3 nhiệm vụ cấp bách “lọc nước” sông Bắc Hưng Hải
Nước và cuộc sống - Ngày đăng : 12:30, 01/03/2026
3 nhiệm vụ cấp bách “lọc nước” sông Bắc Hưng Hải
Trước tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng kéo dài tại hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải với hàng nghìn nguồn thải xả trực tiếp mỗi ngày, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm hiện đại hóa hạ tầng, kiểm soát ô nhiễm và phát triển không gian sinh thái - đô thị.
Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải được xây dựng từ năm 1958, từng là công trình trọng điểm phục vụ tưới tiêu, tiêu úng cho Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương (nay thuộc Hải Phòng). Tuy nhiên, những năm gần đây, ô nhiễm môi trường nước tại đây đã trở thành “điểm nóng” kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Theo kết quả quan trắc của Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường, tại 9-12 vị trí trong hệ thống, chất lượng nước đều ở mức rất xấu. Hiện có 3.589 nguồn thải xả trực tiếp vào hệ thống với tổng lưu lượng hơn 502.000 m³/ngày đêm. Trong đó, nước thải sinh hoạt chiếm gần 59%, công nghiệp 24,6%, còn lại là thủy sản, chăn nuôi và các cơ sở sản xuất, y tế, làng nghề.
Đáng lo ngại, 75% vị trí quan trắc bị ô nhiễm nghiêm trọng; một số điểm như cống Xuân Thụy (sông Cầu Bây), cống Ngọc Đà (kênh Kiên Thành), cống Bình Lâu (kênh T2) liên tục ở mức đặc biệt nghiêm trọng. Tỷ lệ mẫu có từ 5 thông số vượt quy chuẩn tăng mạnh, từ 17,5% năm 2005 lên 69,44% năm 2021.
Trước thực trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức hội nghị bàn giải pháp xử lý ô nhiễm, đồng thời định hướng phát triển hệ thống theo mô hình thủy lợi hiện đại, đa mục tiêu, bền vững. Quan điểm xuyên suốt là đầu tư đồng bộ cả giải pháp công trình và phi công trình; phân định rõ trách nhiệm Trung ương - địa phương; đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách với hợp tác công - tư.
Ba nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được xác định gồm:
Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng và hiện đại hóa quản lý, vận hành hệ thống, nâng cấp và xây mới 13 công trình đầu mối lớn như Xuân Quan, Cầu Cất, An Thổ, Nam Kẻ Sặt…; cải tạo các công trình điều tiết trên kênh trục chính; nâng cấp 18 đầu kênh nhánh cấp 1; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động nhằm kiểm soát lưu lượng và chất lượng nước.
Thứ hai, kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, tập trung xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại 18 điểm đầu kênh, thu gom các nguồn thải phân tán và phân cấp rõ trách nhiệm quản lý giữa các địa phương trong lưu vực.
Thứ ba, chỉnh trang hạ tầng gắn với phát huy giá trị văn hóa - lịch sử khu vực, phát triển đô thị sinh thái dọc kênh trục chính, tạo quỹ đất khoảng 2.150ha cho dịch vụ và đô thị.
Dự án tổng thể có quy mô khoảng 38.500 tỷ đồng, trong đó Bộ dự kiến bố trí khoảng 6.000 tỷ đồng, phần còn lại do các địa phương Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng cân đối. Lãnh đạo Bộ nhấn mạnh cần triển khai sớm, đồng bộ để đạt hiệu quả tích lũy rõ rệt trong vòng hai năm tới, từng bước “làm sạch” và khôi phục vai trò chiến lược của hệ thống thủy lợi trung tâm Đồng bằng sông Hồng.
