Rủi ro khí hậu đe dọa sức hút đầu tư toàn cầu
Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 14:00, 17/11/2026
Rủi ro khí hậu đe dọa sức hút đầu tư toàn cầu
Biến đổi khí hậu đang trở thành một yếu tố quan trọng trong quyết định phân bổ dòng vốn toàn cầu. Những quốc gia thường xuyên chịu tác động của thiên tai, thiếu nguồn lực thích ứng và hạ tầng chưa bảo đảm có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư nước ngoài.
Rủi ro khí hậu tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư
Không chỉ gây tổn thất về kinh tế, môi trường và đời sống xã hội, biến đổi khí hậu còn tạo ra những thách thức mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư. Khi các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng diễn biến khó lường, yếu tố an toàn khí hậu đang được doanh nghiệp và các tập đoàn đa quốc gia xem xét kỹ lưỡng trước khi lựa chọn địa điểm triển khai dự án.
Nguy cơ ngập lụt, nắng nóng kéo dài, thiếu hụt nguồn nước và hệ thống hạ tầng dễ bị tổn thương có thể khiến chi phí vận hành tăng cao, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, thậm chí làm đình trệ hoạt động sản xuất. Những rủi ro này đặc biệt đáng lo ngại tại các quốc gia đang phát triển, nơi năng lực phòng ngừa và khắc phục hậu quả thiên tai còn hạn chế.

Một nghiên cứu thực hiện tại 159 quốc gia cho thấy, mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu có mối liên hệ đáng kể với khả năng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Theo kết quả nghiên cứu, khi chỉ số dễ bị tổn thương tăng thêm một điểm trên thang đo 100 điểm, lượng vốn FDI có thể giảm khoảng 12%, nếu các yếu tố khác không thay đổi.
Thực tế đã ghi nhận những dự án quy mô lớn phải điều chỉnh kế hoạch do các vấn đề liên quan đến tài nguyên và môi trường. Tại Chile, Google từng tạm dừng kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trị giá 200 triệu USD vì những quan ngại về nguồn cung nước và tác động môi trường. Một dự án trung tâm dữ liệu trị giá 1 tỷ USD tại Kenya do Microsoft và G42 đề xuất cũng bị trì hoãn, sau đó tạm dừng trước những lo ngại về nguy cơ khan hiếm nước.
Các thiệt hại do thiên tai gây ra cũng cho thấy rủi ro khí hậu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Phân tích 71 doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn cho thấy, những công ty chịu thiệt hại nghiêm trọng do lũ lụt ghi nhận giá trị cổ đông giảm trung bình 5% trong năm tiếp theo.
Tại Việt Nam, bão và lũ lụt trong năm 2022 gây thiệt hại ước tính khoảng 475 triệu USD đối với hạ tầng năng lượng và giao thông. Trong khi đó, trận lũ lịch sử tại Thái Lan năm 2011 từng khiến nhiều nhà sản xuất ô tô lớn như Toyota, Nissan và Honda phải tạm ngừng hoạt động do nhà máy bị ngập.
Những dẫn chứng trên cho thấy, tác động của biến đổi khí hậu không chỉ dừng lại ở những thiệt hại trước mắt. Khi rủi ro thiên tai gia tăng, doanh nghiệp còn phải đối mặt với chi phí bảo hiểm, chi phí huy động vốn và chi phí duy trì hoạt động lớn hơn. Đây là những yếu tố có thể làm giảm sức hấp dẫn của các thị trường dễ bị tổn thương trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Nguy cơ nới rộng khoảng cách phát triển
Việc suy giảm khả năng thu hút FDI có thể kéo theo nhiều hệ lụy đối với các nền kinh tế đang phát triển. Khi dòng vốn đầu tư bị thu hẹp, cơ hội mở rộng sản xuất, tạo việc làm, tiếp nhận công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu cũng bị ảnh hưởng.
Đáng chú ý, những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu thường lại là những nơi có ít nguồn lực tài chính và công nghệ để ứng phó. Theo Climate Impact Lab thuộc Đại học Chicago, khoảng 90% số ca tử vong liên quan đến nắng nóng trong những thập kỷ tới có thể tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Một nghiên cứu năm 2022 cũng chỉ ra rằng, khoảng 90% dân số đối mặt với nguy cơ lũ lụt sinh sống tại các nước đang phát triển. Trong khi đó, các quốc gia châu Phi chỉ đóng góp chưa đến 4% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu nhưng lại đang phải gánh chịu nhiều hậu quả nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Nâng cao năng lực thích ứng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư
Trước những thách thức ngày càng rõ nét, tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu được xem là một trong những điều kiện quan trọng để các quốc gia đang phát triển duy trì sức hấp dẫn đầu tư.
Giải pháp này đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ các nước, những nền kinh tế phát triển và các tổ chức tài chính quốc tế. Trong đó, nguồn vốn hỗ trợ thích ứng cần được ưu tiên cho những công trình hạ tầng thiết yếu như giao thông, cảng biển, hệ thống điện và mạng lưới cấp nước. Đây là những lĩnh vực có vai trò trực tiếp trong việc bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh khi thiên tai xảy ra.
Một nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy, những quốc gia có mức độ dễ bị tổn thương cao trước biến đổi khí hậu nhưng nhận được nhiều viện trợ hơn dành cho thích ứng khí hậu thường có xu hướng thu hút FDI tốt hơn. Kết quả này cho thấy, đầu tư cho năng lực chống chịu không chỉ giúp bảo vệ cộng đồng mà còn góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Bên cạnh nguồn vốn hỗ trợ, các ngân hàng phát triển quốc tế có thể mở rộng những cơ chế bảo hiểm và chia sẻ rủi ro khí hậu. Thông qua các công cụ tài chính này, doanh nghiệp có thêm điều kiện bù đắp một phần tổn thất khi thiên tai làm gián đoạn dự án, đồng thời giảm áp lực về chi phí đầu tư tại những khu vực có nguy cơ cao.
Một yêu cầu khác là nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ đánh giá rủi ro khí hậu. Thay vì chỉ dựa vào các bảng xếp hạng mức độ dễ bị tổn thương ở quy mô quốc gia, cần xây dựng hệ thống thông tin chi tiết theo từng khu vực, địa phương về nguy cơ ngập lụt, khả năng tiếp cận nguồn nước, diễn biến nhiệt độ và mức độ an toàn của hạ tầng.
Việc cung cấp dữ liệu cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện chính xác những khu vực có nguy cơ cao, từ đó chủ động lựa chọn địa điểm đầu tư và xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Đây cũng là cơ sở để tránh tình trạng một quốc gia bị đánh giá bất lợi trên diện rộng chỉ vì những rủi ro tập trung tại một số địa bàn nhất định.
Về lâu dài, thích ứng với biến đổi khí hậu cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế và thu hút đầu tư. Việc nâng cấp hạ tầng, tăng cường năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa thiên tai và xây dựng các cơ chế tài chính chia sẻ rủi ro sẽ góp phần giảm thiểu tổn thất, bảo đảm tính liên tục của hoạt động sản xuất.
