Những vụ cháy tại các kho dầu ở Trung Đông do hệ quả của căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang làm dấy lên lo ngại về tác động môi trường trên quy mô rộng. Theo cảnh báo của giới chuyên gia, các hiện tượng này có thể gây ảnh hưởng không chỉ trong khu vực mà còn lan tới những hệ sinh thái xa xôi như Bắc Cực.

Ông Alexander Vorotnikov, điều phối viên hội đồng chuyên gia thuộc Văn phòng Dự án Phát triển Bắc Cực của Bộ Phát triển Viễn Đông và Bắc Cực Nga, cho rằng những tác động môi trường từ các vụ cháy này có thể lan rộng tới khu vực Bắc Cực của Nga. Nhận định này được ông đưa ra trong bối cảnh nhiều dấu hiệu cho thấy các yếu tố khí hậu bất thường đang gia tăng.

Theo ông Vorotnikov, khi nhiệt độ và lượng mưa thay đổi bất thường, cùng với sự mất cân bằng của lớp băng ở Bắc Cực, những chất ô nhiễm phát sinh từ các vụ cháy có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến môi trường khu vực này. Một số chuyên gia Nga thậm chí cho rằng hậu quả tiềm tàng có thể được so sánh với tác động của các vụ phun trào núi lửa lớn trong lịch sử, như sự kiện núi lửa Krakatoa năm 1883.

Quan sát hiện nay cho thấy các đám mây khói từ khu vực cháy đang di chuyển theo hướng Kazakhstan. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng sớm hay muộn các hạt carbon đen, hay còn gọi là muội than, cũng có thể lan tới Bắc Cực do sự lưu thông của các dòng không khí trong khí quyển.

Các nhà khoa học cho biết khi các hạt carbon đen rơi xuống bề mặt tuyết và băng, chúng sẽ làm giảm khả năng phản xạ ánh sáng Mặt Trời của các bề mặt này. Hiện tượng này làm giảm hiệu ứng phản xạ tự nhiên của băng tuyết, khiến bề mặt hấp thụ nhiệt nhiều hơn và làm tăng tốc quá trình tan băng. Điều đó có thể tác động tiêu cực đến khí hậu cũng như hệ sinh thái tại khu vực Bắc Cực.

Bên cạnh đó, sự hiện diện của carbon đen trong khí quyển còn gây ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và làm gia tăng mức độ ô nhiễm không khí do bụi mịn.

Các nhà khoa học cho biết nguồn gốc của muội than có thể được xác định thông qua dấu vết hóa học đặc trưng từ nhiên liệu bị đốt cháy. Trước đây, các nghiên cứu từng phát hiện muội than tại Bắc Cực có nguồn gốc từ khí thải của phương tiện giao thông ở Moskva.

Theo đánh giá của các chuyên gia môi trường, việc giảm khả năng phản xạ của bề mặt băng tuyết sẽ khiến tuyết tan sớm và mạnh hơn, kéo theo sự thay đổi trong chế độ nước. Khi đó, đỉnh lũ do băng tan có thể xuất hiện sớm hơn, làm gia tăng nguy cơ lũ lụt vào mùa Xuân và sau đó dẫn đến thiếu nước cho cây trồng trong mùa Hè.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy các đám cháy tại kho dầu Shahran và nhà máy lọc dầu Tehran đã kéo dài trong nhiều ngày, tạo ra những cột khói đen lớn bốc lên bầu trời phía trên thành phố.

Cổng thông tin EpiNews dẫn nguồn từ Tổ chức Y tế Thế giới cho biết các cuộc tấn công vào các cơ sở dầu mỏ đã khiến một lượng lớn hydrocarbon độc hại, oxit lưu huỳnh và các hợp chất nitơ phát tán ra môi trường.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo rằng thiệt hại đối với các cơ sở dầu khí có thể làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm thực phẩm, nguồn nước và không khí. Những tác động này đặc biệt nguy hiểm đối với các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi và những người có bệnh nền.

Iran cũng đã gửi lời kêu gọi Liên hợp quốc can thiệp, cho rằng các vụ việc này là một hành vi gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường. Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Saeed Iravani đã gửi thư tới Tổng Thư ký Liên hợp quốc và các cơ quan quản lý của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, cho biết các vụ nổ đã giải phóng lượng lớn hợp chất nguy hiểm như hydrocarbon, lưu huỳnh và oxit nitơ, gây ra ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đe dọa sức khỏe con người cũng như làm suy thoái hệ sinh thái và nguồn nước.

Người phát ngôn Liên hợp quốc Stéphane Dujarric cũng bày tỏ lo ngại trước các thông tin về việc nhiều cơ sở dầu mỏ bị tấn công, bởi điều này có thể gây ra những hậu quả môi trường nghiêm trọng cho cả khu vực, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước, chất lượng không khí và an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho rằng nếu xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang, các hệ lụy môi trường và nguy cơ liên quan đến phóng xạ có thể lan rộng ra toàn khu vực.

Ít nhất 70 người thiệt mạng trong vụ sạt lở đất nghiêm trọng tại Ethiopia

Ngọc Ánh