Đây là dấu mốc quan trọng, khép lại giai đoạn đầu tư tuyến đường với quy mô phân kỳ 2 làn xe, đồng thời mở ra định hướng tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện tuyến đường theo quy hoạch.

Trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Theo Bộ trưởng, quá trình hoàn thiện dự thảo đã tiếp thu, giải trình 21 ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội, trong đó có 19 ý kiến tại tổ và 2 ý kiến tại hội trường.

Cơ bản nối thông tuyến đường dài hơn 2.656 km

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, sau hơn 20 năm triển khai, đường Hồ Chí Minh đã từng bước hình thành, tạo động lực phát triển mới cho hành lang phía Tây của đất nước. Tuyến đường có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng và an ninh.

Theo kế hoạch được Quốc hội thông qua, đến hết năm 2026, đường Hồ Chí Minh cơ bản được nối thông trên cơ sở kết hợp với một số tuyến quốc lộ hiện hữu như Quốc lộ 32 và Quốc lộ 21, với tổng chiều dài hơn 2.656 km.

Về kết quả thực hiện, đến năm 2025, tuyến đường đã hoàn thành 2.499 km. Trong năm 2026, dự kiến tiếp tục hoàn thành thêm 144,5 km. Phần còn lại khoảng 13 km hiện mới được thông xe trên nền cấp phối và dự kiến hoàn thành dứt điểm trong quý I/2027.

Trên cơ sở kết quả triển khai, Chính phủ thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm chính thức kết thúc giai đoạn đầu tư theo quy mô phân kỳ 2 làn xe, đồng thời tạo cơ sở đánh giá toàn diện quá trình thực hiện dự án và chuẩn bị cho các giai đoạn đầu tư tiếp theo.

Công tác quyết toán và xử lý sau thanh tra, kiểm toán tiếp tục được hoàn thiện

Liên quan đến công tác quyết toán, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, giai đoạn 1 của dự án đã hoàn tất quyết toán từ năm 2016. Đối với giai đoạn 2, chi phí xây lắp đã được phê duyệt quyết toán đạt 89,4%, tương ứng 1.017 km trên tổng số 1.138 km. Phần còn lại dự kiến được hoàn thành quyết toán trong năm 2027 theo quy định pháp luật.

Trong quá trình triển khai dự án, đã có 40 đoàn thanh tra, kiểm toán thực hiện 74 lượt thanh tra, kiểm toán. Nhìn chung, các kết luận thanh tra và báo cáo kiểm toán đánh giá quá trình tổ chức thực hiện đầu tư cơ bản tuân thủ quy định pháp luật về quản lý đầu tư, chi phí và các quy định có liên quan.

Đối với những tồn tại được chỉ ra, các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư và ban quản lý dự án đã tiếp thu, triển khai khắc phục, tập trung vào xử lý hành chính, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các vấn đề tài chính. Chính phủ cho biết tổng giá trị phải xử lý là 1.186 tỷ đồng; trong đó đã thực hiện 1.178,6 tỷ đồng, đạt 99,34%. Phần còn lại tiếp tục được xử lý trong quá trình thanh quyết toán các dự án.

Đối với những khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án BT, Chính phủ đã xây dựng hành lang pháp lý và phân nhóm đối tượng để có phương án tháo gỡ cụ thể, bảo đảm công khai, minh bạch. Việc xử lý được đặt trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật.

Chú trọng quyền lợi người dân và định hướng đầu tư giai đoạn tiếp theo

Một trong những nội dung được các đại biểu Quốc hội quan tâm là giải quyết những tồn tại liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đầu tư hệ thống đường gom, hầm chui, các tuyến kết nối dân sinh và bảo đảm sinh kế cho người dân tại khu vực dự án đi qua.

Trước những ý kiến này, Chính phủ nghiêm túc tiếp thu và đưa vào quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết. Đặc biệt, việc nghiên cứu lồng ghép các giải pháp phát triển sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, với các chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, xã hội, nông thôn và miền núi được xác định là vấn đề cần quan tâm.

Về định hướng thời gian tới, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, Chính phủ mong muốn tiếp tục nhận được sự ủng hộ của Quốc hội để triển khai đầu tư nâng cấp các đoạn tuyến đường Hồ Chí Minh, nhất là những đoạn có quy mô cao tốc phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.

Theo Bộ trưởng, việc kết thúc thực hiện hai nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh không chỉ là dịp đánh giá những kết quả đạt được sau hơn 20 năm triển khai, mà còn là cơ sở để nhìn nhận những khó khăn, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm cho các dự án hạ tầng giao thông trong thời gian tới.

Đây cũng là tiền đề để Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các đề án, chính sách và tổ chức triển khai những dự án đầu tư mới, trong đó có các đoạn tuyến cao tốc đã được hoạch định theo chủ trương của Đảng và Quốc hội.

Việc cơ bản hình thành tuyến đường Hồ Chí Minh được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò kết nối không gian phát triển, thúc đẩy giao thương, khai thác tiềm năng kinh tế - xã hội khu vực phía Tây, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân.

Hôm nay, Quốc hội biểu quyết thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng

Mai Hạ