Đầu tư hạ tầng, giảm thiểu rủi ro thiên tai

Tại xã Sốp Cộp, địa hình có nhiều suối chảy qua khu dân cư khiến nguy cơ ngập lụt và sạt lở đất gia tăng mỗi khi bước vào mùa mưa. Đặc biệt, khu vực trung tâm xã là nơi hợp lưu của ba dòng suối Nậm Lạnh, Nậm Ca và Nậm Ban, thường xuyên chịu tác động khi mực nước dâng cao.

Để hạn chế nguy cơ mất an toàn cho người dân, địa phương đã triển khai dự án xây dựng kè chống sạt lở tại khu dân cư trung tâm, kéo dài từ cầu tràn bản Hua Mường đến cầu cứng Sốp Cộp. Công trình có chiều dài 370 m, tổng vốn đầu tư hơn 14 tỷ đồng, với các hạng mục gia cố mái dốc và bảo vệ bờ suối.

Sau khi hoàn thành, tuyến kè góp phần bảo vệ hơn 500 hộ dân trong khu vực, giảm nguy cơ sạt lở đất và bảo đảm an toàn cho nhà cửa, tài sản của người dân khi mưa lớn kéo dài.

Đối với những hộ sinh sống lâu năm ven suối Nậm Ban, công trình mang lại sự yên tâm đáng kể. Không chỉ tập trung xử lý các điểm sạt lở, xã Sốp Cộp còn chú trọng khôi phục hệ thống hạ tầng bị hư hỏng do thiên tai. Từ năm 2025 đến nay, địa phương đã đầu tư xây dựng, sửa chữa 26 công trình thiết yếu cùng hơn 3,5 km đường giao thông, với tổng kinh phí gần 28 tỷ đồng.

Các hạng mục được khắc phục đã góp phần cải thiện điều kiện đi lại, vận chuyển hàng hóa và phục vụ sản xuất. Đồng thời, việc sửa chữa cầu, cống và gia cố các vị trí xung yếu cũng nâng cao khả năng ứng phó với mưa lũ ngay tại cơ sở.

Xây dựng hạ tầng kiên cố, nâng khả năng chống chịu trước thiên tai

Thiên tai không chỉ gây thiệt hại về nhà ở, sản xuất mà còn làm gián đoạn hệ thống giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân miền núi.

Đáng chú ý, tại xã Chiềng Sơ, trận lũ lớn xảy ra ngày 1/8/2025 trên sông Mã đã cuốn trôi cầu treo Phiêng Pe. Sự cố khiến việc kết nối giao thông giữa hai bờ sông gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân.

Trước yêu cầu cấp thiết về giao thông, ngày 26/12/2025, UBND tỉnh Sơn La đã phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng cầu cứng qua sông Mã tại bản Pe Tiến, xã Chiềng Sơ.

Dự án nhận được sự đồng thuận của người dân trong khu vực. Được biết, công trình có liên quan đến 36 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức tại hai bản Bon Tiến và Pe Tiến, với tổng diện tích đất bị ảnh hưởng hơn 14.200 m². Nhờ sự phối hợp, ủng hộ của người dân, địa phương đã hoàn thành bàn giao mặt bằng sớm hơn kế hoạch.

Hiện nay, dự án đang được triển khai với nhiều hạng mục quan trọng. Sau hơn 7 tháng thi công, các dầm cầu đã được cẩu lắp; phần đường dẫn, hệ thống mương và rãnh thoát nước cũng đang được hoàn thiện. Khối lượng đào đắp đường dẫn đạt khoảng 90%. Chủ đầu tư và nhà thầu đang tập trung nhân lực, thiết bị để phấn đấu đưa công trình vào khai thác trước ngày 31/12/2026.

Cùng với Chiềng Sơ, xã Mường Hung cũng triển khai dự án xây dựng cầu cứng qua sông Mã, kết nối bản Chiềng Cang với bản Mường Hung. Công trình được khởi công ngày 10/11/2026, thay thế cây cầu treo đã phục vụ người dân gần 30 năm nhưng hiện không còn đáp ứng tốt nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa.

Dự án có tổng mức đầu tư 61 tỷ đồng, sử dụng ngân sách tỉnh và nguồn hỗ trợ của Quỹ Thiện Tâm. Tuyến đường có chiều dài khoảng 1,05 km, trong đó cầu chính dài 145,3 m, rộng 8 m, được xây dựng bằng kết cấu bê tông cốt thép kiên cố.

Khi hoàn thành, dự án sẽ kết nối quốc lộ 4G với đường tỉnh 115, tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương, vận chuyển nông sản và việc đi lại của người dân. Công trình dự kiến hoàn thành vào tháng 11/2027.

