Bình minh ở phum quê những ngày giáp Tết không đến từ một tiếng chuông báo thức ồn ào mà từ sự cựa mình rất nhẹ của vạn vật. Bắt đầu từ phía chân trời xa tít, nơi những rặng cây cao vút kiêu hãnh vươn mình như những chàng vệ sĩ trầm tư canh giữ cho giấc ngủ của phum, một vầng ửng hồng bắt đầu lan tỏa. Ánh sáng ấy nhuốm màu lên lớp sương, biến màn sương trắng đục thành một biển mây hồng huyền ảo. Rồi như một phép màu, từ chính tâm điểm của biển mây ấy, ngôi chùa – trái tim và linh hồn của cả phum quê hiện ra uy nghiêm, cổ kính.

Mùa này, mái chùa cong vút dường như cũng tươi tắn hơn dưới nắng xuân. Những lá cờ phướn ngũ sắc mới tinh được treo lên, bay phần phật trong gió, báo hiệu một mùa lễ hội đang về gần. Sắc vàng son lấp lánh của những bức phù điêu, những hoa văn tinh xảo không còn lờ mờ trong sương nữa mà rực rỡ hẳn lên, hòa cùng sắc vàng của những cành mai vừa chớm nụ trước cổng chùa, tạo nên một bức tranh xuân vừa thiêng liêng, vừa ấm áp.

Khi màn sương tan đi, phum quê bừng tỉnh với nhịp sống rộn rã đặc trưng của những ngày cuối năm. Không gian không còn tĩnh lặng nữa mà là một bản hòa tấu của những âm thanh bình dị. Đó là tiếng các mẹ, các chị gọi nhau í ới đi chợ Tết. Trên tay các mẹ không chỉ là mớ rau con cá thường ngày, mà đã có thêm những xấp lá chuối xanh mướt để gói bánh tét, những đòn đường thốt nốt thơm lừng để nấu chè đãi khách. Các mẹ mặc những bộ bà ba mới may, màu sắc tươi tắn hơn mọi ngày, đầu quấn chiếc khăn rằn Krama, nụ cười hiền hậu làm bừng sáng cả con đường làng đang rợp bóng cờ hoa.

Đám trẻ con cũng rộn ràng hơn hẳn. Chúng túm tụm khoe nhau những bộ quần áo mới, những bao lì xì đỏ chót vừa được ông bà tặng sớm. Tiếng cười trong vắt của chúng hòa cùng tiếng chim én chao liệng trên bầu trời xanh thẳm, báo hiệu mùa xuân đã thực sự về trên từng nếp nhà, từng ngọn cây ngọn cỏ.

Và rồi, cơn gió chướng – "sứ giả của mùa xuân" phương Nam bất chợt ùa về. Gió chướng mùa này hào phóng và mát lành, mang theo hương lúa non đang thì con gái và cả mùi thơm nồng nàn của những mẻ cốm dẹp vừa mới rang xong. Gió làm những chiếc lá thốt nốt già xào xạc kể chuyện năm cũ, làm những cánh hoa mai vàng rơi lất phất trên vai áo người thiếu nữ, mang đến cho không khí một chút se se lạnh thật dễ chịu. Cái se lạnh ấy khiến chén trà xuân của các cụ già thêm đậm đà, làm cho câu chuyện sum vầy bên hiên nhà thêm thắm thiết.

Thời gian cứ thế êm đềm trôi đi. Khi nắng vàng như mật ong rót đầy trên những con đường làng, ấy là lúc một hình ảnh đẹp đến nao lòng lại tái hiện: Đoàn chư tăng đi khất thực. Mùa xuân, màu áo cà sa vàng rực của các vị sư dường như càng thêm rạng rỡ dưới nắng mới. Các vị bước đi khoan thai, tĩnh tại giữa khung cảnh phum sóc đang thay da đổi thịt đón xuân. Người dân đứng chờ sẵn trước ngõ, trên tay là những vật phẩm tinh tươm nhất để dâng cúng đầu năm. Đó là sự giao hòa tuyệt đối giữa Đời và Đạo, giữa niềm vui thế tục của ngày Tết và sự thanh tịnh vĩnh hằng của tâm linh.

Nhìn cảnh ấy, tôi thấy lòng mình bình yên lạ lạ. Xuân về trên phum sóc không ồn ào, náo nhiệt mà sâu lắng, ân tình. Nó là sự hòa quyện giữa sắc vàng của hoa mai, sắc vàng của lúa chín và sắc vàng thiêng liêng của màu áo cà sa.

Ôi! hồn sắc phum quê khi mùa xuân tới! Vẻ đẹp ấy mộc mạc như đất, hiền hòa như người và rạng rỡ như niềm tin vào một năm mới an lành, hạnh phúc. Đó là dòng sữa ngọt lành nuôi dưỡng tâm hồn ta và sẽ mãi là nơi chốn bình yên nhất để những đứa con xa quê tìm về mỗi dịp Tết đến Xuân về.

(1) Phum, phum sóc: Cách gọi quê, ấp, làng trong tiếng Khmer

Thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải: Năm 2026 hơn 268 triệu tấn CO₂tđ

Thạch Đờ Ni