Đánh giá về tình hình mưa lũ lịch sử xảy ra gần đây ở khu vực miền Trung, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cho biết, đợt mưa lũ tại Nam Trung bộ từ 16 - 22/11 là một hiện tượng cực đoan, vượt kỷ lục lịch sử. Lượng mưa tại nhiều trạm như Sơn Hòa (Đắk Lắk) 601,2 mm hay Quy Nhơn (Gia Lai) 380,6 mm đều vượt các kỷ lục lịch sử từng ghi nhận.

Một số trạm khác như Sơn Thành Tây, Sơn Thành Đông, Hòa Mỹ Tây, sông Hinh ghi nhận tới 1.000 - 1.200 mm chỉ trong vài ngày. Theo phân loại của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), đây là các sự kiện hiếm gặp, gần như không thể dự báo chính xác định lượng. Cũng theo ông Khiêm, đợt lũ lớn ở Nam Trung bộ đã đi ngược lại quy luật, gần như chưa từng xuất hiện trong hơn 50 năm quan trắc và không thuộc mức lũ tính toán thông thường. Điều này cho thấy chỉ dự báo chính xác hơn vẫn không đủ để "ngăn chặn thiên tai vượt lịch sử”.

Về nguyên nhân gây ra đợt mưa lũ lịch sử này, vị Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho rằng, đây là tác động của tổ hợp nhiều hình thái thời tiết cực đoan. Trên cao, nhiễu động trong đới gió đông trên độ cao từ 1.500 - 5.000 m hoạt động mạnh, kết hợp với không khí lạnh cường độ rất mạnh, đặc biệt từ đêm 17/11, tạo nên vùng hội tụ ẩm từ tầng thấp đến tầng cao.

Đồng thời, hơi nước từ Biển Đông liên tục được chuyển vào đất liền Trung bộ và Tây nguyên, trong khi địa hình Trường Sơn đóng vai trò "chắn gió", kích thích đối lưu phát triển mạnh và duy trì mưa kéo dài. Lượng mưa phổ biến từ 800 - 1.700 mm ở nhiều nơi, vượt xa khả năng tiêu thoát tự nhiên.

Ngoài yếu tố thời tiết, đặc điểm địa hình và thủy văn của Trung bộ cũng làm tăng nguy cơ lũ lớn. Các lưu vực sông ngắn, độ dốc lớn khiến nước mưa tập trung nhanh về hạ lưu, dẫn đến lũ quét, lũ ống và lũ lên nhanh chỉ trong vài giờ, cộng với triều cường dâng cao, khiến việc tiêu thoát nước diễn ra chậm.

Cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến các hình thái mưa cực đoan trở nên mạnh hơn và khó dự báo hơn, đồng thời gia tăng tần suất lũ lớn trong 10 - 15 năm gần đây, với nhiều trạm ghi nhận lượng mưa vượt mức lịch sử 1.000 - 1.700 mm/đợt.

Theo thống kê trong 30 năm qua, các đợt lũ lớn ở Nam Trung Bộ thường xảy ra trước ngày 15/11. Tuy nhiên, đợt lũ lớn năm 2025 lại xuất hiện muộn hơn so với quy luật này.

Sự kiện lũ lớn bất thường này là một minh chứng rõ ràng cho thấy quy luật lũ truyền thống đang thay đổi, phản ánh xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu dẫn đến sự thay đổi của hoàn lưu, bão và áp thấp nhiệt đới.

Thiên tai đang xảy ra thường xuyên hơn và khốc liệt hơn đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực dự báo, quản lý rủi ro và phòng chống thiên tai cho khu vực này.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến các hình thái mưa cực đoan trở nên mạnh hơn và khó dự báo hơn, đồng thời gia tăng tần suất lũ lớn trong 10-15 năm gần đây, với nhiều trạm ghi nhận lượng mưa vượt mức lịch sử 1.000-1.700 mm/đợt.

Thực hiện công tác dự báo phục vụ, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia đã ban hành tổng cộng 55 bản tin về đợt mưa lớn này, trong đó tập trung vào dự báo mưa lớn, cảnh báo lũ cho các sông ở các tỉnh, thành phố từ Huế đến Khánh Hòa và Đồng Nai...

Cùng với đó, ban hành bản tin dự báo từ ngày 23-25/11, khu vực thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và phía Đông Gia Lai có mưa vừa, mưa to với lượng mưa phổ biến từ 50-110mm, có nơi trên 220mm, từ chiều và đêm 25/11 mưa lớn giảm dần.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia đã cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo kịp thời, đầy đủ cho Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các bộ, ngành, địa phương thuộc khu vực Bắc Bộ, Trung Bộ, các cơ quan thông tấn, báo chí để truyền tải sớm nhất cho nhân dân các địa phương, góp phần giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Các Đài Khí tượng thủy văn khu vực, tỉnh, thành phố như: Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Đài Khí tượng thủy văn khu vực Trung Bộ đã tăng cường các bản tin về mưa lũ phục vụ chỉ đạo phòng chống thiên tai...

Hà Nội hỗ trợ 30 tỷ đồng cho 3 tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng, Khánh Hòa khắc phục hậu quả lũ lụt

Ngọc Ánh