Sáng 24/3, Hội nghị khu vực “Chuyển đổi chăn nuôi bền vững trong hệ thống lương thực thực phẩm ở châu Á - Thái Bình Dương” đã khai mạc với sự tham gia của nhiều tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp. Sự kiện kéo dài trong 2 ngày, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam (MAE) phối hợp với Viện Nghiên cứu Chăn nuôi Quốc tế (ILRI), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Trung tâm Hợp tác quốc tế về Nghiên cứu Nông nghiệp vì Sự phát triển của Pháp (CIRAD) tổ chức.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh nhu cầu đối với thực phẩm có nguồn gốc động vật an toàn, giàu dinh dưỡng tiếp tục gia tăng, trong khi ngành chăn nuôi trong khu vực đang đối mặt đồng thời với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, suy thoái môi trường và yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về tính minh bạch, bền vững của chuỗi sản xuất.

Theo các chuyên gia, nhiều giải pháp thiết thực đã được kiểm chứng, từ chăn nuôi thông minh thích ứng khí hậu, cải thiện hệ thống thú y và quản lý sức khỏe vật nuôi, đến nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Những giải pháp này có thể giúp giảm đáng kể tác động môi trường trong khi vẫn nâng cao năng suất. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay là việc nhân rộng còn chậm, do chính sách phân tán, sự phối hợp giữa các quốc gia còn hạn chế, cũng như khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học, đầu tư và triển khai thực tế.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chăn nuôi đóng góp từ 18-30% GDP nông nghiệp ở nhiều quốc gia, song cũng đang chịu áp lực lớn từ khí hậu, môi trường, thay đổi nhu cầu tiêu dùng và hạn chế về tài nguyên đất, nước.

Ông nhấn mạnh, cách thức sản xuất, quản lý và phát triển ngành chăn nuôi trong những thập kỷ tới sẽ đóng vai trò quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm toàn cầu.

Từ thực tiễn Việt Nam, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của ngành nông nghiệp, đóng góp khoảng 27% giá trị sản xuất và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân. Những năm gần đây, ngành đã có bước chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển theo chuỗi giá trị.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu ba định hướng chiến lược. Thứ nhất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trung tâm, thông qua phát triển giống năng suất cao, dinh dưỡng chính xác, ứng dụng công nghệ sinh học và các hệ thống quản lý thông minh. Thứ hai, phát triển chăn nuôi cần gắn với tăng cường an toàn sinh học và cách tiếp cận “Một sức khỏe” (One Health), trong đó hệ thống thú y hiện đại và giám sát dịch bệnh giữ vai trò then chốt. Thứ ba, chăn nuôi phải trở thành một phần của giải pháp khí hậu, thông qua các mô hình chăn nuôi xanh, kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời cải thiện sinh kế cho người dân.

“Việt Nam sẵn sàng là đối tác tin cậy, là cầu nối chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm để cùng xây dựng ngành chăn nuôi hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định.

Trong thông điệp gửi tới hội nghị, đại diện FAO cho rằng châu Á - Thái Bình Dương đang ở trung tâm của quá trình chuyển đổi ngành chăn nuôi toàn cầu. Không chỉ đóng vai trò cung cấp thực phẩm, chăn nuôi còn gắn trực tiếp với sinh kế, khả năng chống chịu và phát triển nông thôn, hỗ trợ hàng trăm triệu nông dân và các tác nhân trong chuỗi giá trị.

FAO cũng nhấn mạnh, chuyển đổi chăn nuôi bền vững là một trong những ưu tiên trong Chiến lược giai đoạn 2022-2031, với định hướng “Bốn tốt hơn” gồm sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn. Ở cấp toàn cầu, các quốc gia thành viên đã xác định đây là ưu tiên chiến lược và đang hướng tới xây dựng một Kế hoạch hành động chung nhằm điều phối hiệu quả các nỗ lực.

Ở góc độ nghiên cứu, bà Siboniso Moyo, Phó Tổng Giám đốc ILRI, cho biết tổ chức này đang hợp tác với nhiều đối tác tại châu Phi và châu Á nhằm tạo ra các bằng chứng khoa học và giải pháp thực tiễn cho hệ thống chăn nuôi năng suất, bền vững và có khả năng chống chịu cao, đặc biệt đối với nông hộ nhỏ.

Theo bà, châu Á là khu vực chiến lược của ILRI, trong đó Việt Nam là đối tác quan trọng với gần 20 năm hợp tác trong các lĩnh vực như sức khỏe vật nuôi, “Một sức khỏe”, an toàn thực phẩm, chăn nuôi thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển chuỗi giá trị.

Đại diện ILRI khẳng định, khoa học và đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để chuyển đổi hệ thống chăn nuôi. Các nghiên cứu về sức khỏe vật nuôi, thích ứng khí hậu và “Một sức khỏe” sẽ giúp các quốc gia vừa nâng cao năng suất, vừa kiểm soát tốt hơn rủi ro dịch bệnh và áp lực môi trường.

Trong khi đó, đại diện CIRAD nhấn mạnh vai trò của hợp tác khoa học trong việc giải quyết các thách thức phức hợp của khu vực. Với hàng triệu nông dân, chăn nuôi vẫn là trụ cột sinh kế, do đó các quan hệ đối tác nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển giải pháp phù hợp với hệ thống canh tác đa dạng, đồng thời bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra theo hướng bao trùm và bền vững.

Ngoài việc trao đổi chính sách và giải pháp, hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để các quốc gia và đối tác chia sẻ mô hình thành công, xác định các lĩnh vực ưu tiên như an ninh lương thực – dinh dưỡng, sinh kế nông thôn, sức khỏe vật nuôi và chăn nuôi thích ứng khí hậu, qua đó tăng cường hợp tác khu vực trong giai đoạn tới.

Trong khuôn khổ hội nghị, ILRI và CIRAD đã ký kết 4 thỏa thuận hợp tác nghiên cứu với các đối tác Việt Nam, gồm Viện Chăn nuôi Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, mở ra những cơ hội mới trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển chăn nuôi bền vững.

Việt Nam quyết liệt giảm phát thải khí mê-tan trong chăn nuôi đến năm 2030

Phong Anh