Thiên tai dồn dập, vượt xa quy luật thông thường

Đánh giá tổng thể về bức tranh thiên tai năm 2025, ông Hoàng Phúc Lâm cho biết đây là năm “rất khắc nghiệt, mang nhiều yếu tố dị thường và xác lập nhiều kỷ lục mới”. Không chỉ tập trung cục bộ như những năm trước, thiên tai năm nay tác động đồng thời đến hầu hết các vùng miền.

Mùa bão xuất hiện nhiều diễn biến chưa từng ghi nhận. Lần đầu tiên, cơn bão số 1 của khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương cũng chính là bão số 1 trên Biển Đông, thay vì hình thành ở phía Đông Philippines. Đáng chú ý, bão số 9 Ragasa được đánh giá là cơn bão mạnh nhất từng xuất hiện trên Biển Đông. Một hiện tượng hiếm gặp khác là áp thấp nhiệt đới hình thành từ tàn dư bão trên Ấn Độ Dương nhưng lại di chuyển ngược sang Thái Bình Dương là điều chưa từng xảy ra trước đây.

Lũ lịch sử trên diện rộng từ Bắc vào Nam

Không chỉ bão, lũ lụt năm 2025 cũng để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Lần đầu tiên, hơn 20 con sông trên cả nước xuất hiện lũ lịch sử. Tại miền Bắc, các sông Cầu, Thương, Trung, Bằng Giang đều vượt mốc đỉnh lũ cũ. Miền Trung ghi nhận lũ lớn trên các sông Yên, Cả, Bồ, Vu Gia – Thu Bồn. Trong khi đó, khu vực hạ lưu sông Tiền, sông Hậu ở miền Nam chịu ảnh hưởng nặng nề.

Đặc biệt, lũ tại Phú Yên và Đắk Lắk được đánh giá có mức ngập sâu, diện rộng và kéo dài nhất từ trước đến nay, vượt cả đỉnh lũ lịch sử năm 1993 trên lưu vực sông Ba.

Theo phân tích của ông Hoàng Phúc Lâm, nguyên nhân chính là các đợt mưa có cường độ rất lớn trong thời gian ngắn, xen kẽ mưa kéo dài, gây ra tình trạng “lũ chồng lũ”. Bên cạnh đó, sự chuyển pha của hiện tượng ENSO từ trạng thái trung tính sang La Nina, cùng với gió mùa Đông Bắc hoạt động sớm và mạnh, đã làm gia tăng đáng kể tính cực đoan của thời tiết.

Thiệt hại lớn, nhiều loại hình thiên tai cùng lúc

Theo thống kê của cơ quan chức năng, trong năm 2025, cả nước đã xảy ra 21 loại hình thiên tai khác nhau. Trên Biển Đông hình thành 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới, trong đó 7 cơn bão đổ bộ trực tiếp vào đất liền.

Tính đến ngày 8/12, thiên tai đã làm 420 người chết và mất tích, 730 người bị thương; gần 4.200 ngôi nhà bị sập, cuốn trôi; khoảng 348.000 nhà bị hư hỏng, tốc mái. Hơn 541.000ha lúa, hoa màu và gần 298.000ha cây trồng khác bị ngập úng. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính trên 99.469 tỷ đồng, cao hơn khoảng 1,1 lần so với cùng kỳ năm 2024.

Trước nguy cơ thời tiết cực đoan tiếp diễn trong năm 2026, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần chuyển mạnh từ “ứng phó bị động” sang “chủ động thích ứng”. TS Trương Bá Kiên nhấn mạnh việc nâng cấp toàn diện hệ thống dự báo – cảnh báo theo thời gian thực, tích hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn, radar, hồ chứa và đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn.

Cùng với đó là mở rộng truyền thông cảnh báo đa kênh đến từng hộ dân; tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai thường xuyên; tăng cường vận hành liên hồ, liên lưu vực và phát triển hạ tầng xanh, đô thị thấm nước.

Về lâu dài, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện các trận thiên tai lịch sử trong năm 2025, làm cơ sở điều chỉnh quy hoạch, hoàn thiện pháp luật và thống nhất đầu mối chỉ đạo phòng, chống lũ trên các lưu vực sông.

Thiên tai năm 2025 không chỉ để lại những con số thiệt hại nặng nề, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về áp lực ngày càng lớn của biến đổi khí hậu, đòi hỏi Việt Nam phải hành động quyết liệt và bền bỉ hơn trong những năm tới.

Sau mưa lũ lịch sử 2025: Hiểu đúng vai trò của thủy điện trong giảm nhẹ thiên tai

Phúc An