Tính từ đầu năm, biển Đông đã ghi nhận 14 cơn bão và 5 áp thấp nhiệt đới, đưa năm 2025 trở thành năm nhiều bão thứ hai trong 30 năm qua, chỉ sau 2017 với 20 cơn. Nhiều cơn bão như Wutip, Wipha, Kajiki, Nongfa, Ragasa, Bualoi, Matmo, Fengshen, Kalmaegi đã ảnh hưởng trực tiếp hoặc gây mưa lũ lớn cho miền Bắc và miền Trung. Bên cạnh bão, các tổ hợp thời tiết bất lợi cũng gây mưa lũ nghiêm trọng tại Trung và Nam Trung Bộ.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhận định 2025 là một trong những năm thời tiết cực đoan nhất trong nhiều năm qua, với số lượng bão và áp thấp nhiệt đới vượt trung bình. Từ đầu năm đến giữa tháng 11, trên biển Đông đã hình thành 19 xoáy thuận nhiệt đới (14 cơn bão và 5 áp thấp nhiệt đới).

Đáng chú ý, 10 trong số này đã ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến Việt Nam, bao gồm 6 cơn bão (số 3, 5, 6, 9, 10, 13) và 1 áp thấp nhiệt đới giữa tháng 8. Các cơn bão đổ bộ rải đều từ Bắc Bộ (Wipha, Ragasa, Matmo, áp thấp nhiệt đới tháng 8), Bắc Trung Bộ (Kajiki, Nongfa, Bualoi) đến Nam Trung Bộ (Kalmaegi), trong đó một số cơn (số 5, 10, 13) đổ bộ với cường độ mạnh. Trung Trung Bộ dù không có bão đổ bộ trực tiếp nhưng vẫn chịu tác động gián tiếp của bão số 1 và 12, gây mưa lớn và lũ lụt.

Theo ông Khiêm, nguyên nhân chính khiến biển Đông và Việt Nam chịu ảnh hưởng dày đặc là hoạt động mạnh bất thường của áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương. Từ tháng 6 đến nay, trên vùng biển Tây Bắc Thái Bình Dương, phía Bắc và Đông Bắc Philippines xuất hiện chuẩn sai dương lớn tại mực 500mb, cho thấy áp cao cận nhiệt đới mở rộng và ổn định, bao trùm hầu hết Philippines và biển Đông, đặc biệt mạnh từ tháng 8.

Áp cao này điều tiết dòng gió và hình thành dải hội tụ nhiệt đới – khu vực khi nhiệt độ mặt biển đủ ấm và đối lưu phát triển rất dễ xuất hiện bão mạnh.

Ở phạm vi toàn cầu, năm 2025 cũng ghi nhận nhiều hiện tượng cực đoan: Các đại dương nhiệt đới như Tây Thái Bình Dương, Bắc Ấn Độ Dương và Caribe đều xuất hiện số lượng bão cao hơn trung bình, với nhiều cơn có tốc độ gió cực đại tăng đáng kể. Xu thế này phù hợp với bối cảnh nhiệt độ mặt biển tăng và biến đổi khí hậu, tạo điều kiện cho bão hình thành dễ hơn, mạnh hơn và tồn tại lâu hơn.

Nhiệt độ mặt biển trên biển Đông năm nay cao hơn trung bình cũng góp phần giúp bão mạnh lên. Ví dụ: Bão số 9 từng đạt cấp 17 (giật trên 17) dù suy yếu trước khi đổ bộ; bão số 10 gây gió mạnh cấp 12–14 tại Nghệ An và cấp 10–11 tại Quảng Trị.

Các biểu hiện bất thường trong hoạt động bão năm nay được đánh giá là kết quả tổng hợp giữa biến động nội mùa, tương tác khí quyển đại dương và xu thế dài hạn của biến đổi khí hậu. Dù chưa thể khẳng định biến đổi khí hậu gây ra trực tiếp từng cơn bão, tình hình chung cho thấy khí hậu ấm lên đang góp phần gia tăng cường độ, mở rộng phạm vi ảnh hưởng và thay đổi thời điểm hoạt động của bão trên biển Đông.

TP.HCM thông báo dừng tiếp nhận hàng hoá hỗ trợ đồng bào vùng bão lũ

Mai Hương