Ngày 11-12/11, Hội nghị Thượng đỉnh Hành động Khí hậu Lãnh đạo Thế giới diễn ra tại thành phố Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31). Sự kiện quy tụ các nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, bộ trưởng và lãnh đạo các tổ chức quốc tế nhằm thảo luận những thách thức khí hậu cấp bách, thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm giải pháp ứng phó trên phạm vi toàn cầu.

Theo ban tổ chức, COP31 thu hút khoảng 100.000 đại biểu đến từ 196 quốc gia. Trong đó, dự kiến có 102 nhà lãnh đạo đại diện cho 95 quốc gia và 7 tổ chức quốc tế tham dự. Quy mô hội nghị cho thấy biến đổi khí hậu tiếp tục là vấn đề có ảnh hưởng sâu rộng đến an ninh, kinh tế, môi trường và đời sống của người dân trên toàn thế giới.

Khoảng cách giữa cam kết và mục tiêu giảm phát thải

Phát biểu tại hội nghị, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, ngay cả khi các quốc gia thực hiện đầy đủ Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), nhiệt độ trung bình toàn cầu vẫn có nguy cơ tăng khoảng 2,5 độ C vào cuối thế kỷ này. Để đưa thế giới trở lại quỹ đạo phù hợp với các mục tiêu khí hậu, lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu cần giảm khoảng 6% mỗi năm.

Đáng chú ý, các kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu quốc gia hiện mới đáp ứng khoảng 1/3 mức cắt giảm phát thải cần thiết. Khoảng cách giữa cam kết và thực thi đang đặt ra thách thức lớn, trong bối cảnh thời tiết cực đoan, thiên tai và những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái ngày càng gia tăng.

Trước thực trạng này, Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi xây dựng một Hiệp ước công lý khí hậu mới dựa trên bốn trụ cột: đẩy nhanh quá trình chuyển đổi công bằng khỏi nhiên liệu hóa thạch; bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương; bảo đảm nguồn tài chính khí hậu đầy đủ và tăng cường hợp tác quốc tế.

Một trong những yêu cầu cấp thiết là duy trì mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C. Theo định hướng được nêu tại hội nghị, công suất năng lượng tái tạo toàn cầu cần tăng gấp ba lần so với mức năm 2025 vào năm 2035. Đồng thời, sản lượng điện từ các nhà máy nhiệt điện than không có công nghệ kiểm soát phát thải cần giảm ít nhất 75%.

Bên cạnh giảm phát thải, tài chính khí hậu được xác định là điều kiện quan trọng để các quốc gia triển khai kế hoạch hành động. Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi các nước phát triển đóng góp ít nhất 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 cho tài chính khí hậu; đồng thời đề xuất đánh thuế các khoản lợi nhuận bất thường của những tập đoàn dầu khí lớn để hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương.

Các ngân hàng phát triển đa phương cũng được kêu gọi tăng cường đóng góp, vượt mức cam kết 120 tỷ USD mỗi năm theo Thỏa thuận Baku vào năm 2030, thông qua các khoản vay và huy động thêm vốn đầu tư tư nhân.

Việt Nam thúc đẩy hợp tác và chuyển đổi xanh

Trong khuôn khổ COP31, Nhà Việt Nam (Viet Nam Pavilion) chính thức mở cửa từ ngày 9/11, tạo không gian kết nối song phương và đa phương về chuyển đổi xanh, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Từ ngày 9-19/11, hơn 20 sự kiện được tổ chức tại đây, tập trung giới thiệu những cam kết và nỗ lực của Việt Nam trong thúc đẩy phát triển bền vững, chuyển dịch xanh và thực hiện các mục tiêu khí hậu.

Các nội dung trọng tâm bao gồm chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng nông nghiệp bền vững; phát triển thị trường carbon minh bạch, hiệu quả; thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng và làm mát bền vững. Bên cạnh đó là các giải pháp phát triển công trình xanh, giao thông xanh hướng tới mục tiêu Net Zero, huy động tài chính khí hậu và nâng cao năng lực thích ứng dựa vào tự nhiên.

Đáng chú ý, ngày 17/11/2026 dự kiến diễn ra Phiên đối thoại chiến lược Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu trong kỷ nguyên mới và lễ công bố sáng kiến mới của Việt Nam tại COP31.

Việc tổ chức các hoạt động tại COP31 tạo điều kiện để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm, mở rộng hợp tác quốc tế, đồng thời kết nối các nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh trong nước.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến môi trường sinh thái, tài nguyên thiên nhiên và đời sống dân cư, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng các mục tiêu giảm phát thải tham vọng mà còn phải cụ thể hóa bằng chính sách, nguồn lực và giải pháp thực thi. Thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và hành động sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả ứng phó biến đổi khí hậu, hướng tới tương lai phát triển an toàn và bền vững.

COP31: Thúc đẩy điện khí hóa, hướng tới giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng xanh

Vũ Khang