COP31: Indonesia thúc đẩy đưa văn hóa vào hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Chuyển đổi xanh - Ngày đăng : 16:40, 19/11/2026

Tại COP31, Indonesia được lựa chọn làm đồng Chủ tịch Nhóm Các quốc gia và tổ chức hữu nghị về hành động khí hậu dựa trên văn hóa (GFCBCA) nhiệm kỳ 2027-2028. Vai trò mới mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác quốc tế, phát huy giá trị di sản và tri thức bản địa trong bảo tồn tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu.
Chuyển đổi xanh

COP31: Indonesia thúc đẩy đưa văn hóa vào hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Kiệt Vũ • 19/11/2026 16:40

Tại COP31, Indonesia được lựa chọn làm đồng Chủ tịch Nhóm Các quốc gia và tổ chức hữu nghị về hành động khí hậu dựa trên văn hóa (GFCBCA) nhiệm kỳ 2027-2028. Vai trò mới mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác quốc tế, phát huy giá trị di sản và tri thức bản địa trong bảo tồn tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu.

Đưa văn hóa trở thành một phần trong chiến lược khí hậu

Indonesia vừa được lựa chọn làm đồng Chủ tịch Nhóm Các quốc gia và tổ chức hữu nghị về hành động khí hậu dựa trên văn hóa (GFCBCA) nhiệm kỳ 2027-2028. Quyết định được thông qua tại Hội nghị Bộ trưởng Văn hóa lần thứ 4 của nhóm, diễn ra ngày 17/11, bên lề Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ.

cop31.png
OP31 thúc đẩy hợp tác quốc tế trong ứng phó biến đổi khí hậu

GFCBCA hiện quy tụ 56 quốc gia thành viên Liên hợp quốc và 27 tổ chức quốc tế. Indonesia sẽ cùng Brazil và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đảm nhiệm vai trò đồng Chủ tịch liên minh. Đồng thời, Indonesia giữ cương vị Phó Chủ tịch đại diện khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Phát biểu về vai trò mới, Bộ trưởng Văn hóa Indonesia Fadli Zon khẳng định nước này sẵn sàng phối hợp với các thành viên nhằm tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy những giải pháp thiết thực và đưa văn hóa trở thành một thành tố quan trọng trong nỗ lực xây dựng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Được thành lập theo sáng kiến của Brazil và UAE tại COP28 năm 2023, GFCBCA hướng tới thúc đẩy việc tích hợp yếu tố văn hóa vào chính sách và chương trình hành động khí hậu. Theo định hướng này, di sản, tập quán sinh hoạt và kinh nghiệm quản lý tài nguyên được tích lũy qua nhiều thế hệ có thể trở thành nguồn tri thức hữu ích trong xây dựng các giải pháp thích ứng phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội của từng địa phương.

Bảo tồn di sản, phát huy tri thức bản địa để thích ứng khí hậu

Là quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới, Indonesia đang đối mặt với nhiều nguy cơ từ biến đổi khí hậu, trong đó có những tác động đến di sản văn hóa, cảnh quan truyền thống và không gian sinh sống của cộng đồng. Trước thực tế này, Chính phủ Indonesia triển khai chương trình phục hồi 240 di tích văn hóa trên cả nước trong năm 2026, hướng tới nâng cao khả năng chống chịu của các công trình trước tác động bất lợi của khí hậu.

Chương trình bao gồm bảo tồn quần thể đền Borobudur tại Trung Java và những địa điểm lưu giữ tranh vẽ hang động thời tiền sử ở Sulawesi. Đây không chỉ là những di sản có giá trị lịch sử mà còn phản ánh mối quan hệ lâu đời giữa con người với môi trường tự nhiên.

Đáng chú ý, Indonesia coi trọng những phương thức quản lý tài nguyên được hình thành trong đời sống cộng đồng. Hệ thống thủy lợi Subak ở Bali là ví dụ tiêu biểu về cách thức tổ chức quản lý, phân phối nguồn nước dựa trên sự phối hợp giữa các thành viên. Trong khi đó, luật tục Sasi ở Maluku và thiết chế Panglima Laot tại Aceh góp phần điều chỉnh hoạt động khai thác, quản lý tài nguyên biển và nguồn lợi thủy sản.

Ở lĩnh vực bảo đảm sinh kế và an ninh lương thực, hệ thống lương thực dựa vào rừng Tinungglu của người Mentawai cùng mô hình kho lúa Leuit tại Tây Java cho thấy vai trò của tri thức truyền thống trong sử dụng tài nguyên và duy trì nguồn cung lương thực. Những kinh nghiệm quản lý đất đai của cộng đồng Baduy ở Banten và tập quán kiểm soát cháy rừng của người Dayak tại Kalimantan cũng phản ánh sự gắn kết giữa đời sống cộng đồng với bảo vệ hệ sinh thái.

Một minh chứng đáng chú ý khác là tri thức phòng tránh sóng thần Smong được cộng đồng đảo Simeulue lưu truyền qua nhiều thế hệ. Những thông tin cảnh báo về dấu hiệu sóng thần đã giúp người dân nhận biết nguy hiểm, chủ động sơ tán khi thảm họa xảy ra năm 2004, qua đó cứu sống nhiều người.

Từ những kinh nghiệm này, Bộ trưởng Fadli Zon kêu gọi các thành viên GFCBCA tích hợp yếu tố văn hóa vào Kế hoạch thích ứng quốc gia, tăng cường trao quyền cho cộng đồng bản địa và người dân địa phương, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế và nguồn tài chính dành cho các hoạt động thích ứng khí hậu.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia Đông Nam Á cùng đối mặt với nước biển dâng, xâm nhập mặn, suy giảm tài nguyên nước và thiên tai cực đoan, cách tiếp cận kết hợp giữa bảo tồn di sản, phát huy tri thức bản địa và hành động khí hậu của Indonesia mở ra những gợi ý đáng chú ý. Đây cũng là cơ sở để tăng cường chia sẻ kinh nghiệm khu vực, hướng tới các giải pháp bảo vệ tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa của từng cộng đồng.

Kiệt Vũ