Theo Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), từ cuối năm 2025, ENSO đang ở pha La Nina yếu, thể hiện qua nhiệt độ mặt nước biển khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương thấp hơn trung bình nhiều năm. ENSO là dao động khí hậu tự nhiên có tác động mạnh đến thời tiết toàn cầu, trong đó có Việt Nam, gồm ba pha: La Nina (nhiệt độ đại dương thấp, mưa bão gia tăng), El Nino (nhiệt độ cao, nắng nóng, hạn hán) và pha trung tính.

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, La Nina hiện đang suy yếu khá nhanh, thể hiện ở xu thế ấm dần của nhiệt độ nước biển và sự giảm cường độ của gió tín phong. Do đó, năm 2026 nhiều khả năng là năm ENSO chuyển pha điển hình. Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5/2026, ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất 75-85%. Giữa năm, trạng thái trung tính vẫn chiếm ưu thế, song nhiệt độ mặt nước biển có xu hướng tăng.

Từ nửa cuối năm 2026, xác suất xuất hiện El Nino tăng lên khoảng 55-65%. Nếu hình thành, El Nino nhiều khả năng ở mức yếu đến trung bình, tương tự các năm 1996, 2009, 2014 và 2018. Riêng năm 2018, Biển Đông ghi nhận 9 cơn bão và 5 áp thấp nhiệt đới, trong đó 3 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam; đồng thời xuất hiện 24 đợt không khí lạnh, 18 đợt nắng nóng và 26 đợt mưa lớn diện rộng.

Ông Mai Văn Khiêm lưu ý, ENSO ở pha trung tính không đồng nghĩa với thời tiết ít cực đoan. Thực tế nhiều năm cho thấy thiên tai trong giai đoạn trung tính thường diễn biến phức tạp, khó dự báo.

Với kịch bản ENSO năm 2026, mùa mưa tại Việt Nam được dự báo diễn biến không đồng đều, phụ thuộc mạnh vào các hình thế thời tiết quy mô khu vực và nội mùa như dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa và dao động MJO. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất vẫn ở mức cao, đặc biệt tại khu vực miền núi phía Bắc và miền Trung, nhất là trong các đợt mưa ngắn nhưng cường độ lớn. Số lượng bão, áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, song cường độ và quỹ đạo khó lường, nhất là vào nửa cuối mùa mưa.

Cuối năm 2026, nếu El Nino hình thành, nguy cơ khô hạn, thiếu nước và xâm nhập mặn có thể gia tăng, đặc biệt tại Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027.

Trong khi đó, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu nhận định, từ tháng 1 đến tháng 3/2026, nhiệt độ trung bình cả nước phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng khu vực Bắc Bộ trong tháng 1 có thể cao hơn 0,5-1 độ C do không khí lạnh hoạt động yếu. Tổng lượng mưa cả nước nhìn chung ở mức trung bình, song Nam Bộ và Tây Nguyên có xu hướng cao hơn, với khả năng xuất hiện nhiều ngày mưa trái mùa trong mùa khô.

Cơ quan khí tượng cũng dự báo nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm từ cuối tháng 2 tại Đông Nam Bộ, lan sang Tây Bắc Bộ từ tháng 3 và mở rộng trong tháng 4. Ngoài ra, các đợt mưa nhỏ, mưa phùn có thể xảy ra tại Bắc Bộ vào cuối mùa đông - đầu xuân.

Năm 2025 được đánh giá là năm thiên tai đặc biệt cực đoan khi Biển Đông ghi nhận tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, hơn một nửa trong số đó ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam. Hàng loạt kỷ lục mưa lớn bị phá vỡ, khiến 20 con sông vượt đỉnh lũ lịch sử, làm 468 người thiệt mạng và gây thiệt hại trên 100.000 tỷ đồng.

Dự báo thời tiết những ngày diễn ra Đại hội Đảng lần thứ XIV

Lưu Tô