Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng ENSO hiện đang trong trạng thái La Nina yếu, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương (NINO3.4) vào tuần cuối tháng 2/2026 ở mức khoảng -0,6°C. Tuy nhiên, các mô hình dự báo cho thấy trong khoảng ba tháng tới, ENSO có khả năng cao, từ 80–90%, chuyển dần sang trạng thái trung tính; xác suất duy trì La Nina chỉ còn khoảng 10–20%.

Từ tháng 6 đến tháng 8/2026, ENSO nhiều khả năng duy trì trạng thái trung tính nhưng có xu hướng nghiêng về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Nino khoảng 35–45%. Đến đầu mùa thu, xu hướng nghiêng nóng sẽ rõ rệt hơn và có khả năng chuyển sang El Nino vào các tháng cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Sự chuyển pha này được đánh giá sẽ làm gia tăng mức độ bất định của các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu cũng như khu vực.

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục, Tổ chức Khí tượng Thế giới cảnh báo năm 2026 có thể tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất kể từ khi có số liệu quan trắc. Khi ENSO chuyển dần sang pha nóng, gió tín phong trên Thái Bình Dương có xu hướng suy yếu, làm thay đổi sự phân bố đối lưu khí quyển. Điều này có thể khiến các đợt nắng nóng tại khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam, xuất hiện với tần suất cao hơn, kéo dài hơn và cực đoan hơn.

Tại Việt Nam, nắng nóng dự báo sẽ bắt đầu sớm ngay từ tháng 3/2026, trước tiên tại khu vực miền Đông Nam Bộ. Khu vực Tây Bắc Bộ cũng có khả năng xuất hiện nắng nóng cục bộ. Sang tháng 4, nắng nóng gia tăng cường độ và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng đầu mùa.

Từ cuối tháng 5, nắng nóng sẽ mở rộng ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, sau đó đạt cao điểm trong các tháng 6–8/2026 với cường độ mạnh. Dù từ tháng 9 nắng nóng có xu hướng giảm dần, song vẫn có thể xuất hiện các đợt nắng nóng muộn bất thường. Theo nhận định của các chuyên gia, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ENSO chuyển pha nóng, nắng nóng cực đoan đang dần trở thành hiện tượng phổ biến hơn thay vì chỉ xuất hiện cá biệt.

Bên cạnh nắng nóng, mùa mưa bão năm 2026 cũng được dự báo có nhiều yếu tố khó lường. Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 7 có thể ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, từ tháng 8 đến tháng 12, số lượng bão có thể thấp hơn mức trung bình (trung bình nhiều năm khoảng 9,6 cơn trên Biển Đông, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam).

Dù số lượng có thể giảm, song trong điều kiện nhiệt độ mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh, diễn biến nhanh và có quỹ đạo phức tạp vẫn ở mức cao. Từ tháng 9 đến tháng 12, bão có xu hướng ảnh hưởng nhiều hơn đến khu vực Trung Bộ và phía Nam, dù Bắc Bộ vẫn có thể chịu tác động trong các tháng 9–10.

Về mùa mưa, tổng lượng mưa trên phạm vi cả nước nhìn chung được dự báo xấp xỉ trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, đặc điểm đáng chú ý là sự phân bố mưa có xu hướng cực đoan hơn. Số đợt mưa lớn diện rộng có thể không tăng, nhưng mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn có khả năng gia tăng.

Các đợt mưa lớn diện rộng tại Bắc Bộ có thể bắt đầu từ tháng 6, sau đó dịch dần xuống phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại các tỉnh Trung Bộ. Trong thời gian cao điểm mùa mưa, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tại các tỉnh miền núi Bắc Bộ và Trung Bộ có thể gia tăng.

Ngoài ra, ven biển Đông Nam Bộ dự kiến xuất hiện 6 đợt triều cường cao trong năm 2026, trong đó các đợt tháng 11 và 12 có khả năng khiến mực nước tại trạm Vũng Tàu vượt 4,3 m, tiềm ẩn nguy cơ ngập tại các vùng trũng thấp.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn trong mùa khô đầu năm 2026 được dự báo ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm và thấp hơn mùa khô 2024–2025, với cao điểm từ tháng 2 đến tháng 4. Trong khi đó, từ tháng 4 đến tháng 7, tình trạng khô hạn và thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại một số khu vực thuộc Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo, trong giai đoạn ENSO chuyển sang pha nóng, không chỉ nắng nóng gia tăng mà các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có xu hướng xuất hiện nhiều hơn, đặc biệt trong các thời kỳ chuyển mùa từ tháng 3–5 và tháng 9–10. Vì vậy, năm 2026 được đánh giá là năm có nhiều yếu tố thời tiết cực đoan và thiên tai khó lường.

Nắng nóng 2026 có thể lập kỷ lục

Phúc Anh