường không chỉ được đánh giá thông qua số lượng phản ánh đã tiếp nhận hay tài khoản được kích hoạt, mà còn phụ thuộc vào chất lượng giải quyết và những chuyển biến có thể kiểm chứng tại địa bàn.

Không chạy theo thành tích, bảo đảm kết quả khắc phục thực chất

Để hạn chế tình trạng thực hiện mang tính hình thức, kế hoạch cũng đưa ra các quy định trừ điểm đối với những trường hợp không bảo đảm yêu cầu. Cụ thể, phản ánh bị quá hạn do nguyên nhân chủ quan, hồ sơ thiếu minh chứng hoặc tuyến đường được báo cáo đã đạt tiêu chuẩn nhưng kiểm tra thực tế không đáp ứng yêu cầu đều ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

Đặc biệt, những địa phương có báo cáo sai sự thật hoặc sử dụng hình ảnh không phản ánh đúng hiện trạng sẽ không được xem xét khen thưởng. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong đánh giá kết quả thực hiện, tránh tình trạng chạy theo thành tích mà không giải quyết triệt để những vấn đề môi trường phát sinh.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ theo dõi dữ liệu, tổ chức kiểm tra, đối chiếu kết quả và tổng hợp đánh giá thi đua. Trong khi đó, Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm về tiến độ giải quyết những phản ánh thuộc phạm vi quản lý cũng như tính chính xác của thông tin báo cáo.

Việc xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý ở cấp cơ sở. Những vấn đề như rác thải tồn đọng, điểm ô nhiễm, hệ thống hạ tầng xuống cấp hay các tuyến đường mất vệ sinh đều cần được phát hiện và xử lý kịp thời, thay vì chỉ được khắc phục khi có đợt kiểm tra hoặc phong trào thi đua.

Thông qua việc triển khai Smart Vĩnh Long, tỉnh kỳ vọng tạo thêm kênh kết nối giữa chính quyền và người dân trong giám sát, phát hiện và xử lý các vấn đề liên quan đến môi trường. Khi thông tin được tiếp nhận nhanh chóng, chuyển đúng đơn vị và kết quả khắc phục được công khai, người dân có thêm điều kiện theo dõi quá trình thực hiện trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở số lượng người cài đặt ứng dụng hay số phản ánh được gửi đi, mà quan trọng hơn là khả năng giải quyết dứt điểm những bất cập tại hiện trường. Việc duy trì kết quả chỉnh trang, bảo đảm vệ sinh môi trường và ngăn ngừa tình trạng tái diễn sau khi xử lý sẽ là yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Từ việc ứng dụng công nghệ số vào giám sát cộng đồng, Vĩnh Long đang hướng tới phương thức quản lý môi trường có sự tham gia trực tiếp của người dân, gắn trách nhiệm của chính quyền với kết quả thực tế. Đây cũng là hướng tiếp cận cần thiết để nâng cao chất lượng môi trường sống, xây dựng cảnh quan đô thị sáng, xanh, sạch, đẹp và thúc đẩy sự đồng hành của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường.

Vĩnh Long khẩn trương xử lý tồn tại tại Khu liên hợp xử lý chất thải Hòa Phú

Hải Đăng