Điều làm nên nét độc đáo của chợ Viềng không chỉ ở ý nghĩa tâm linh, mà còn bởi đây là phiên chợ chỉ họp duy nhất một lần trong năm. Người đi chợ không đặt nặng chuyện lời lãi, mà coi việc mua bán đầu Xuân như một cách gửi gắm ước mong về một năm mới bình an, sung túc, thuận hòa.

Phiên chợ gắn với dấu tích lịch sử và tín ngưỡng dân gian

Chợ Viềng Vụ Bản, còn gọi là chợ Phủ, gắn với Quần thể di tích Phủ Dầy (nay là xã Kim Thái, tỉnh Ninh Bình) – trung tâm tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh nổi tiếng. Tương truyền, chợ ra đời từ thời nghĩa quân Tây Sơn của vua Quang Trung trên đường trở về Thanh Hóa, từng dừng chân tại Phủ Dầy sau chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa. Người dân trong vùng mang thịt trâu, bò đến khao quân, nhờ sửa sang tư trang, rèn vũ khí, rồi cùng nhau tổ chức ăn mừng chiến thắng. Từ đó, đêm mùng 7, rạng sáng mùng 8 tháng Giêng hằng năm, phiên chợ được họp để tưởng nhớ tích xưa.

Bởi vậy, hàng hóa ở chợ Viềng Vụ Bản vô cùng phong phú, từ cuốc, xẻng, nông cụ cầm tay; đồ dùng gia đình bằng kim loại; sản phẩm đồ đồng, đồ bạc của các làng nghề đúc truyền thống; mây tre đan; hoa, cây cảnh, cây thế; đồ cổ, đồ cũ… cho đến thịt bò thui – đặc sản nức tiếng của huyện Vụ Bản (cũ). Trong đó, cây giống và nông cụ luôn là mặt hàng được nhiều người lựa chọn, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Không gian chợ nằm trong khu di tích Phủ Dầy khiến phiên chợ mang đậm màu sắc tâm linh. Người đi chợ không chỉ mua bán, mà còn kết hợp lễ Mẫu, vãng cảnh đền, phủ, chùa, miếu, hòa mình vào không khí vui Xuân đậm chất sinh hoạt tín ngưỡng cộng đồng.

Chợ Viềng Nam Trực – ngày hội Xuân của làng nghề và văn hóa dân gian

Cũng mang tinh thần “mua may, bán rủi”, chợ Viềng Xuân Nam Trực, hay còn gọi là chợ Chùa, được tổ chức trong không gian văn hóa tâm linh quanh chùa Đại Bi, nơi thờ Phật và Thiền sư Từ Đạo Hạnh, cùng các đền Giáp Ba, Giáp Tư. Phiên chợ được ví như một “cuộc triển lãm” kinh tế – xã hội thu nhỏ, nơi hội tụ tinh hoa của nhiều làng nghề truyền thống.

Nổi bật là làng hoa cây cảnh Vị Khê với hàng trăm loài hoa quý, quất nguyên thủy, cây thế, bon-sai; đồ đồng của làng nghề Đồng Quỹ; đồ sắt của làng rèn Vân Chàng… cùng nhiều gian hàng thủ công mỹ nghệ đến từ các tỉnh, thành trong cả nước. Không gian chợ mở ra rộng lớn, nhộn nhịp với những khu mua bán đồ cổ, giả cổ, đồ thờ, đồ gốm sứ, đồ đá, đồ gỗ… khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng.

Ẩm thực chợ Viềng Nam Trực cũng là điểm nhấn khó quên. Thịt bò thui, khoai lang lim, lạc vỏ lụa, kẹo lạc Thượng Nông… được nhiều người chọn mua lấy lộc. Đặc biệt, phở bò Vân Cù – món ăn truyền thống trứ danh của Nam Định, luôn đông khách thưởng thức trong tiết Xuân se lạnh.

Phiên chợ thêm rộn ràng bởi các trò chơi dân gian và loại hình nghệ thuật truyền thống như chọi gà, đánh đu, cờ người, đấu vật, múa rối cạn, rối nước, xin chữ, nặn tò he, múa sư tử, múa rồng… tạo nên một ngày hội Xuân đúng nghĩa của cư dân nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Mua một chút lộc, mang về nhiều niềm vui

Ngày nay, người đến chợ Viềng không chỉ là nông dân mà còn đủ mọi ngành nghề, đến từ nhiều tỉnh, thành như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Hưng Yên… Sản vật vì thế cũng ngày càng đa dạng, từ nông cụ truyền thống đến cây cảnh, đồ lưu niệm gắn với đời sống nông nghiệp.

Anh Nguyễn Văn Huấn (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) chia sẻ, năm nào anh cũng đi chợ Viềng để du Xuân, cầu mong một năm buôn bán suôn sẻ. Năm nay, anh chọn mua một chiếc giỏ đựng cá, vừa lấy may, vừa làm vật trang trí trong nhà.

Còn anh Đinh Công Thành (phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình) cho biết, sau giờ tan làm, anh cùng đồng nghiệp rủ nhau đi chợ Viềng. Dù đường đông, nhưng không khí ngày Xuân khiến ai cũng vui vẻ. Anh Thành chọn mua một cây sung, với mong ước năm mới gia đình sung túc, bình an.

Nhiều du khách từ các tỉnh lân cận thường dành chiều mùng 7 để về chợ Viềng, kết hợp lễ đình, lễ chùa đầu năm tại các di tích như đền thờ các vua Trần, đền Thái sư Trần Thủ Độ, tạo nên một chuyến du Xuân trọn vẹn

Với quan niệm “bán rủi, mua may”, người bán thường để giá vừa phải, người mua cũng ít mặc cả. Ông Nguyễn Văn Nam, chủ gian hàng cây cảnh ở xã Nam Trực, cho biết năm nay người mua đông, thuận mua vừa bán, ai cũng phấn khởi.

Đặc biệt, thịt bò vẫn là mặt hàng không thể thiếu. Nhiều người quan niệm, đi chợ Viềng mà không mua một miếng thịt bò mang về lấy lộc coi như chưa trọn vẹn. Màu đỏ của thịt bò tượng trưng cho vận son đầu năm, vì vậy dù giá cao hơn ngày thường, mặt hàng này vẫn luôn “đắt khách”.

Càng về đêm mùng 7, rạng sáng mùng 8, dòng người đổ về chợ Viềng càng đông. Có người tin rằng, phải sau thời khắc giao ngày mới là lúc thực sự “bán rủi, mua may”. Nhờ giao thông thuận tiện, nhiều du khách ở xa có thể đi chợ Viềng trong ngày, hòa vào không khí Xuân rộn ràng mà vẫn giữ trọn ý nghĩa tâm linh.

Trải qua thời gian, chợ Viềng Xuân Vụ Bản và Nam Trực đã trở thành di sản văn hóa tinh thần quý báu của người dân Nam Định. Mỗi độ Xuân về, phiên chợ không chỉ mang đến niềm vui, sự háo hức, mà còn gieo vào lòng người một khởi đầu nhẹ nhõm, an yên, để bước vào năm mới với nhiều hy vọng tốt lành.

Chợ tết CIPUTRA 2026: xuân truyền thống trong lòng đô thị quốc tế

Đoan Trang