Trung Quốc mở rộng hợp tác năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh tại châu Á - Thái Bình Dương
Tin Quốc tế - Ngày đăng : 16:01, 21/11/2026
Trung Quốc mở rộng hợp tác năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh tại châu Á - Thái Bình Dương
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng và rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng lớn, Trung Quốc đang đẩy mạnh kết nối hạ tầng xuyên biên giới, đầu tư năng lượng tái tạo và xuất khẩu công nghệ sạch. Động thái này góp phần định hình lại hợp tác năng lượng khu vực, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp.
Trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, bảo đảm nguồn cung ổn định đi đôi với giảm phát thải đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc ngày càng gia tăng vai trò trong hợp tác năng lượng khu vực thông qua Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), đồng thời mở rộng đầu tư vào các mạng lưới năng lượng xuyên biên giới.
.png)
Với vị thế là quốc gia sản xuất và tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang chuyển trọng tâm hợp tác từ thương mại dầu khí, điện năng sang kết nối toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng. Các lĩnh vực được chú trọng bao gồm đầu tư hạ tầng, truyền tải điện, phát triển năng lượng tái tạo và công nghệ lưu trữ. Cách tiếp cận này vừa nhằm tăng cường khả năng bảo đảm nguồn cung, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp Trung Quốc tham gia sâu hơn vào thị trường năng lượng quốc tế.
Kết nối hạ tầng, tăng khả năng bảo đảm an ninh năng lượng
Theo ông Lu Ruquan, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế và Công nghệ thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC), kết nối hạ tầng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hợp tác năng lượng giữa Trung Quốc và các nền kinh tế APEC. Các công trình kết nối bao gồm hệ thống đường ống dẫn năng lượng, vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và mạng lưới truyền tải điện siêu cao áp.
Đằng sau những dự án hạ tầng này là sự phối hợp về đầu tư, thương mại và chính sách. Việc liên kết năng lượng truyền thống với năng lượng tái tạo và hệ thống điện lực được kỳ vọng hình thành mạng lưới năng lượng khu vực có tính bổ trợ cao hơn, tăng khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.
Hợp tác năng lượng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi các nền kinh tế APEC hiện chiếm hơn 60% GDP toàn cầu và hơn một nửa tổng mức tiêu thụ năng lượng thế giới. Quá trình công nghiệp hóa, mở rộng hạ tầng số, điện khí hóa giao thông và đô thị hóa đang khiến nhu cầu điện tại khu vực tiếp tục tăng nhanh.
Trong khi đó, chuyển dịch năng lượng cũng tạo ra những thay đổi đáng kể về cơ cấu nguồn cung. Giai đoạn 2010 - 2024, chi phí điện mặt trời và điện gió trên toàn cầu đã giảm tương ứng khoảng 90% và 68%. Nhờ đó, năng lượng tái tạo ngày càng có khả năng cạnh tranh về kinh tế, từng bước trở thành nguồn cung quan trọng thay vì chỉ giữ vai trò bổ trợ trong hệ thống năng lượng.
Tuy nhiên, tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng lên cũng đặt ra yêu cầu đầu tư đồng bộ vào lưới điện, hệ thống truyền tải và lưu trữ nhằm bảo đảm khả năng tiếp nhận, điều phối các nguồn điện có tính biến động.
Ông Wang Hongzhi, người đứng đầu Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), cho biết các nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương hiện nhập khẩu hơn 45% lượng dầu thô và 23% lượng khí tự nhiên từ Trung Đông. Mức độ phụ thuộc này khiến khu vực dễ chịu tác động khi xảy ra gián đoạn nguồn cung hoặc biến động địa chính trị.
Thực tế đó cho thấy việc đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng kết nối hạ tầng và tăng cường hợp tác giữa các quốc gia là yêu cầu quan trọng để củng cố an ninh năng lượng.
Doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng đầu tư vào năng lượng sạch
Cùng với hợp tác chính sách, doanh nghiệp Trung Quốc đang gia tăng sự hiện diện trong các dự án năng lượng tại nhiều quốc gia. Theo thông tin được công bố, nước này đã thiết lập 16 đường dây truyền tải điện xuyên biên giới với các quốc gia ASEAN có chung đường biên giới.
