Chịu tác động kép, TP Hồ Chí Minh đối mặt nguy cơ nắng nóng gay gắt trong mùa khô
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 16:15, 11/11/2026
Chịu tác động kép, TP Hồ Chí Minh đối mặt nguy cơ nắng nóng gay gắt trong mùa khô
Nắng nóng tại TP Hồ Chí Minh đang chịu tác động kép từ biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa. Mật độ xây dựng ngày càng cao, diện tích bê tông và nhựa đường lớn, trong khi cây xanh và mặt nước chưa đáp ứng yêu cầu, khiến nhiệt lượng tích tụ, làm gia tăng hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Theo các chuyên gia khí tượng, tại khu vực trung tâm TP Hồ Chí Minh, nhiệt độ có thể cao hơn vùng ven khoảng 2 - 4 độ C, đặc biệt trong những tháng cao điểm mùa khô. Bên cạnh đó, hiệu ứng đảo nhiệt kết hợp với xu hướng nóng lên toàn cầu đang tạo ra áp lực lớn đối với các đô thị đông dân như TP Hồ Chí Minh.
Các bề mặt bê tông, nhựa đường hấp thụ nhiệt vào ban ngày và tiếp tục tỏa nhiệt về đêm, khiến nền nhiệt đô thị duy trì ở mức cao ngay cả khi cường độ bức xạ mặt trời suy giảm. Theo các chuyên gia sức khoẻ, tình trạng này kéo dài thời gian người dân phải tiếp xúc với nhiệt độ cao, làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức, sốc nhiệt và các vấn đề liên quan đến tim mạch, hô hấp. Trong đó, người lao động ngoài trời, người cao tuổi, trẻ em và người mắc bệnh nền là những nhóm dễ chịu ảnh hưởng nhất.
Không chỉ tác động đến sức khỏe cộng đồng, nắng nóng còn khiến nhu cầu sử dụng điện cho làm mát tăng mạnh, tạo áp lực lên hệ thống cung ứng năng lượng. Nhiệt độ cao kết hợp với ô nhiễm đô thị cũng có thể làm suy giảm chất lượng không khí.
Các kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật cho Việt Nam năm 2025 cho thấy nhiệt độ tại Nam Bộ có xu hướng tăng. Trong giai đoạn 1961 - 2023, nhiệt độ khu vực này tăng khoảng 0,1 - 0,3 độ C mỗi thập kỷ. Số ngày nắng nóng với nhiệt độ cao nhất từ 35 độ C trở lên cũng gia tăng tại nhiều trạm quan trắc trong giai đoạn 1984 - 2023.
Các chuyên gia nhận định, những đợt nắng nóng xuất hiện trong điều kiện El Niño thường có xu hướng kéo dài, làm gia tăng nguy cơ stress nhiệt và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế - xã hội.
El Nino làm gia tăng nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn
Theo bản tin dự báo khí hậu tháng 9 - 11/2026 của Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, El Niño có khả năng kéo dài đến mùa xuân năm 2027 với xác suất 80 - 85%. Đáng chú ý, khả năng hiện tượng này đạt cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 được dự báo ở mức 90 - 95%.
Trong bối cảnh đó, nền nhiệt tại Nam Bộ được nhận định cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa có xu hướng thiếu hụt. Dự báo, nhiệt độ trung bình trong các tháng 2 - 4/2027 có thể tăng từ 1 - 2 độ C so với mức trung bình nhiều năm, một số nơi còn cao hơn. Nắng nóng tại khu vực Đông Nam Bộ có khả năng xuất hiện từ tháng 2/2027, sớm hơn thông thường và gia tăng trong tháng 3 - 4.
Việc mùa mưa kết thúc sớm khiến lượng nước tích lũy suy giảm. Kết hợp với nền nhiệt cao, độ ẩm không khí thấp và tốc độ bốc hơi tăng, nguy cơ hạn hán, thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất tại nhiều địa phương trở nên đáng lo ngại. Các hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt là những khu vực đất ngập nước, cũng đứng trước nguy cơ chịu tác động tiêu cực.
Bên cạnh hạn hán, xâm nhập mặn có thể diễn biến phức tạp hơn khi dòng chảy từ thượng nguồn suy giảm, kết hợp với các đợt triều cường. Các hệ thống sông Sài Gòn, Đồng Nai, Vàm Cỏ và những tuyến sông thuộc Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ảnh hưởng, gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp và bảo đảm chất lượng nguồn nước.
Ngoài ra, thời tiết khô nóng kéo dài, độ ẩm giảm cũng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, nhất là tại các khu vực rừng tràm và đất ngập nước. Riêng TP Hồ Chí Minh có thể xuất hiện trạng thái thời tiết phân hóa rõ rệt, với mùa khô nóng hơn, khô hạn kéo dài nhưng vẫn tiềm ẩn những đợt mưa lớn cục bộ, làm gia tăng nguy cơ ngập úng đô thị.
Trước những thách thức trên, các chuyên gia cho rằng TP Hồ Chí Minh cần lồng ghép yếu tố biến đổi khí hậu vào quy hoạch và quản trị đô thị. Trong đó, việc mở rộng diện tích cây xanh, mặt nước, bảo vệ các hành lang thông gió và ưu tiên vật liệu xây dựng có khả năng hạn chế hấp thụ nhiệt là những giải pháp quan trọng nhằm giảm hiệu ứng đảo nhiệt.
Đồng thời, thành phố cần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm nắng nóng và các hiện tượng thời tiết cực đoan; chủ động xây dựng phương án ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, bảo đảm an toàn cho các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Về lâu dài, thích ứng với biến đổi khí hậu cần được triển khai theo hướng tổng thể, kết hợp quản lý nhiệt độ, nguồn nước, không gian xanh và hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Đây là cơ sở quan trọng giúp TP Hồ Chí Minh nâng cao khả năng chống chịu, hạn chế thiệt hại và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những diễn biến khí hậu ngày càng khó lường.
