Cà Mau thúc đẩy phục hồi rừng ngập mặn, ứng phó hiệu quả biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu - Ngày đăng : 15:08, 21/11/2026

Trước sức ép ngày càng lớn từ sạt lở bờ biển, hạn hán, sụt lún đất và thời tiết cực đoan, tỉnh Cà Mau đang đẩy mạnh các giải pháp phục hồi rừng ngập mặn gắn với phát triển sinh kế bền vững. Bảo vệ hệ sinh thái ven biển không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của cộng đồng địa phương.
Biến đổi khí hậu

Cà Mau thúc đẩy phục hồi rừng ngập mặn, ứng phó hiệu quả biến đổi khí hậu

Hà Phương • 21/11/2026 15:08

Trước sức ép ngày càng lớn từ sạt lở bờ biển, hạn hán, sụt lún đất và thời tiết cực đoan, tỉnh Cà Mau đang đẩy mạnh các giải pháp phục hồi rừng ngập mặn gắn với phát triển sinh kế bền vững. Bảo vệ hệ sinh thái ven biển không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của cộng đồng địa phương.

Rừng ngập mặn trước sức ép của biến đổi khí hậu

Cà Mau là địa phương có ba mặt giáp biển, sở hữu hơn 100.000 ha rừng ngập mặn, chiếm khoảng 77% tổng diện tích rừng ngập mặn của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là hệ sinh thái có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học, điều hòa môi trường và tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân.

Tuy nhiên, những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đang khiến hệ sinh thái rừng ven biển Cà Mau đối mặt với nhiều nguy cơ. Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của các hình thái thời tiết cực đoan, diễn biến phức tạp và khó dự báo.

Vào mùa khô, hạn hán kéo dài làm gia tăng tình trạng thiếu nước sinh hoạt, xâm nhập mặn và sụt lún đất. Trong mùa mưa bão, triều cường, sóng biển mạnh cùng những biến động của dòng hải lưu ven bờ tiếp tục tạo áp lực lên dải đất ven biển.

22.png
Bảo vệ rừng ngập mặn góp phần quan trọng trong ứng phó biến đổi khí hậu (ảnh: BVMT)

Đáng lo ngại, sạt lở đang diễn ra nghiêm trọng ở cả bờ biển phía Đông và phía Tây. Thống kê giai đoạn 2011–2024 cho thấy, sóng biển và triều cường đã khiến hơn 6.250 ha rừng phòng hộ ven biển bị mất. Mặc dù một số khu vực ghi nhận tốc độ sạt lở giảm nhờ các công trình kè ngầm tạo bãi bồi, bình quân mỗi năm địa phương vẫn mất khoảng 200–300 ha rừng ngập mặn.

Bên cạnh tác động của sóng biển, tình trạng thiếu hụt bùn cát bồi tụ tự nhiên kết hợp với sụt lún nền đất khiến nhiều khu vực rừng phòng hộ bị xói lở, trơ rễ, khó phục hồi. Khi diện tích rừng suy giảm, khả năng chắn sóng, giữ đất và bảo vệ khu dân cư ven biển cũng bị ảnh hưởng.

Thực trạng này cho thấy, biến đổi khí hậu không chỉ gây ra những thiệt hại trực tiếp từ thiên tai mà còn làm suy yếu các hệ sinh thái vốn đóng vai trò như lá chắn tự nhiên bảo vệ con người.

Phát triển kinh tế dưới tán rừng để giữ lá chắn xanh

Trước những thách thức trên, Cà Mau xác định bảo vệ rừng ngập mặn phải gắn với ổn định sinh kế cho người dân. Thay vì chỉ tập trung vào các giải pháp công trình, địa phương hướng đến phát triển kinh tế sinh thái dựa vào tự nhiên, khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ và phục hồi rừng.

