Theo AP ngày 1/2, Quili.AI là một chatbot có cách thức hoạt động tương tự ChatGPT hay Gemini, song thay vì vận hành bằng trí tuệ nhân tạo, hệ thống này được điều hành bởi 50 tình nguyện viên làm việc tại một trung tâm cộng đồng ở Quilicura, đô thị nằm ở rìa thành phố Santiago của Chile.

Dự án mang tên ChatGPT vận hành bởi con người diễn ra trong suốt 12 giờ, do tổ chức môi trường Corporación NGEN triển khai. Trong thời gian này, các tình nguyện viên trực tiếp đảm nhận việc trả lời câu hỏi, thực hiện các yêu cầu vẽ hình minh họa theo đề bài, nhằm làm nổi bật tác động môi trường phát sinh từ hoạt động của các trung tâm dữ liệu AI trong khu vực. Kết thúc dự án, nhóm đã tiếp nhận và xử lý hơn 25.000 yêu cầu đến từ 67 quốc gia. Khi người dùng gửi câu lệnh tạo hình ảnh, chẳng hạn như một con lười đang vui chơi trong tuyết, chatbot Quili.AI thông báo cần chờ vài phút và nhấn mạnh rằng hình ảnh sẽ do con người thực hiện, không phải AI tạo ra.

Trong một trường hợp cụ thể, một tình nguyện viên trẻ đã dành khoảng 10 phút để phác họa bằng bút chì hình ảnh một chú lười đứng giữa những quả bóng tuyết, hai chiếc vuốt ôm chặt một quả bóng và sẵn sàng ném đi.

Bên cạnh các yêu cầu vẽ minh họa, chatbot này cũng phản hồi nhanh các câu hỏi dựa trên kiến thức sẵn có của các tình nguyện viên, ví dụ như hướng dẫn cách làm sopaipillas, một loại bánh ngọt chiên phổ biến tại Chile.

Bà Lorena Antiman, đại diện tổ chức Corporación NGEN, cho rằng mỗi câu lệnh gửi tới AI đều đi kèm những hệ lụy môi trường nhất định, đồng thời khuyến nghị cộng đồng cần sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm hơn.

Theo bà Antiman, không phải mọi câu hỏi đều cần được trả lời ngay lập tức. Bà nhấn mạnh chiến dịch này không nhằm phủ nhận vai trò hay lợi ích của AI, mà mong muốn người dùng cân nhắc nhiều hơn về tác động của việc sử dụng quá mức, đặc biệt tại những khu vực đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nước như Quilicura.

Trước đó, năm ngoái, tiến sĩ Scott McDonald, giảng viên ngành Quản lý chuỗi cung ứng và logistics tại Đại học RMIT Việt Nam, dẫn một nghiên cứu cho biết việc tạo ra một email dài khoảng 100 từ bằng AI tạo sinh có thể tiêu tốn lượng nước tương đương một chai nhựa dung tích hơn 500 ml để phục vụ công tác làm mát trung tâm dữ liệu.

Trong khi đó, theo ước tính của các chuyên gia từ MIT Technology Review thuộc Học viện Công nghệ Massachusetts, một câu lệnh yêu cầu lập kế hoạch du lịch hoặc đặt câu hỏi về điện toán lượng tử tiêu thụ khoảng 6.700 Joule năng lượng, bao gồm cả năng lượng cho làm mát, khi sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn Llama 3.1 405B. Mức năng lượng này tương đương với việc vận hành lò vi sóng trong khoảng 8 giây. Đối với video, mức tiêu thụ còn cao hơn, khi một video dài 5 giây có thể cần lượng năng lượng tương đương để chạy lò vi sóng trong hơn một giờ.

Để xử lý các câu lệnh, hệ thống chip máy tính tại các trung tâm dữ liệu AI cần tiêu thụ lượng điện rất lớn, đồng thời sử dụng nhiều nước cho quá trình làm mát, với mức độ khác nhau tùy theo vị trí địa lý và chủng loại thiết bị. Riêng tại khu vực Santiago, các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Google và Microsoft đang lên kế hoạch xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu.

Trước thực tế này, giới chuyên gia khuyến nghị người dùng nên ưu tiên sử dụng AI cho những tác vụ phức tạp, đòi hỏi xử lý thông tin lớn. Với các nội dung trao đổi thông thường, con người có thể tự soạn thảo thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào máy móc.

Bà Antiman bày tỏ kỳ vọng cộng đồng sẽ hình thành thói quen sử dụng AI hợp lý hơn, tương tự như việc tắt đèn khi rời khỏi phòng để tiết kiệm điện. Với những kiến thức mang tính lặp lại như công thức làm bánh cupcake hay cách thay lốp xe, bà cho rằng người dùng có thể tìm kiếm sự trợ giúp từ người xung quanh hoặc cộng đồng, thay vì luôn nhập câu lệnh vào ChatGPT.

Gaza chìm trong rác thải: Khủng hoảng môi trường ở mức báo động

Ngọc Ánh