Trong những tuần gần đây, các cơn bão mạnh hình thành trên Đại Tây Dương liên tục đổ bộ khu vực Nam Âu, gây mưa lớn, lũ lụt và sạt lở đất. Cùng lúc, các khối không khí lạnh từ Bắc Cực tràn xuống Trung và Bắc Âu, khiến nhiều quốc gia rơi vào tình trạng băng giá nghiêm trọng.

Tại Bồ Đào Nha, loạt bão mạnh từ Đại Tây Dương đã khiến ít nhất 14 người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và hàng nghìn người phải di dời. Hai cơn bão mang tên Kristin và Leonardo gây lũ lụt trên diện rộng, làm hư hại nghiêm trọng cơ sở hạ tầng, gây mất điện và gián đoạn giao thông, đặc biệt tại khu vực miền trung. Trước thiệt hại lớn, Chính phủ Bồ Đào Nha đã công bố gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá khoảng 2,5 tỷ euro dành cho người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương bị ảnh hưởng.

Tại Tây Ban Nha, mưa lớn do bão Leonardo buộc gần 5.000 người dân ở các tỉnh phía Nam phải sơ tán. Nhiều con sông tại các vùng Andalusia và Extremadura tràn bờ, khiến trường học đóng cửa, giao thông bị gián đoạn và phần lớn dịch vụ đường sắt phải tạm ngừng hoạt động.

Theo Viện Hải dương và Khí quyển Bồ Đào Nha (IPMA), nguyên nhân của đợt thời tiết cực đoan này là sự xuất hiện dồn dập của các hệ thống áp thấp Đại Tây Dương, trong bối cảnh dải áp cao Azores suy yếu và dịch chuyển, làm mất đi “lá chắn” tự nhiên bảo vệ khu vực trong mùa Đông. Các chuyên gia nhận định dù hiện tượng không kéo dài, nhưng sức tàn phá rất lớn và khó lường.

Trong khi Nam Âu đối mặt với mưa bão, thì nhiều khu vực Trung và Bắc Âu lại chìm trong giá rét và băng tuyết. Tại Đức, tình trạng băng đóng trên đường đã gây ra hàng loạt vụ tai nạn giao thông, đặc biệt tại khu vực quanh Berlin và bang Brandenburg. Nhiều tuyến cao tốc phải tạm thời đóng cửa, giao thông công cộng bị gián đoạn, trường học ở một số bang phía Tây Bắc phải cho học sinh nghỉ học. Một vụ va chạm nghiêm trọng đã khiến một phụ nữ lớn tuổi thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương.

Tại Romania, cơ quan chức năng đã ban bố cảnh báo đỏ do các đợt lạnh kéo dài kèm tuyết rơi và mưa băng. Nhiệt độ có nơi giảm xuống âm 15 độ C, tuyết dày tới 15cm, gây nhiều khó khăn cho sinh hoạt và giao thông.

Dọc bờ biển Baltic, Estonia và Latvia đang trải qua mùa Đông khắc nghiệt nhất trong nhiều năm. Tại Estonia, một số đảo ghi nhận điều kiện băng giá tồi tệ nhất trong vòng một thập kỷ, khiến hoạt động phà biển phải ngừng hoàn toàn. Người dân buộc phải sử dụng xuồng khí hoặc phương tiện chuyên dụng để vận chuyển hàng hóa thiết yếu. Trong khi đó, Latvia vừa trải qua đợt lạnh nhất trong 12 năm, với nhiệt độ tại thành phố Daugavpils giảm xuống âm 32 độ C.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nguyên nhân sâu xa của đợt rét đậm này là hiện tượng làm ấm tầng bình lưu đột ngột ở Bắc Cực, khiến vòng xoáy cực suy yếu. Khi “hàng rào” khí lạnh này mất ổn định, không khí lạnh từ Bắc Cực dễ dàng tràn xuống các khu vực vĩ độ trung bình như châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á, làm gia tăng nguy cơ các đợt thời tiết cực đoan trong mùa Đông.

Giới chuyên gia cảnh báo, trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, những hiện tượng thời tiết cực đoan với tần suất dày và cường độ mạnh như hiện nay có thể sẽ không còn là điều hiếm gặp đối với châu Âu trong những năm tới.

Bão tuyết tại Mỹ khiến hơn 1 triệu khách hàng mất điện, hàng nghìn chuyến bay bị hủy

Minh Anh