Ngày 9/11, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Kế hoạch số 5603/KH-UBND về phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch hướng tới thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào sản xuất, từng bước hình thành các mô hình nông nghiệp hiện đại, an toàn, hiệu quả, đồng thời nâng cao năng lực bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên.

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sản phẩm, công nghiệp sinh học được xem là một trong những giải pháp quan trọng để đổi mới phương thức sản xuất. Thay vì phụ thuộc nhiều vào vật tư hóa học và khai thác tài nguyên theo chiều rộng, việc ứng dụng các tiến bộ sinh học có thể góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng đầu vào, tận dụng nguồn phụ phẩm và giảm áp lực chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 - 2030, Quảng Trị phấn đấu triển khai ít nhất 15 nhiệm vụ, mô hình, dự án nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ sinh học trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành ít nhất 5 mô hình có hiệu quả, có khả năng nhân rộng và 5 sản phẩm, quy trình hoặc giải pháp công nghệ sinh học được ứng dụng, thương mại hóa.

Cùng với phát triển các mô hình và sản phẩm, địa phương chú trọng nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ công nghệ cho đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, doanh nghiệp, hợp tác xã và người trực tiếp sản xuất. Mục tiêu đặt ra là có ít nhất 300 lượt người được đào tạo, tập huấn về ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp và môi trường. Đây là điều kiện cần thiết để các kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại trong phạm vi thử nghiệm mà có thể được chuyển giao, áp dụng vào thực tiễn sản xuất.

Một trong những trọng tâm của kế hoạch là đưa công nghệ sinh học vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp, xử lý chất thải và tận dụng phụ phẩm. Việc khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong giảm lượng chất thải phải xử lý, hạn chế lãng phí tài nguyên và thúc đẩy hình thành các chu trình sản xuất khép kín hơn.

Cùng với đó, giảm sử dụng vật tư hóa học và hạn chế phát thải ra môi trường là những yêu cầu xuyên suốt trong quá trình triển khai. Khi các giải pháp công nghệ sinh học được ứng dụng phù hợp với điều kiện sản xuất, nông dân có thêm cơ hội nâng cao hiệu quả canh tác, cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm những tác động bất lợi đến đất, nước và hệ sinh thái. Đây cũng là hướng đi góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn chất lượng, an toàn và môi trường.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Quảng Trị xác định cần đồng thời phát triển tiềm lực nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường hợp tác và khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển công nghiệp sinh học. Sự tham gia của doanh nghiệp được kỳ vọng tạo cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tế, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm và hình thành các chuỗi liên kết từ nghiên cứu, sản xuất đến tiêu thụ.

Lộ trình phát triển cũng được xác định theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2031 - 2035, tỉnh hướng đến hình thành hệ sinh thái công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường, phát triển các chuỗi liên kết xuyên suốt từ nghiên cứu, ứng dụng đến sản xuất, kinh doanh và thương mại hóa sản phẩm. Tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp sinh học trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, với các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước, từng bước mở rộng xuất khẩu.

Định hướng này cũng tạo thêm cơ hội để Quảng Trị khai thác hiệu quả lợi thế sản xuất nông nghiệp, đồng thời giải quyết những vấn đề môi trường phát sinh trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, để công nghiệp sinh học thực sự trở thành động lực cho nông nghiệp xanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là nghiên cứu và tiếp nhận công nghệ mà còn phải lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện từng vùng sản xuất, bảo đảm hiệu quả kinh tế, khả năng ứng dụng và tính an toàn môi trường.

Việc triển khai Kế hoạch số 5603/KH-UBND vì vậy được kỳ vọng tạo chuyển biến trong ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp và quản lý môi trường tại Quảng Trị. Khi nghiên cứu được kết nối hiệu quả với doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất, công nghệ sinh học có thể góp phần nâng cao giá trị nông sản, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Đây là nền tảng để địa phương từng bước chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, hiện đại, có khả năng thích ứng tốt hơn với những thách thức môi trường và biến đổi khí hậu.

Quảng Trị mở hướng phát triển nông nghiệp xanh, tạo sinh kế bền vững cho người Rục

Trúc Vy