Cách đây 85 mùa xuân, ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Bác Hồ – khi đó mang tên Nguyễn Ái Quốc đã vượt qua cột mốc 108, trở về Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng). Sự kiện đánh dấu bước chân đầu tiên của Người trên quê hương sau ba thập kỷ xa Tổ quốc.

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang”

(Bài thơ Tức cảnh Pác Bó – Nguyễn Ái Quốc)

Bài thơ ngắn gọn nhưng hàm súc ấy đã khắc họa sinh động cuộc sống giản dị, tinh thần lạc quan và ý chí cách mạng kiên cường của Bác trong những ngày hoạt động tại Pác Bó. Xung quanh quãng thời gian lịch sử này còn nhiều câu chuyện cảm động về Người, về bối cảnh trong nước và quốc tế, cũng như quyết định quan trọng của Bác và Ban Thường vụ Trung ương: phải trở về nước để trực tiếp cùng các đồng chí lãnh đạo cách mạng.

Cuối năm 1940, đầu năm 1941, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn quyết liệt, chủ nghĩa phát xít dần suy yếu, phong trào cách mạng trong nước phát triển mạnh. Thời cơ đã chín muồi để Bác trở về Tổ quốc, trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam.

Trong cuốn Theo dấu chân Người, GS.TS Trình Quang Phú đã tái hiện sinh động hành trình Bác về nước qua các câu chuyện Trên đường về biên giới và Mùa xuân Bác về Tổ quốc. Bác nhận định: “Trong dịp Tết, bọn mật thám và lính lệ cũng lo ăn Tết, việc tuần tra canh gác sẽ lơ là… anh em trở về trong lúc này sẽ thuận lợi.”

Tết Tân Tị năm 1941 trên đất Quảng Tây (Trung Quốc) rực rỡ sắc xuân với lồng đèn đỏ, hoa tết quen thuộc như cúc vàng, vạn thọ… càng thôi thúc nỗi nhớ nước trong lòng Bác. Sáng mồng Hai Tết, trong trang phục người Nùng, Bác cùng các đồng chí lên đường trở về Tổ quốc giữa giá rét và sương mù dày đặc.

Hành trình vượt biên được chuẩn bị cẩn trọng, từng bước để tránh tai mắt địch. Tác giả Trình Quang Phú miêu tả: “Sương mù dày đặc như đi trong mây… Lên dốc, xuống dốc, lại lên dốc…” Khi cột mốc biên giới bằng đá hiện ra, Bác dừng lại xúc động, đặt tay lên mốc 108, quỳ xuống chạm tay vào đất mẹ, lặng im giây lát như lời báo với non sông: Người đã trở về Tổ quốc Việt Nam yêu dấu.

Những ngày ở hang Pác Bó, Bác sinh hoạt giản dị, dậy sớm tập thể dục, tắm suối, làm việc. Bữa cơm đạm bạc chỉ có cháo, rau rừng, đôi khi thêm chút thịt muối hay cá suối. Buổi tối, cả nhóm quây quần bên bếp lửa nghe Bác kể chuyện thời cuộc, phân tích cục diện chiến tranh và dự báo thời cơ cách mạng.

Trong thời gian hoạt động bí mật tại Pác Bó, Bác đã đào tạo, giác ngộ nhiều cán bộ, quần chúng. Đồng bào nơi đây trìu mến gọi Người bằng những cái tên thân thương như Ông Ké, Chú Thu, Già Thu. Bác thường xuyên trò chuyện với dân về văn hóa, chính trị, cách mạng, nhưng luôn giữ kín thân phận.

Từ núi rừng Pác Bó, Bác đã đưa ra nhiều quyết sách chiến lược quan trọng, trong đó có Chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy. Ngày 22/12/1944, đội quân gồm 34 chiến sĩ chính thức ra đời tại khu rừng Sam Cao, huyện Nguyên Bình.

Bên dòng suối Lê-nin trong xanh, dưới chân núi Các Mác, Bác tiếp tục dịch Lịch sử Đảng Cộng sản Nga để làm tài liệu huấn luyện cán bộ. Chính tại nơi đây, Người đã đặt tên cho dòng suối, ngọn núi và chọn những phiến đá làm bàn làm việc – biểu tượng bất diệt của một thời cách mạng gian lao mà hào hùng.

Pác Bó – nơi đầu nguồn cách mạng, hôm nay đã đổi thay, khởi sắc từng ngày. Nhưng mỗi hang đá, dòng suối, vạt rừng nơi đây vẫn in đậm hình ảnh Bác Hồ kính yêu, gợi nhắc về một mùa xuân lịch sử và công lao vĩ đại của Người đối với dân tộc Việt Nam.

Xu thế thời tiết Tết Bính Ngọ sẽ ra sao?

Lưu Tô