Chiều 15/01/2026, Tạp chí Chất lượng Việt Nam (VietQ.vn) tổ chức Tọa đàm trực tuyến với chủ đề “Tăng tốc năng suất – Bứt phá trong giai đoạn mới”, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Tọa đàm có sự tham gia của TS. Hoàng Xuân Hiệp – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội; ông Triệu Ngọc Trung – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh; ông Hoàng Minh Dũng – Phó Giám đốc Quản lý sản xuất và kỹ thuật, Công ty Nidec Instruments Hà Nội.

Dấu ấn Chương trình 1322 giai đoạn 2021–2025

Đánh giá về hiệu quả Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021–2030 (Chương trình 1322), TS. Hoàng Xuân Hiệp cho rằng đây là điểm tựa quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì và củng cố năng lực cạnh tranh trong giai đoạn nhiều biến động, đặc biệt là ảnh hưởng kéo dài của đại dịch Covid-19.

Theo báo cáo sơ kết Chương trình 1322 giai đoạn 2021–2025, gần 6.500 doanh nghiệp trên cả nước đã được tiếp cận các hoạt động hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng; hơn 170 chuyên gia năng suất được đào tạo, trong đó gần 90 người được cấp chứng chỉ chuyên gia. Năng suất lao động tăng bình quân khoảng 6%; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế tăng từ 45,7% giai đoạn 2016–2020 lên khoảng 47% giai đoạn 2021–2025, góp phần quan trọng giúp kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng 8,02% trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu chỉ ở mức 2,7–2,8%.

Ở góc độ đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội hiện đang triển khai một chương trình nghiên cứu cấp quốc gia thuộc Chương trình 1322 và đóng góp 29 chuyên gia năng suất cho chương trình.

Bắc Ninh: Tiên phong lan tỏa tư duy năng suất

Chia sẻ từ thực tiễn địa phương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh Triệu Ngọc Trung cho biết, giai đoạn 2021–2025, Bắc Ninh và Bắc Giang (trước khi sáp nhập) đều xác định nâng cao năng suất, chất lượng là trụ cột trong chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh, chuyển đổi số và cải cách hành chính.

Một điểm nhấn nổi bật là việc đưa các công cụ năng suất, đặc biệt là mô hình 5S, vào hệ thống giáo dục phổ thông từ tiểu học đến trung học phổ thông – sáng kiến đầu tiên trên cả nước. Song song đó, tỉnh thí điểm đưa nội dung năng suất chất lượng vào chương trình đào tạo tại các trường trung cấp, cao đẳng nghề nhằm hình thành tư duy năng suất cho nguồn nhân lực ngay từ sớm.

Trong lĩnh vực doanh nghiệp, tỉnh tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, áp dụng các công cụ cải tiến; khuyến khích tham gia các phong trào chất lượng. Giai đoạn 2021–2024, nhiều doanh nghiệp tại địa phương đã đạt Giải thưởng Chất lượng Quốc gia, trong đó có doanh nghiệp đạt Giải Vàng.

Tuy nhiên, theo ông Trung, khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa vẫn là thách thức lớn, thể hiện ở năng lực quản trị, mức độ sẵn sàng chuyển đổi số và văn hóa cải tiến liên tục. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia năng suất tại địa phương cũng là rào cản đáng kể.

Doanh nghiệp: Năng suất bắt đầu từ tư duy quản trị

Từ góc nhìn doanh nghiệp, Phó Giám đốc Quản lý sản xuất và kỹ thuật, Công ty Nidec Instruments Hà Nội Hoàng Minh Dũng cho rằng năng suất bền vững phải bắt nguồn từ tư duy quản trị của lãnh đạo. Năng suất không đến từ mệnh lệnh hay áp lực mà từ động lực nội tại, khát vọng cải tiến của mỗi cá nhân trong tổ chức.

Theo ông Dũng, văn hóa cải tiến liên tục là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần khuyến khích sáng kiến từ cơ sở, lấy hiện trường, hiện vật và hiện thực làm căn cứ phân tích, xử lý vấn đề. Với lực lượng lao động lớn, chỉ cần mỗi cá nhân đóng góp vài ý tưởng cải tiến mỗi năm cũng tạo ra giá trị rất lớn cho năng suất.

Về lộ trình nâng cao năng suất, ông Dũng nhấn mạnh sự kết hợp tất yếu giữa sản xuất tinh gọn (Lean) và chuyển đổi số. Doanh nghiệp cần bắt đầu từ đơn giản hóa, tiêu chuẩn hóa quy trình, sau đó mới tiến tới tự động hóa, kết nối thông minh và tối ưu hóa toàn diện nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và trải nghiệm khách hàng.

Định hướng Chương trình 1322 giai đoạn 2026–2030

Trước yêu cầu mới của nền kinh tế và tác động của các Nghị quyết 57 và 68 của Bộ Chính trị, TS. Hoàng Xuân Hiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội cho rằng Chương trình 1322 cần được định vị lại theo hướng “năng suất – chất lượng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu”, tập trung mạnh hơn vào khu vực doanh nghiệp tư nhân – động lực chính của tăng trưởng.

Theo đó, ngân sách khoa học công nghệ cần chuyển từ hỗ trợ đầu vào sang đánh giá đầu ra dựa trên các chỉ số cụ thể như mức tăng năng suất, giảm thời gian sản xuất, cải thiện hiệu suất tổng thể. Chương trình cũng cần triển khai theo chuỗi hoặc cụm doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực và hình thành thị trường khoa học công nghệ.

Ở cấp địa phương, Bắc Ninh xác định gắn nâng cao năng suất với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và “năng suất xanh”. Tỉnh đẩy mạnh đào tạo chuyên gia năng suất tại chỗ, phấn đấu giai đoạn 2026–2030 đào tạo ít nhất 300 chuyên gia; đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn quản lý hiện đại, hướng tới xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Năng suất – trụ cột cho tăng trưởng bền vững

Các chuyên gia thống nhất cho rằng, bước sang giai đoạn 2026–2030, năng suất và chất lượng không còn là công cụ hỗ trợ mà phải được định vị là trụ cột cốt lõi của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào lợi thế lao động giá rẻ, mà phải lấy năng suất, chất lượng, khoa học công nghệ và quản trị hiện đại làm nền tảng để tham gia sâu và bền vững vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc xây dựng văn hóa cải tiến liên tục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy liên kết viện – trường – doanh nghiệp và hoàn thiện chính sách hỗ trợ thực chất sẽ là những chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam bứt phá năng suất trong giai đoạn phát triển mới.

Những yếu tố mới tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Phong Anh