Ngày 21/3/2026, tại Hà Nội, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Siêu đô thị thế hệ mới – động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài nước.

Hội thảo là diễn đàn trao đổi học thuật, tập trung vào 4 nhóm vấn đề chính gồm: cơ sở lý luận về siêu đô thị thế hệ mới; kinh nghiệm quốc tế; tiềm năng, cơ hội tại Việt Nam và những tác động đối với phát triển kinh tế – xã hội.

Phát biểu khai mạc, ông Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng – nhấn mạnh, trong tiến trình đô thị hóa toàn cầu, các siêu đô thị từng là biểu tượng của tăng trưởng kinh tế và tập trung dân cư quy mô lớn. Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ nhiều hạn chế như quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội và suy giảm chất lượng sống.

Trước những thách thức đó, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế như UN-Habitat, OECD hay Ngân hàng Thế giới đã chuyển hướng nghiên cứu mô hình siêu đô thị thế hệ mới, với trọng tâm là cấu trúc đa trung tâm, liên kết vùng, quản trị thông minh và phát triển bền vững.

Tại Việt Nam, quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng với sự hình thành các vùng đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các hành lang kinh tế ven biển. Xu hướng chuyển dịch từ đô thị đơn cực sang đa cực, liên kết vùng đang mở ra nền tảng cho việc hình thành các siêu đô thị thế hệ mới. Tuy nhiên, khung lý luận và mô hình phát triển cho loại hình đô thị này vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ và hệ thống.

Đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ, ông Trần Ngọc Chính cho rằng Việt Nam cần xác định rõ có nên phát triển siêu đô thị thế hệ mới hay không, cũng như định nghĩa, quy mô, cấu trúc và các điều kiện về thể chế, hạ tầng, công nghệ để vận hành hiệu quả trong bối cảnh mới.

Theo ông, điểm khác biệt cốt lõi giữa siêu đô thị truyền thống và siêu đô thị thế hệ mới nằm ở phương thức phát triển. Nếu mô hình cũ dựa vào mở rộng không gian và gia tăng dân số, thì mô hình mới hướng tới “thông minh hơn – bền vững hơn – quản trị tốt hơn”, dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt đối với bài toán an ninh năng lượng đô thị. Việc phát triển theo cấu trúc đa trung tâm, tăng cường kết nối vùng, thúc đẩy chuyển đổi số và tối ưu hóa hạ tầng không chỉ giúp giảm áp lực tiêu thụ năng lượng tập trung mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí vận hành và hạn chế phát thải.

Các chuyên gia tại hội thảo nhận định, mô hình siêu đô thị thế hệ mới không chỉ giải quyết các vấn đề đô thị hiện hữu mà còn tạo ra động lực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư, đặc biệt là dòng vốn xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, các siêu đô thị hiện đại thường gắn với mô hình “đô thị 10-15 phút”, nơi mọi nhu cầu thiết yếu được đáp ứng trong bán kính di chuyển ngắn. Cách tiếp cận này không chỉ cải thiện chất lượng sống mà còn góp phần giảm chi phí logistics, giảm tiêu hao năng lượng cho giao thông, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế đô thị.

Đối với Việt Nam, các vùng động lực như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các hành lang kinh tế ven biển được đánh giá có tiềm năng lớn để phát triển các siêu đô thị thế hệ mới. Nếu được triển khai đúng hướng, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam bứt phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong dài hạn, đồng thời bảo đảm cân đối năng lượng cho các trung tâm kinh tế lớn.

Theo các chuyên gia, điểm khác biệt cốt lõi của mô hình này nằm ở khả năng tạo ra giá trị kinh tế tổng hợp, thay vì chỉ tập trung dân số. Đây là nơi hội tụ của các ngành kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo, tài chính, công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao – những lĩnh vực có mức tiêu thụ năng lượng lớn nhưng cũng đòi hỏi quản trị hiệu quả và bền vững.

Đặc biệt, với hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, quản trị thông minh và môi trường sống chất lượng cao, các siêu đô thị thế hệ mới có khả năng thu hút mạnh dòng vốn đầu tư, nhất là FDI và các quỹ đầu tư xanh. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển các mô hình năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả trong đô thị.

Kết luận, ông Trần Ngọc Chính bày tỏ tin tưởng hội thảo sẽ đóng góp cả về lý luận và thực tiễn, góp phần cụ thể hóa các định hướng lớn về phát triển đô thị bền vững của Việt Nam.

“Phát triển siêu đô thị thế hệ mới không chỉ là xu thế mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm tạo ra các cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo và không gian phát triển bền vững cho quốc gia trong dài hạn”, ông khẳng định.

Phát động toàn dân sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, hưởng ứng Giờ Trái đất

Mai Hạ