Huế chuyển đổi sản xuất nông nghiệp, chủ động thích ứng trong cao điểm mưa lũ

Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 18:18, 20/11/2026

Trước diễn biến mưa bão, lũ lụt ngày càng khó lường, người dân xã Quảng Điền, thành phố Huế lựa chọn cây trồng phù hợp với đặc điểm địa hình và điều kiện thủy văn. Mô hình trồng rau màu ngắn ngày trên vùng đất cao, kết hợp điều chỉnh thời vụ tại khu vực thấp trũng, mở ra hướng sản xuất nông nghiệp linh hoạt, giảm thiểu thiệt hại trước thiên tai.
Biến đổi khí hậu

Huế chuyển đổi sản xuất nông nghiệp, chủ động thích ứng trong cao điểm mưa lũ

Hà Phương • 20/11/2026 18:18

Trước diễn biến mưa bão, lũ lụt ngày càng khó lường, người dân xã Quảng Điền, thành phố Huế lựa chọn cây trồng phù hợp với đặc điểm địa hình và điều kiện thủy văn. Mô hình trồng rau màu ngắn ngày trên vùng đất cao, kết hợp điều chỉnh thời vụ tại khu vực thấp trũng, mở ra hướng sản xuất nông nghiệp linh hoạt, giảm thiểu thiệt hại trước thiên tai.

Linh hoạt sản xuất giữa mùa mưa lũ

Tại khu vực hạ lưu sông Bồ, mùa mưa lũ thường đặt hoạt động sản xuất nông nghiệp trước nhiều thách thức. Không ít diện tích đồng ruộng ở Quảng Điền dù chưa bị ngập sâu vẫn phải tạm dừng canh tác, bởi nguy cơ nước sông dâng cao có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Trong điều kiện thời tiết biến động, việc xuống giống không đúng thời điểm có thể khiến người dân mất trắng công sức và chi phí đầu tư.

Tuy nhiên, thay vì bỏ trống toàn bộ diện tích đất trong mùa mưa, một số hộ dân đã chủ động tận dụng những khu vực cao ráo để trồng các loại rau màu có thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng thích nghi tương đối tốt với điều kiện ngập nước.

15e.png
Trồng các loài cây sinh trưởng ngắn ngày giúp người dân tận dụng tối đa đất nông nghiệp mùa mưa lũ (ảnh minh hoạ: DV)

Tại thôn Phước Yên, xã Quảng Điền, những ruộng rau má vẫn được người dân chăm sóc giữa mùa mưa lũ. Đây là loại cây được lựa chọn nhờ khả năng phục hồi sau những đợt ngập ngắn, chi phí sản xuất không quá lớn và có thị trường tiêu thụ tương đối ổn định. Khi nước rút, người trồng có thể bổ sung cây giống, dặm lại những khoảng rau bị hư hại để tiếp tục sản xuất.

Rau má có thể phục hồi nếu thời gian ngập không kéo dài. Tuy nhiên, mưa lớn gây xói mòn đất, úng kéo dài hoặc lũ lên nhanh vẫn có thể làm hư hỏng cây trồng. Vì vậy, sản xuất trong mùa mưa không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn rủi ro thiên tai.

Ngoài rau má, người dân tại các khu vực đất cao thuộc những thôn Phước Yên, An Gia, La Vân Thượng còn duy trì trồng nưa, rau ngót và hoa. Theo thông tin từ Phòng Kinh tế xã Quảng Điền, diện tích đang được khai thác trong thời điểm mùa mưa lũ khoảng 160ha, trên tổng số gần 2.000ha đất nông nghiệp toàn xã.

Con số này cho thấy sản xuất nông nghiệp giữa mùa lũ vẫn có dư địa, nhưng không thể triển khai đồng loạt trên toàn bộ diện tích. Việc lựa chọn cây trồng cần căn cứ vào đặc điểm từng vùng đất, khả năng tiêu thoát nước và thời gian sinh trưởng của cây.

