Nhờ những nỗ lực không ngừng trong công tác bảo tồn thiên nhiên, năm 2025, Vườn quốc gia Côn Đảo (TP. Hồ Chí Minh) chính thức được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đưa vào Danh lục Xanh. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với thành quả quản trị, bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái rừng – biển tại một trong những khu bảo tồn có giá trị bậc nhất của Việt Nam.

Danh lục Xanh của IUCN được xem là chuẩn mực toàn cầu về quản lý hiệu quả các khu bảo tồn, với hệ thống tiêu chí nghiêm ngặt liên quan đến tính toàn vẹn sinh thái, hiệu quả quản trị, sự tham gia của cộng đồng và tính bền vững lâu dài. Việc đạt danh hiệu này cho thấy quá trình bảo tồn tại Côn Đảo được triển khai bài bản, bền bỉ trong bối cảnh chịu nhiều sức ép từ phát triển kinh tế – xã hội và biến đổi khí hậu.

Theo Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Nguyễn Hữu Thiện, Vườn quốc gia Côn Đảo là nơi hội tụ nhiều hệ sinh thái hiếm có, bao gồm rừng nhiệt đới trên đảo, rạn san hô, thảm cỏ biển và các bãi sinh sản quan trọng của nhiều loài sinh vật quý hiếm. Việc được ghi danh không chỉ khẳng định giá trị sinh thái nổi bật mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, giám sát và phát huy giá trị khu bảo tồn trong giai đoạn tới.

Trưởng phòng Bảo tồn và Hợp tác quốc tế của Vườn quốc gia Côn Đảo Lê Hồng Sơn cho biết, trong năm 2025, đơn vị đã bảo vệ an toàn gần 6.000 ha rừng tự nhiên, không để xảy ra vụ cháy nào dù thời tiết nắng nóng kéo dài. Kết quả này đạt được nhờ việc chủ động triển khai các phương án phòng cháy từ sớm, hoàn thiện hệ thống đường băng cản lửa và duy trì lực lượng tuần tra, trực gác 24/7 tại các khu vực trọng điểm.

Cũng theo ông Sơn, song song với công tác tuần tra trên rừng và dưới biển, Vườn quốc gia Côn Đảo xác định nghiên cứu khoa học là nền tảng cho bảo tồn bền vững. Trong năm qua, đơn vị đã ghi nhận sự hiện diện của 18 trong tổng số 21 loài động vật mục tiêu. Các chương trình hợp tác nghiên cứu với các viện, trường đại học về rạn san hô, thảm cỏ biển và linh trưởng không chỉ giúp cập nhật cơ sở dữ liệu mà còn tạo nền tảng khoa học cho việc xây dựng các phương án quản lý thích ứng trước tác động của biến đổi khí hậu và du lịch.

Một điểm sáng nổi bật trong công tác bảo tồn là sự phục hồi rõ nét của quần thể rùa biển – loài được xem là biểu tượng của hệ sinh thái Côn Đảo. Từ năm 2023 đến hết tháng 11/2025, đã có hơn 2.100 cá thể rùa mẹ lên bãi đẻ trứng an toàn. Hàng nghìn tổ trứng được bảo vệ, ấp nở thành công và thả về tự nhiên hàng trăm nghìn cá thể rùa con.

Bên cạnh đó, chương trình ấp nuôi nhân tạo và tái thả chim yến cũng ghi nhận kết quả tích cực, góp phần phục hồi các loài bản địa có giá trị sinh thái và kinh tế. Thực tiễn này cho thấy, khi được bảo vệ đúng cách và có sự hỗ trợ khoa học phù hợp, các hệ sinh thái và quần thể hoang dã hoàn toàn có khả năng tái sinh.

Trước thách thức ngày càng lớn từ rác thải nhựa đại dương, công tác bảo vệ môi trường tại Vườn quốc gia Côn Đảo được triển khai mạnh mẽ. Hàng trăm mét khối rác nhựa tại các bãi biển cùng nhiều tấn rác mắc kẹt trong rạn san hô đã được thu gom, xử lý. Các chiến dịch làm sạch môi trường có sự tham gia của kiểm lâm, tình nguyện viên, doanh nghiệp du lịch và người dân địa phương, qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường biển. Theo đánh giá của giới chuyên gia, môi trường sống trong lành không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn là nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái chất lượng cao.

Một yếu tố quan trọng tạo nên thành công của Côn Đảo là sự đồng hành của cộng đồng địa phương. Việc thực hiện các chính sách chia sẻ lợi ích từ bảo tồn, gắn với tạo sinh kế bền vững thông qua du lịch sinh thái và dịch vụ môi trường rừng đã giúp giảm áp lực khai thác tài nguyên, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người dân trong gìn giữ thiên nhiên.

Côn Đảo hiện có tỷ lệ rừng tự nhiên rất cao, đóng vai trò quan trọng cả về bảo tồn đa dạng sinh học, an ninh – quốc phòng và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc phục hồi và bảo vệ hệ sinh thái rừng – biển nơi đây cũng góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Đánh giá về ý nghĩa của việc được ghi danh Danh lục Xanh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho rằng đây không chỉ là niềm tự hào mà còn là minh chứng cho cam kết mạnh mẽ của thành phố trong bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững, đồng thời là công cụ quan trọng giúp nâng cao chất lượng quản lý và củng cố niềm tin với cộng đồng quốc tế.

Nhằm duy trì danh hiệu này và thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2025–2030, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo đặt mục tiêu giữ tỷ lệ che phủ rừng toàn thành phố đạt 11%, đồng thời bảo đảm tỷ lệ che phủ rừng toàn đặc khu Côn Đảo đạt 80% theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Đặc khu nhiệm kỳ 2025–2030.

Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền và người dân để hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, khai thác hợp lý giá trị cảnh quan, không áp dụng các biện pháp đóng cửa cực đoan. Mọi hoạt động đầu tư, phát triển kinh tế trên đảo đều phải tuân thủ nguyên tắc bền vững, tiết kiệm đất và phù hợp với quy định của Luật Đất đai, Luật Lâm nghiệp cùng các quy hoạch lâm nghiệp quốc gia đã được phê duyệt.

Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo Nguyễn Khắc Pho cho biết, giai đoạn 2026–2030, đơn vị xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục giữ vững danh hiệu Danh lục Xanh thông qua việc bảo vệ nghiêm ngặt rừng và biển, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường và triển khai các dự án điều tra, đánh giá các loài nguy cấp, quý hiếm và đặc hữu để xây dựng phương án bảo tồn phù hợp.

Cùng với đó, Côn Đảo định hướng phát triển du lịch sinh thái theo chiều sâu, chú trọng chất lượng và trải nghiệm gắn với giáo dục môi trường. Việc chuẩn hóa dịch vụ, nâng cao năng lực đội ngũ hướng dẫn viên và tăng cường truyền thông về giá trị hệ sinh thái rừng – biển được xem là chìa khóa để bảo đảm phát triển du lịch hài hòa với bảo tồn, vì lợi ích của hôm nay và các thế hệ mai sau.

Hà Tĩnh: Vườn Quốc gia Vũ Quang cho thuê môi trường rừng phục vụ kinh doanh du lịch sinh thái

Ngọc Ánh