Tập đoàn Lưới điện Phương Nam Trung Quốc cũng mở rộng mạng lưới phân phối điện tại Peru. Trong khi đó, các dự án nhà máy điện Edra tại Malaysia có sự tham gia phát triển của Tập đoàn Điện hạt nhân Trung Quốc (CGN), cho thấy phạm vi đầu tư ngày càng rộng của doanh nghiệp nước này tại Đông Nam Á và các thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, hợp tác năng lượng sạch Việt Nam - Trung Quốc cũng được thể hiện qua dự án Nhà máy điện mặt trời Phù Mỹ, công suất 330 MW tại tỉnh Gia Lai, do PowerChina xây dựng. Dự án dự kiến sản xuất khoảng 520 triệu kWh điện mỗi năm, bổ sung nguồn điện tái tạo cho hệ thống điện.
Bên cạnh đầu tư các công trình điện, doanh nghiệp Trung Quốc còn mở rộng hoạt động sang công nghệ năng lượng tái tạo và lưu trữ. Các giải pháp điện gió ngoài khơi dạng nổi quy mô lớn và hệ thống pin lưu trữ tiên tiến đang được đưa tới nhiều thị trường quốc tế, từ Indonesia đến Chile.
Xu hướng này cho thấy doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ dừng lại ở xuất khẩu thiết bị, cung cấp công nghệ mà ngày càng tham gia vào nhiều công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn, từ đầu tư, phát triển dự án đến xây dựng hạ tầng và vận hành hệ thống.
Đối với các nền kinh tế đang phát triển, nguồn vốn, công nghệ và năng lực triển khai dự án có thể góp phần đẩy nhanh quá trình hoàn thiện hạ tầng năng lượng, nhất là khi nhu cầu điện tăng cao và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ nét.
Dù vậy, mở rộng kết nối năng lượng xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu về phối hợp chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế vận hành và an ninh hệ thống. Khi các mạng lưới điện liên kết ngày càng chặt chẽ, sự phối hợp giữa các quốc gia có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả khai thác và khả năng vận hành an toàn.
Thúc đẩy hợp tác APEC hướng tới hệ thống năng lượng carbon thấp
Trong khuôn khổ APEC, Trung Quốc đang tăng cường vai trò thông qua các sáng kiến hợp tác năng lượng. Theo Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, trong 12 năm qua, nước này đã dẫn đầu các nền kinh tế thành viên về số lượng sáng kiến thuộc Quỹ Năng lượng APEC, với tổng cộng 57 sáng kiến.
Các chương trình tập trung vào xây dựng khuôn khổ chính sách trong những lĩnh vực như nâng cao khả năng chống chịu của lưới điện, phát triển đô thị carbon thấp và quản lý dữ liệu năng lượng. Đây đều là những vấn đề ngày càng quan trọng khi quá trình điện khí hóa, số hóa và phát triển năng lượng tái tạo đòi hỏi hệ thống điện phải linh hoạt, có khả năng tiếp nhận nhiều nguồn cung và duy trì vận hành ổn định.
Trong thời gian tới, NEA cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung, chia sẻ giải pháp kỹ thuật và kinh nghiệm phát triển năng lượng carbon thấp có khả năng nhân rộng. Mục tiêu là hỗ trợ các nền kinh tế APEC thúc đẩy năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và xây dựng hệ thống dự phòng vững chắc hơn.
Thực tế cho thấy, an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh ngày càng có mối quan hệ chặt chẽ. Một hệ thống năng lượng an toàn không chỉ dựa vào năng lực sản xuất trong nước mà còn cần nguồn cung đa dạng, hạ tầng truyền tải hiện đại, công nghệ lưu trữ và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các thị trường.
Đối với các nền kinh tế APEC, mở rộng hợp tác và đa dạng hóa đối tác, nguồn cung, công nghệ sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro trước biến động toàn cầu, đồng thời tạo thêm động lực chuyển đổi sang hệ thống năng lượng sạch hơn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để khu vực hướng tới tăng trưởng kinh tế gắn với giảm phát thải và phát triển bền vững.