Một trong những mô hình tiêu biểu là nuôi tôm kết hợp dưới tán rừng ngập mặn. Đây là phương thức sản xuất thuận theo điều kiện tự nhiên, vừa khai thác nguồn lợi thủy sản, vừa duy trì diện tích cây rừng và bảo vệ môi trường nước.

Tán cây đước, cây mắm giúp che phủ mặt nước, hạn chế tác động của nắng nóng và góp phần điều hòa nhiệt độ trong vuông nuôi vào mùa khô. Hệ thống rễ cây giữ phù sa, trầm tích, tạo nơi cư trú cho nhiều loài thủy sinh. Lá và cành cây phân hủy tự nhiên cũng bổ sung nguồn vật chất hữu cơ cho môi trường nước.

Tại xã Vĩnh Hậu, mô hình nuôi thủy sản kết hợp bảo vệ rừng đã mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Một hộ dân nhận khoán 3,5 ha đất rừng, kết hợp nuôi tôm, cua và cá, đạt lợi nhuận hơn 200 triệu đồng mỗi năm.

Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Cà Mau, toàn tỉnh hiện có khoảng 47.000 ha nuôi tôm kết hợp dưới tán rừng ngập mặn. Nhiều hộ dân tham gia mô hình đạt thu nhập từ 100–200 triệu đồng/năm.

Đáng chú ý, sản phẩm tôm sinh thái được sản xuất theo phương thức tự nhiên, hạn chế thức ăn công nghiệp và hóa chất, có lợi thế khi tham gia các chuỗi cung ứng chất lượng cao. Tôm đạt chứng nhận quốc tế có thể được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn khoảng 10–15% so với sản phẩm thông thường. Cà Mau đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng diện tích tôm – rừng đạt chứng nhận sinh thái lên 30.000 ha.

Tăng nguồn lực phục hồi, nâng cao khả năng chống chịu

Cùng với phát triển sinh kế sinh thái, Cà Mau đang tăng cường hợp tác quốc tế nhằm huy động nguồn lực phục hồi rừng ngập mặn. Tỉnh phối hợp với Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) triển khai dự án hỗ trợ phục hồi rừng, nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu của hệ sinh thái và cộng đồng.

Dự án có tổng kinh phí gần 60 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026–2032 tại 6 xã trọng điểm ven biển. Mục tiêu là trồng mới và bảo tồn 125 ha rừng trên các bãi bồi, nâng cao hiệu quả quản lý hơn 1.375 ha rừng hiện có, đồng thời mở rộng mô hình thủy sản sinh thái cho 660 hộ gia đình với quy mô 2.200 ha.

Trong công tác phục hồi, địa phương định hướng ưu tiên các giải pháp dựa vào tự nhiên, kết hợp công trình mềm giảm sóng để giữ bùn cát, tạo điều kiện thuận lợi cho cây rừng tái sinh. Những loài cây tiên phong như mắm trắng, mắm biển và bần chua được chú trọng tại các khu vực có điều kiện sinh thái phù hợp.

Bên cạnh đó, công nghệ GIS, ảnh viễn thám và chuyển đổi số từng bước được ứng dụng trong theo dõi biến động diện tích rừng, giám sát tình trạng sạt lở và bồi tụ bãi biển. Công tác tuần tra, kiểm soát rừng phòng hộ cũng được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện những khu vực có nguy cơ suy thoái.

Một hướng đi khác được địa phương quan tâm là khai thác giá trị hấp thụ, lưu giữ carbon của hệ sinh thái rừng ngập mặn. Đây là cơ sở để nghiên cứu tiếp cận các nguồn tài chính khí hậu, phát triển dịch vụ carbon và tạo thêm lợi ích kinh tế cho cộng đồng tham gia bảo vệ rừng.

Thực tế tại Cà Mau cho thấy, phục hồi rừng ngập mặn không đơn thuần là nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn là giải pháp quan trọng nhằm giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm sinh kế bền vững.

Hà Phương