Hơn 700m kè biển Hải Thành – Quang Phú (thuộc bờ biển Nhật Lệ, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị) đã bị sóng đánh sập, thân kè đứt gãy, nhiều mảng bê-tông lớn sập lún, gãy đổ, chồng chất ngổn ngang. Tuyến kè dài 868m này do Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Hới (tỉnh Quảng Bình cũ) làm chủ đầu tư, khởi công đầu năm 2020, được thiết kế bằng bê-tông cốt thép nhằm chống xói lở, bảo vệ khu dân cư và tuyến đường dọc bờ biển Nhật Lệ; liên danh Công ty Hải Thành và Công ty Tiến Thành thi công.

Chỉ sau thời gian ngắn đưa vào sử dụng kỹ thuật, công trình đã liên tiếp chịu tác động mạnh của sóng biển. Đặc biệt, sau các đợt mưa bão lớn vào tháng 10/2021, nhiều đoạn kè bị hư hỏng nghiêm trọng, chân kè bị khoét sâu, kết cấu mái bảo vệ bị phá vỡ. Công trình không đủ điều kiện nghiệm thu, quyết toán và buộc phải “treo” từ đó đến nay.

Do chưa được bố trí nguồn vốn sửa chữa, khắc phục, tình trạng hư hỏng ngày càng trầm trọng qua mỗi mùa mưa bão. Sóng biển tiếp tục xâm thực mạnh vào chân kè, phạm vi hư hỏng lan rộng, tập trung chủ yếu ở hai đầu tuyến, với tổng chiều dài vượt quá 700m. Nhiều đoạn kè sạt trượt mái, bê-tông nứt vỡ, cốt thép trơ ra ngoài, lộ rõ lớp móng phía dưới, tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định toàn tuyến.

Bãi biển phía trước kè bị hạ thấp rõ rệt so với cao trình thiết kế ban đầu. Khi thủy triều xuống thấp, sóng đánh trực tiếp vào chân kè, khoét sâu móng; khi triều lên cao, áp lực sóng lớn dồn thẳng vào thân kè, làm gia tăng nguy cơ sạt trượt và phá hủy kết cấu. Tuyến đường bê-tông rộng khoảng 3m phía trên kè, giáp khu dân cư, cũng xuất hiện nhiều đoạn gãy nát. Một số vị trí sạt lở đã áp sát nhà dân, quán hàng ven biển, đe dọa an toàn và sinh kế người dân.

Tình trạng kè biển hư hỏng kéo dài không chỉ làm mất tác dụng bảo vệ bờ mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan bãi biển, yếu tố quan trọng đối với phát triển du lịch địa phương.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Đồng Hới Hoàng Ngọc Đan, dự án đến nay vẫn chưa thể quyết toán do chưa có nguồn vốn sửa chữa. Việc công trình kéo dài trong tình trạng “dở dang” khiến rủi ro ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ thời tiết cực đoan.

Trước thực trạng này, tháng 3/2025, thành phố Đồng Hới phối hợp với các sở, ngành, viện nghiên cứu và chuyên gia tổ chức khảo sát thực địa, hội thảo khoa học nhằm đánh giá nguyên nhân và đề xuất giải pháp ổn định, chống xói lở bờ biển. Kết quả cho thấy khu vực bờ biển Nhật Lệ đã bị xói lở nghiêm trọng trong nhiều năm. Giai đoạn 2018–2025, bãi biển liên tục bị hạ thấp, với khối lượng cát bị cuốn trôi ước tính từ 376.000 đến 581.000m³. Các đường đồng mức âm 2m đến 6m dịch chuyển vào bờ từ 47 đến 98m, làm suy giảm đáng kể khả năng tiêu tán năng lượng sóng trước khi tiếp cận bờ.

Phân tích thủy động lực cho thấy chiều cao sóng gần bờ tăng 33–34%, trong khi tốc độ dòng chảy ven bờ tăng 28–43% so với năm 2018. Đây là những yếu tố trực tiếp làm gia tăng xói lở bãi và phá hoại chân công trình, đặc biệt trong các đợt triều thấp kết hợp mưa bão lớn.

Bên cạnh các nguyên nhân khách quan như mất cân bằng bồi – xói, thiếu hụt trầm tích, nước biển dâng và biến đổi khí hậu, hội thảo cũng chỉ ra những hạn chế chủ quan. Thiết kế ban đầu chưa đánh giá đầy đủ các yếu tố thủy động lực và biến đổi hình thái đường bờ; việc lựa chọn giải pháp kè cứng trong điều kiện nguồn lực hạn chế khiến công trình thiếu nghiên cứu đồng bộ, chuyên sâu. Ngoài ra, tiêu chuẩn thiết kế tại thời điểm triển khai chưa cập nhật đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật cao hơn đối với công trình ven biển trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Trên cơ sở đó, các chuyên gia đề xuất lộ trình bảo vệ bờ biển theo nhiều giai đoạn. Trước mắt, cần sửa chữa, gia cố khẩn cấp các đoạn kè hư hỏng nặng bằng kè mái nghiêng sử dụng đá hộc hoặc cấu kiện bê-tông đúc sẵn, kết hợp lớp lọc địa kỹ thuật để gia cố móng, tận dụng kết cấu cũ, bảo đảm thi công nhanh và chi phí hợp lý.

Về trung và dài hạn, giải pháp được nhiều chuyên gia đồng thuận là nghiên cứu xây dựng đê ngầm giảm sóng xa bờ nhằm giảm năng lượng sóng, tạo điều kiện hình thành và ổn định bãi cát tự nhiên. Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp với phát triển đô thị ven biển và du lịch bền vững, hạn chế phản xạ sóng mạnh và không chia cắt không gian biển.

Theo lộ trình đề xuất, giai đoạn 2025–2026 tập trung sửa chữa, gia cố toàn tuyến kè theo mức độ ưu tiên; giai đoạn 2026–2028 nghiên cứu, thí điểm đê ngầm giảm sóng; từ năm 2029 trở đi, từng bước mở rộng hệ thống, kết hợp “mềm hóa” tuyến kè theo hướng thân thiện với môi trường.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Đồng Hới Hoàng Ngọc Đan cho biết, địa phương đã kiến nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị và Sở Tài chính xem xét cho phép quyết toán dự án theo Điều 35 Nghị định 99/2021/NĐ-CP, đồng thời bố trí khẩn cấp nguồn vốn sửa chữa nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và hạ tầng ven biển.

Việc sớm có quyết định về nguồn lực và hướng xử lý không chỉ nhằm “cứu” một công trình kè biển, mà còn là bước đi cần thiết để bảo vệ không gian biển, giữ gìn cảnh quan và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội, du lịch bền vững tại khu vực ven biển Nhật Lệ trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt.

Đà Nẵng: Kè biển Duy Nghĩa bị sóng đánh sập, Sư đoàn 315 ứng cứu khẩn trong mưa lũ

Hạ Anh