Việc từng bước thay thế các công trình giao thông xuống cấp bằng hệ thống cầu kiên cố không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại trước mắt mà còn góp phần nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng trước tác động của thiên tai.

Sắp xếp dân cư, tạo nơi ở an toàn lâu dài

Theo thống kê từ đầu năm 2026, Sơn La đã ghi nhận 30 đợt thiên tai, trong đó có 3 đợt rét hại, 2 đợt không khí lạnh và 25 đợt mưa đá, dông lốc, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan đã khiến 6 người thiệt mạng, 9 người bị thương; 1.742 ngôi nhà bị hư hỏng hoặc ảnh hưởng. Đáng chú ý, 215 hộ dân phải di dời khẩn cấp hoặc sơ tán để bảo đảm an toàn. Nhiều diện tích nông nghiệp, công trình giao thông, thủy lợi và hạ tầng thiết yếu cũng chịu thiệt hại.

Thực tế trên cho thấy, bên cạnh việc xây dựng các công trình phòng chống thiên tai, di chuyển người dân ra khỏi những khu vực có nguy cơ cao là nhiệm vụ cần được ưu tiên.

Tại xã Muổi Nọi, đợt mưa lớn kéo dài trong tháng 8/2026 đã gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ. Trước tình hình nguy hiểm, 210 hộ dân tại các bản Bon, Phặng và Lẩy phải di dời khẩn cấp. Riêng bản Lẩy có 27 hộ nằm trong khu vực đặc biệt nguy hiểm.

Ngay sau khi xảy ra thiên tai, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng hỗ trợ sơ tán người dân, triển khai cứu hộ, cứu nạn và khắc phục các điểm sạt lở, bảo đảm giao thông bước đầu.

Song song với hoạt động ứng phó trước mắt, xã Muổi Nọi đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn xây dựng phương án bố trí lại dân cư tại bản Lẩy. Dự án dự kiến sắp xếp 27 hộ với 135 nhân khẩu, tổng kinh phí khoảng 23 tỷ đồng.

Hiện xã Muổi Nọi đang hoàn thiện các thủ tục liên quan đến đất đai, lâm nghiệp, đầu tư và giải phóng mặt bằng. Công tác chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật cũng được triển khai nhằm sớm đưa dự án vào thực hiện, giúp các gia đình đang sinh sống tại khu vực nguy hiểm có điều kiện chuyển đến nơi ở an toàn hơn.

Bên cạnh việc bố trí đất ở, địa phương xác định cần quan tâm đến điều kiện sinh hoạt và sinh kế của người dân sau di chuyển. Đây là yếu tố quan trọng để các hộ gia đình ổn định cuộc sống, duy trì sản xuất và thích nghi với môi trường cư trú mới.

Ở phạm vi toàn tỉnh, Sơn La đang triển khai Nghị quyết số 14 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về rà soát, sắp xếp và ổn định dân cư tại những địa bàn có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng trong giai đoạn 2025-2030. Kế hoạch số 147 của UBND tỉnh cũng được ban hành nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ và giải pháp thực hiện.

Qua rà soát, toàn tỉnh xác định 80 điểm dân cư có nguy cơ mất an toàn, phân bố tại 35 xã, phường. Đây là cơ sở để các cơ quan chức năng xây dựng phương án đầu tư, bố trí nguồn lực và tổ chức di chuyển dân cư phù hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã khởi công 7 dự án mới, dự kiến bố trí 222 hộ dân tại 8 điểm sạt lở nguy hiểm. Ngoài ra, 6 dự án chuyển tiếp tiếp tục được triển khai, hướng tới di chuyển thêm 254 hộ khỏi các khu vực có nguy cơ thiên tai cao.

Trước những tác động ngày càng khó lường của thiên tai, tỉnh Sơn La đang từng bước chuyển từ khắc phục hậu quả sang chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Việc đầu tư hệ thống kè chống sạt lở, nâng cấp giao thông, xây dựng cầu kiên cố và di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm là những giải pháp có ý nghĩa thiết thực.

Việc tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm, chủ động xử lý những khu vực tiềm ẩn nguy cơ và thực hiện các phương án bố trí dân cư phù hợp, tỉnh Sơn La đang từng bước nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, hướng tới mục tiêu bảo vệ tính mạng, tài sản và bảo đảm an sinh cho người dân vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai.

[Infographic] Sơn La ban hành quy chế phối hợp vận hành 74 đập, hồ chứa liên tỉnh

Hà Phương