Không chủ quan trước diễn biến bất thường của thời tiết

Quảng Điền là địa bàn sản xuất nông nghiệp quan trọng của thành phố Huế, song nhiều khu vực canh tác nằm ở vùng thấp trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ trên sông Bồ. Khi mực nước sông vượt báo động 2, nguy cơ ngập tại nhiều vùng sản xuất đã xuất hiện. Do đó, dù mặt ruộng chưa ngập sâu, người dân vẫn phải cân nhắc kỹ trước khi xuống giống.

Tại những khu vực trũng thấp như Quảng An, Quảng Phước, việc tạm dừng sản xuất trong giai đoạn cao điểm mùa lũ được xem là phương án hạn chế thiệt hại. Người dân thường căn cứ vào kinh nghiệm thủy văn địa phương và diễn biến mùa lũ để xác định thời điểm trở lại đồng ruộng.

Thực tế cho thấy, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất định của thời tiết. Những đợt mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn, bão mạnh, lũ lên nhanh và tình trạng ngập úng kéo dài có thể khiến lịch thời vụ truyền thống không còn phù hợp ở một số khu vực. Đáng chú ý, lượng mưa thấp trong một tháng không đồng nghĩa nguy cơ xuất hiện mưa cực đoan và lũ lớn đã được loại trừ.

Theo bản tin dự báo khí tượng được địa phương dẫn lại, tổng lượng mưa tháng 11/2026 tại khu vực được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 20-40%. Tuy nhiên, dự báo tổng lượng mưa theo tháng không thể phản ánh đầy đủ thời điểm, cường độ của từng đợt mưa cũng như khả năng nước sông dâng cao. Đây là lý do người sản xuất không thể chỉ dựa vào tình trạng khô ráo trước mắt để quyết định xuống giống.

Tổ chức sản xuất theo đặc điểm từng vùng đất

Từ thực tế tại Quảng Điền, việc khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp trong mùa mưa lũ cần chuyển từ tư duy tận dụng diện tích sang tổ chức sản xuất phù hợp với mức độ rủi ro. Không nhất thiết mọi thửa ruộng đều phải có cây trồng trong cùng một thời điểm. Với những khu vực thường xuyên ngập sâu, để đất nghỉ qua cao điểm mùa lũ có thể là lựa chọn kinh tế hơn so với đầu tư sản xuất rồi đối mặt nguy cơ mất trắng.

Đối với vùng đất cao, các loại rau màu ngắn ngày, có khả năng phục hồi và đầu ra ổn định có thể tiếp tục được khuyến khích. Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình cần dựa trên đánh giá thực tế về khả năng chịu ngập, điều kiện đất đai, nguồn giống và nhu cầu thị trường. Cùng với đó, cần tăng cường hệ thống tiêu thoát nước, bảo vệ bờ vùng, bờ thửa và hạn chế tình trạng xói mòn đất trong các đợt mưa lớn.

Cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương cần cập nhật thường xuyên thông tin dự báo, cảnh báo mưa lũ để hướng dẫn người dân điều chỉnh lịch thời vụ. Việc xây dựng bản đồ các vùng có nguy cơ ngập, xác định thời gian ngập thường gặp và khuyến cáo nhóm cây trồng phù hợp sẽ giúp quá trình sản xuất có cơ sở khoa học hơn.

Bên cạnh đó, phát triển các mô hình nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu cần gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Khi đầu ra được duy trì, người sản xuất sẽ có thêm điều kiện đầu tư vào những phương thức canh tác an toàn, tiết kiệm chi phí và giảm thiểu rủi ro.

Chủ động khai thác đất nông nghiệp tại Quảng Điền cho thấy thích ứng với biến đổi khí hậu có thể được hình thành từ việc lựa chọn cây trồng đúng với đặc điểm từng vùng đất. Bên cạnh đó việc nhận diện nguy cơ, linh hoạt mùa vụ và tôn trọng quy luật tự nhiên sẽ là hướng đi quan trọng để nông nghiệp Thành phố Huế nói chung nâng cao khả năng chống chịu trước mùa mưa bão ngày càng khó lường.

Hà Phương