Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác cảnh báo sớm lũ xuyên biên giới
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 10:00, 17/11/2026
Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác cảnh báo sớm lũ xuyên biên giới
Việt Nam và Trung Quốc đang thúc đẩy chia sẻ dữ liệu thủy văn, ứng dụng công nghệ dự báo hiện đại và thiết lập cơ chế cung cấp thông tin khẩn cấp trên các sông xuyên biên giới. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực cảnh báo sớm, giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ và bảo vệ an toàn cho cộng đồng dân cư vùng hạ lưu.
Ngày 16/11, tại Hà Nội, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có buổi làm việc với Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Thủy lợi Trung Quốc nhằm thúc đẩy hợp tác chia sẻ dữ liệu thủy văn, trao đổi công nghệ dự báo và xây dựng cơ chế cung cấp thông tin khẩn cấp đối với các sông xuyên biên giới. Đoàn đại biểu Trung Quốc do Thứ trưởng Bộ Thủy lợi Lưu Đông Thuận dẫn đầu, nhân dịp tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài nguyên nước Mê Công - Lan Thương lần thứ 2.

Việt Nam và Trung Quốc có chung nhiều lưu vực sông quan trọng, trong đó có sông Hồng (phía Trung Quốc gọi là sông Nguyên Giang) và sông Bằng Giang - Kỳ Cùng (phía Trung Quốc gọi là sông Tả Giang). Đây là những hệ thống sông có vai trò quan trọng đối với đời sống, sản xuất của người dân hai nước, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ lũ lụt, nhất là trong các đợt mưa lớn kéo dài hoặc khi xuất hiện hình thái thời tiết cực đoan.
Tăng tần suất chia sẻ dữ liệu, cảnh báo lũ khẩn cấp
Theo Cục Khí tượng Thủy văn, hợp tác chia sẻ thông tin thủy văn giữa Việt Nam và Trung Quốc đã đạt được những kết quả tích cực kể từ khi hai bên ký Bản ghi nhớ hợp tác vào tháng 12/2023 và triển khai kế hoạch thực hiện năm 2024.
Trong mùa lũ hằng năm, từ ngày 15/5 đến 31/10, hai bên duy trì trao đổi dữ liệu quan trắc tại các trạm thủy văn đã thống nhất với tần suất 4 lần/ngày. Khi xuất hiện lũ đặc biệt lớn, tần suất cung cấp dữ liệu được nâng lên 8 lần/ngày. Hai bên cũng duy trì máy chủ chuyên dụng và các kênh liên lạc trực tiếp để kiểm tra, xác minh thông tin khi có diễn biến bất thường.
Hiệu quả phối hợp được thể hiện trong đợt lũ lớn cuối tháng 8/2026 tại lưu vực sông Tả Giang, Trung Quốc, do ảnh hưởng của bão Narra. Trước đề nghị hỗ trợ từ phía Trung Quốc, Việt Nam đã kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, tăng tần suất cung cấp dữ liệu quan trắc thủy văn từ 4 lần/ngày lên 8 lần/ngày. Nguồn thông tin cập nhật thường xuyên giúp phía Trung Quốc kéo dài thời gian dự báo lũ, phục vụ công tác điều hành và triển khai các biện pháp ứng phó.
Đáng chú ý, tại buổi làm việc ngày 16/11, hai bên đã ký biên bản thống nhất về cơ chế cung cấp thông tin khẩn cấp đối với các sông xuyên biên giới. Theo đó, khi lưu lượng nước tại trạm Lào Cai (Việt Nam) đạt 4.000 m³/giây và tại trạm Bình Nhi (Trung Quốc) đạt 2.500 m³/giây, tần suất trao đổi thông tin sẽ được nâng lên 1 giờ/lần.
Việc xác định cụ thể ngưỡng lưu lượng và tần suất cung cấp dữ liệu tạo cơ sở kỹ thuật cho hoạt động phối hợp, hạn chế độ trễ trong truyền tải thông tin khi lũ lên nhanh. Cục Khí tượng Thủy văn đang phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan hoàn thiện thủ tục để sớm triển khai cơ chế này.
Ứng dụng công nghệ nâng cao năng lực dự báo
Bên cạnh chia sẻ dữ liệu, Việt Nam và Trung Quốc cũng trao đổi kinh nghiệm ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc và dự báo thủy văn, nhất là công nghệ đo đạc không tiếp xúc, radar, hệ thống thông tin địa lý và trí tuệ nhân tạo (AI).
Phía Việt Nam cho biết đã tự động hóa phần lớn thiết bị quan trắc mưa, mực nước và truyền dữ liệu thông qua vệ tinh, mạng viễn thông di động. Theo quy hoạch giai đoạn 2021-2030, mạng lưới quan trắc thủy văn trên các lưu vực sông xuyên biên giới dự kiến được mở rộng thêm 37 trạm, nâng tổng số từ 109 lên 146 trạm.
.png)
Tuy nhiên, địa hình đồi núi dốc khiến thời gian truyền lũ từ vùng biên giới xuống hạ lưu tại nhiều khu vực chỉ khoảng 2-6 giờ. Điều này đặt ra yêu cầu cao đối với khả năng thu thập, xử lý và truyền tải dữ liệu, bởi chậm trễ trong cảnh báo có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sơ tán và bảo đảm an toàn cho người dân.
Để nâng cao năng lực dự báo, Việt Nam đề xuất tăng cường trao đổi kinh nghiệm bảo vệ thiết bị quan trắc trước nguy cơ sạt lở, lũ lớn; nghiên cứu ứng dụng radar, camera phân tích vận tốc dòng chảy để đo lưu lượng nước không tiếp xúc, đồng thời thúc đẩy các chương trình nghiên cứu khoa học chung.
Phía Trung Quốc cho biết, trong 5 năm qua đã xây dựng mới và nâng cấp 43 trạm quan trắc trên các sông xuyên biên giới, dự kiến bổ sung thêm 5 trạm trong 5 năm tới. Nước này cũng ứng dụng dữ liệu vệ tinh khí tượng, radar đo mưa, mạng lưới quan trắc mặt đất và mô hình thủy động lực học kết hợp AI, có khả năng dự báo lũ trong 7 ngày và cập nhật hằng giờ tại những đoạn sông trọng điểm.
