Theo nội dung văn bản, tại Hội nghị sản xuất trồng trọt và bảo vệ thực vật tổ chức vào tháng 9/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương phía Bắc đã thống nhất xây dựng kịch bản sản xuất lúa vụ đông xuân với diện tích khoảng 1,052 triệu ha, phấn đấu đạt sản lượng khoảng 12,960 triệu tấn.

Trên cơ sở đó, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương chủ động bố trí thời vụ gieo cấy và cơ cấu giống lúa phù hợp, bảo đảm lúa phân hóa đòng và trỗ trong điều kiện thời tiết thuận lợi; tránh hiện tượng rét “nàng Bân” khi lúa trỗ và hạn chế nguy cơ lụt tiểu mãn tại các vùng trũng thấp vào thời điểm thu hoạch.

Các địa phương cần chú trọng công tác phòng, chống rét cho mạ, lúa mới cấy và lúa gieo sạ thông qua việc duy trì đủ nước trên ruộng. Đặc biệt, yêu cầu che phủ nilon 100% diện tích mạ xuân nhằm phòng rét và ngăn chặn sự xâm nhập của rầy lưng trắng mang virus gây bệnh lùn sọc đen. Việc bón phân cũng cần được điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thời tiết, tránh bón đạm cho mạ và lúa mới cấy khi nhiệt độ xuống thấp.

Đối với các tỉnh Bắc Trung Bộ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật lưu ý ưu tiên sử dụng các giống lúa ngắn ngày và cực ngắn ngày, hạn chế tối đa giống dài ngày. Thời điểm lúa trỗ cần bảo đảm từ ngày 20/4 đến 5/5 đối với các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và từ ngày 10/4 đến 25/4 đối với các tỉnh từ Quảng Trị và thành phố Huế.

Song song với đó, các địa phương cần xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể, đặc biệt là phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa. Việc tính toán thời vụ các loại cây trồng phải được thực hiện kỹ lưỡng để kịp thời chuyển đổi những diện tích không đủ nước gieo cấy lúa sang trồng các cây trồng khác có hiệu quả kinh tế cao hơn.

Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc, các địa phương được yêu cầu hạn chế tối đa trà lúa xuân sớm và xuân trung, tập trung chủ yếu vào trà lúa xuân muộn. Việc gieo mạ nên thực hiện quanh tiết Lập xuân và tập trung cấy trong tháng 2, sử dụng các giống lúa ngắn ngày, bảo đảm lúa trỗ tập trung trong khoảng từ ngày 10 đến 20/5.

Đối với diện tích lúa gieo thẳng, cần bố trí tại các vùng chủ động tưới tiêu, gieo theo vùng tập trung, sử dụng giống ngắn ngày và gieo trong khoảng từ ngày 10 đến 20/2 nhằm hạn chế thấp nhất ảnh hưởng của rét đậm, rét hại. Đồng thời, tăng cường ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất như mạ khay, máy cấy, máy gặt đập liên hợp… nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Các địa phương cần bám sát lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; chuẩn bị đầy đủ nhân lực, phương tiện và hệ thống máy bơm, kể cả bơm dầu và bơm lưu động, để bảo đảm việc lấy nước đạt hiệu quả cao nhất. Việc giữ nước cần được chú trọng trong các giai đoạn lúa đẻ nhánh, làm đòng, đồng thời tránh gây ảnh hưởng đến các vùng trồng cây vụ đông.

Cùng với đó, các địa phương rà soát lại cơ cấu giống lúa, lựa chọn giống phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng, trong đó tỷ lệ mỗi giống không vượt quá 30% diện tích nhằm hạn chế rủi ro. Đồng thời, chuẩn bị lượng giống dự phòng khoảng 10%, ưu tiên các giống cực ngắn ngày và ngắn ngày để kịp thời gieo cấy lại trong trường hợp diện tích lúa mới gieo, cấy bị thiệt hại do rét.

Đối với sản xuất rau màu vụ đông, cần khoanh vùng bảo vệ các diện tích chuyên canh và diện tích chuyển đổi, tránh bị ngập úng trong quá trình lấy nước đổ ải. Các địa phương tiếp tục chỉ đạo chăm sóc, bảo vệ tốt diện tích cây vụ đông còn lại nhằm nâng cao năng suất, sản lượng và hiệu quả kinh tế, đồng thời chuẩn bị đầy đủ giống và quỹ đất cho sản xuất rau màu vụ xuân.

Tại các vùng chuyên canh rau màu và diện tích chuyển đổi từ đất trồng lúa kém hiệu quả, các địa phương cần khẩn trương thu hoạch những diện tích đã đến kỳ, đồng thời chuẩn bị đất để gieo trồng các loại rau ngắn ngày, đáp ứng kịp thời nguồn cung rau trước, trong và sau Tết Nguyên đán.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng lưu ý các địa phương thu hoạch kịp thời diện tích cây vụ đông đến kỳ nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch; hướng dẫn nông dân tiếp tục thâm canh tăng vụ, rải vụ với các loại rau ưa lạnh, ngắn ngày để bảo đảm nguồn cung rau xanh ổn định trước, trong và sau Tết Nguyên đán, tránh tình trạng dồn ứ nguồn cung do tận thu rau trước thời điểm lấy nước đổ ải gieo cấy lúa vụ đông xuân.

Cao Bằng chủ động ứng phó rét đậm, bảo vệ sản xuất vụ Đông Xuân

Hạ Anh