Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Tạo động lực cho chuyển đổi xanh, tăng cường kiểm soát ô nhiễm
Tin trong nước - Ngày đăng : 15:58, 21/11/2026
Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Tạo động lực cho chuyển đổi xanh, tăng cường kiểm soát ô nhiễm
Sáng 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) với 481/482 đại biểu tham gia tán thành, đạt tỷ lệ 96,39%. Luật tập trung cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm và giảm phát thải khí nhà kính, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Cắt giảm thủ tục, tăng trách nhiệm bảo vệ môi trường
Theo nội dung được thông qua, Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) hướng tới đổi mới phương thức quản lý nhà nước, giảm gánh nặng thủ tục cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát các nguy cơ gây ô nhiễm. Một trong những điểm đáng chú ý là từ ngày 1/3/2027, hơn 90% dự án thuộc diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và xin cấp giấy phép môi trường sẽ được cắt giảm thủ tục. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ dự kiến giảm hơn 52%.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, Luật được sửa đổi theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường hậu kiểm.
Theo đó, nhiều nhóm đối tượng được giảm yêu cầu thực hiện ĐTM và giấy phép môi trường, chuyển sang hình thức đăng ký môi trường. Đáng chú ý, Luật hoàn thiện quy định miễn ĐTM đối với các dự án thứ cấp trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp đã đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, thủ tục môi trường. Giấy phép môi trường chỉ áp dụng đối với dự án thứ cấp có phát sinh nhiều khí thải ra môi trường.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, giảm tiền kiểm không đồng nghĩa với giảm yêu cầu bảo vệ môi trường.
Luật cũng hoàn thiện các tiêu chí xác định yếu tố nhạy cảm về môi trường, trong đó có hoạt động di dân, tái định cư; xả nước thải vào nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt và xả thải vào khu dân cư tập trung. Đây là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chất lượng nguồn nước và môi trường sống.
Cùng với đó, thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM, cấp giấy phép môi trường được phân cấp mạnh hơn cho địa phương. Trách nhiệm của người đứng đầu, đặc biệt là Chủ tịch UBND các cấp, được gắn với công tác kiểm soát, phát hiện và xử lý ô nhiễm thuộc phạm vi quản lý.
Để hạn chế nguy cơ buông lỏng quản lý khi giảm tiền kiểm, Luật bổ sung các công cụ hậu kiểm, tăng cường giám sát theo mức độ rủi ro và dựa trên dữ liệu. Tiêu chí địa bàn hoạt động cũng được bổ sung nhằm phân định trách nhiệm của cơ quan Trung ương và cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong giải quyết những vấn đề ô nhiễm có phạm vi liên tỉnh.
Hoàn thiện quản lý chất thải, bảo vệ tài nguyên nước và không khí
Một nội dung quan trọng khác của Luật là hoàn thiện các quy định về quản lý chất thải, tạo thuận lợi cho hoạt động tái chế và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Việc trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong tổ chức thực hiện được đặt trong mối liên hệ với điều kiện hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu bảo vệ môi trường tại từng địa bàn.
Đối với tài nguyên nước, Luật bổ sung quy định quản lý chất lượng nước mặt theo lưu vực, kiểm soát khả năng chịu tải của từng thông số ô nhiễm. Cách tiếp cận này góp phần chuyển hoạt động quản lý từ xử lý riêng lẻ từng nguồn thải sang kiểm soát tổng thể chất lượng môi trường nước, tạo cơ sở để phòng ngừa và xử lý ô nhiễm hiệu quả hơn.
Trong lĩnh vực môi trường không khí, các công cụ kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp được luật hóa; đồng thời bổ sung nội dung kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí theo phương thức tổng hợp. Những quy định này có ý nghĩa trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại các đô thị và khu vực tập trung hoạt động công nghiệp đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý.
Luật cũng chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động quan trắc môi trường, bảo đảm tính chính xác, khách quan và toàn vẹn của dữ liệu. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, có khả năng chia sẻ và sử dụng chung được xác định là một trong những nền tảng quan trọng của quá trình chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về môi trường.
Thông qua khai thác dữ liệu, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để giám sát, phát hiện sớm nguy cơ ô nhiễm, cảnh báo và đưa ra quyết định kịp thời. Đây cũng là điều kiện để tăng tính minh bạch trong quản lý, nâng cao trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp và hiệu quả giám sát của các cơ quan chức năng.
Hoàn thiện cơ chế giảm phát thải, thúc đẩy kinh tế xanh
Bên cạnh các quy định về kiểm soát ô nhiễm, Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện chính sách về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon. Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Luật duy trì quy định về chu kỳ báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở hai năm một lần như Luật hiện hành, đồng thời hoàn thiện trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường carbon theo thông lệ quốc tế, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu hội nhập và lợi ích quốc gia.
.png)
Việc hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực này có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình thực hiện các mục tiêu giảm phát thải, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn. Khi các quy định về kiểm kê khí nhà kính và thị trường carbon được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để chủ động xây dựng kế hoạch quản lý phát thải, cải tiến công nghệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Về nguồn lực tài chính, Luật quy định ngân sách nhà nước bố trí khoản chi riêng cho sự nghiệp bảo vệ môi trường, bảo đảm nguồn lực tương xứng với tốc độ tăng trưởng, quy mô nền kinh tế và yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, Luật không quy định cứng tỷ lệ chi tối thiểu mà để bảo đảm sự linh hoạt trong cân đối, điều hành ngân sách hằng năm, phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước.
Luật cũng bổ sung quy định về thẩm quyền giải thể Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và quỹ bảo vệ môi trường cấp tỉnh, đồng thời giao Chính phủ quy định việc chuyển tiếp trong trường hợp tổ chức lại hoặc giải thể các quỹ. Nội dung này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc rà soát, sắp xếp các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.
Với những điều chỉnh trên, Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực tiễn thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Đáng chú ý, việc kết hợp cải cách thủ tục với tăng cường hậu kiểm, quản lý bằng dữ liệu và hoàn thiện cơ chế giảm phát thải sẽ góp phần tạo lập nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, hiệu quả thực thi sẽ phụ thuộc đáng kể vào năng lực giám sát, chất lượng dữ liệu môi trường, nguồn lực của các địa phương và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp. Cắt giảm thủ tục chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi đi cùng khả năng kiểm soát ô nhiễm thực chất, bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng, qua đó bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với yêu cầu phát triển bền vững.
