Ngày 12/11, tại Hà Nội, Ủy ban Quốc gia IHP Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2026 và triển khai kế hoạch công tác năm 2027. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thủy văn, đồng thời xác định các nhiệm vụ ưu tiên nhằm nâng cao năng lực quản lý tổng hợp tài nguyên nước và bảo đảm an ninh nguồn nước.

Đẩy mạnh nghiên cứu thủy văn, ứng dụng công nghệ tiên tiến

Trong năm 2026, các hoạt động khoa học và công nghệ của IHP Việt Nam tập trung giải quyết những vấn đề nổi bật về tài nguyên nước, nhất là tình trạng khan hiếm nước, xâm nhập mặn và tác động của biến đổi khí hậu tại các lưu vực sông trọng điểm. Nhiều nhiệm vụ cấp Quốc gia và cấp Bộ đã được triển khai tại lưu vực sông Hồng, sông Đồng Nai và khu vực ven biển Bắc Bộ.

Đáng chú ý, các nhà khoa học đã từng bước ứng dụng công nghệ học máy kết hợp với mô hình khí tượng thủy văn nhằm nâng cao độ chính xác trong dự báo lũ cho hệ thống hồ chứa trên các lưu vực sông Đà, sông Chảy và sông Gâm.

Trong lĩnh vực vận hành hồ chứa, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển đã phối hợp với Cục Quản lý tài nguyên nước và các đơn vị liên quan rà soát, xây dựng lại 11 quy trình vận hành liên hồ chứa trên cả nước. Trong đó, hai quy trình trên lưu vực sông Ba và sông Vu Gia – Thu Bồn do Viện trực tiếp thực hiện đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tạo cơ sở triển khai các phương án điều tiết nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ ngập lụt và chủ động tích nước trước nguy cơ khô hạn do El Nino.

Theo kế hoạch năm 2027, IHP Việt Nam sẽ tiếp tục ưu tiên phát triển và ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy, viễn thám, bản sao số và hệ thống cảnh báo sớm dựa trên tác động. Đây được xác định là những hướng nghiên cứu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dự báo, hỗ trợ công tác điều hành và quản trị tổng hợp tài nguyên nước.

Mở rộng hợp tác quốc tế, chú trọng tài nguyên nước xuyên biên giới

Cùng với nghiên cứu trong nước, hợp tác quốc tế tiếp tục là một trong những nội dung trọng tâm trong hoạt động của IHP Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ 2025-2026, Việt Nam đã đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Ban Chỉ đạo khu vực châu Á – Thái Bình Dương (IHP-AP). Bên cạnh đó, Ủy ban tích cực tham gia các phiên họp của Hội đồng Liên chính phủ IHP, đóng góp ý kiến xây dựng bộ chỉ số giáo dục nước, đề xuất di sản thủy văn và hoàn thiện Dự thảo Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Việt Nam và UNESCO giai đoạn 2026-2030.

Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đánh giá cao sự chủ động của Việt Nam trong triển khai các hoạt động hợp tác. Một trong những kết quả đáng chú ý là việc tổ chức khảo sát, đánh giá khoa học khẩn cấp sau bão, lũ và sạt lở đất tại tỉnh Cao Bằng, sử dụng nguồn quỹ cứu trợ khẩn cấp của UNESCO.

Đối với định hướng hợp tác thời gian tới, UNESCO đề xuất tăng cường phối hợp truyền thông nhân Ngày Nước Thế giới 22/3/2027, gắn với công bố Báo cáo Phát triển Nước Thế giới. Đặc biệt, hai bên được kỳ vọng mở rộng sự tham gia của IHP Việt Nam vào các dự án quản lý nước ngầm xuyên biên giới tại lưu vực sông Mekong và khu vực Việt Nam – Campuchia.

Việc kết nối nghiên cứu thủy văn với các chương trình về khu dự trữ sinh quyển và giáo dục phát triển bền vững cũng được đặt ra nhằm mở rộng phạm vi hợp tác, tăng cường sự liên kết giữa nghiên cứu khoa học với các lĩnh vực quản lý và phát triển.

Hướng tới thành lập Trung tâm nghiên cứu về nước dưới sự bảo trợ của UNESCO

Một nhiệm vụ quan trọng khác được IHP Việt Nam xúc tiến trong năm 2027 là đề xuất thành lập Trung tâm nghiên cứu về nước dạng II dưới sự bảo trợ của UNESCO tại Việt Nam.

Theo định hướng, trung tâm sẽ là đầu mối kết nối các viện nghiên cứu trong nước với mạng lưới Gia đình Nước của UNESCO, tạo điều kiện tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời huy động thêm các nguồn lực quốc tế phục vụ nghiên cứu và quản lý tài nguyên nước.

Cùng với đó, Việt Nam dự kiến tham dự Hội đồng Chương trình Thủy văn quốc tế UNESCO tại Pháp để tham gia xây dựng Chiến lược mới của IHP giai đoạn 2030-2037 (IHP-X).

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị thành viên thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã trao đổi về các nhiệm vụ nghiên cứu và phương hướng hợp tác trong thời gian tới.

Các nội dung được tập trung thảo luận gồm tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ dữ liệu, huy động nguồn lực quốc tế và triển khai các chương trình nghiên cứu thủy văn. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực dự báo, quản lý tài nguyên nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và giải quyết các thách thức về an ninh nguồn nước, nhất là đối với những lưu vực sông có tính chất xuyên biên giới.

Đồng Nai siết quản lý khai thác, tăng cường bảo vệ nguồn nước

Minh An