Chuyển từ ứng phó sang chủ động, bảo đảm an ninh năng lượng trong trung và dài hạn
Chuyển đổi xanh - Ngày đăng : 16:06, 10/04/2026
Chuyển từ ứng phó sang chủ động, bảo đảm an ninh năng lượng trong trung và dài hạn
Giá năng lượng tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đặt ra yêu cầu mới với Việt Nam. Các chuyên gia nêu ý kiến cần chuyển từ ứng phó sang chủ động, bảo đảm an ninh năng lượng trong trung và dài hạn.
Tác động của các biến động địa - chính trị đang rõ nét và đa chiều đang ảnh hưởng tới nền kinh tế Việt Nam khi phụ thuộc nhiều vào lưu chuyển thương mại quốc tế, dựa đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Điều đó đòi hỏi phải có những chiến lược để đảm bảo an ninh năng lượng, giải pháp tăng sức chống chịu cho doanh nghiệp đang sử dụng nhiều nhiên liệu như: Công nghiệp, cơ khí, may mặc...
Tại Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” do Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức ngày 09/04, các chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực dự báo, đa dạng hóa nguồn cung và tăng tính linh hoạt của hệ thống năng lượng.
Xây dựng nền tảng an ninh năng lượng, ứng phó với các ‘điểm nóng’
TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng: Các diễn biến gần đây cho thấy mức độ phụ thuộc của nhiều quốc gia vào nguồn cung tập trung. Khi rủi ro xảy ra tại các khu vực trọng yếu, tác động không chỉ dừng ở giá dầu mà lan sang chuỗi cung ứng năng lượng.
Theo ông Thập, cần tháo gỡ vướng mắc để đưa các dự án năng lượng tái tạo đã hoàn thành vào vận hành. Đồng thời, cần hoàn thiện hạ tầng gồm cảng, kho chứa và logistics nhằm nâng khả năng thích ứng của hệ thống.
Lộ trình gồm 3 giai đoạn. Trước mắt là điều hành linh hoạt và đa dạng nguồn nhập khẩu. Trung hạn là xây dựng dự trữ năng lượng và hoàn thiện chuỗi LNG. Dài hạn là rà soát quy hoạch theo hướng giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo.
Một giải pháp được nhấn mạnh là xây dựng kho dự trữ dầu thô và xăng dầu. Đồng thời, mở rộng hợp tác và đa dạng đối tác nhập khẩu thông qua ngoại giao năng lượng.
Còn TS. Hà Huy Ngọc, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho rằng: Thị trường năng lượng ngày càng nhạy cảm với biến động địa chính trị. Chỉ cần một biến động tại các điểm nghẽn vận tải có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá năng lượng, tỷ giá và chi phí tài chính. Đối với Việt Nam, tác động là rõ rệt do nền kinh tế có độ mở lớn và khá phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.
Từ các phân tích, các chuyên gia thống nhất Việt Nam cần chuyển từ cách tiếp cận ngắn hạn sang chiến lược dài hạn.
TS. Hà Huy Ngọc cho rằng vấn đề không chỉ là đủ nguồn cung mà là khả năng làm chủ hệ thống năng lượng. Điều này bao gồm tăng dự trữ, đa dạng nguồn cung và nâng tính linh hoạt của hệ thống. Đồng thời, cần tăng kiểm soát thị trường để hạn chế đầu cơ và biến động giá.
Về cơ cấu năng lượng hiện vẫn tồn tại hạn chế, TS Hà Huy Ngọc cho hay, các ngành như vận tải, hàng không, logistics, sản xuất điện, hóa chất, thép, nhựa chịu tác động dây chuyền từ biến động năng lượng.
Về dài hạn, chuyển dịch năng lượng tiếp tục là xu hướng. Việt Nam cần phát triển điện gió, điện mặt trời, đồng thời nâng cấp hạ tầng truyền tải và hệ thống lưu trữ.
Doanh nghiệp thích ứng với biến động
Ở góc độ doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 Thân Đức Việt cho biết doanh nghiệp tập trung kiểm soát chi phí và nâng năng suất. Các biện pháp như tiết kiệm năng lượng, tối ưu nguyên liệu và giảm thời gian sản xuất được triển khai để giảm áp lực chi phí.
Ông Thân Đức Việt cho biết, trong 3 năm qua, doanh nghiệp đã đầu tư điện mặt trời mái nhà, chiếm khoảng 20-30% điện tiêu thụ. Việc sử dụng năng lượng tái tạo giúp giảm chi phí và đáp ứng yêu cầu trong chuỗi cung ứng.
Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng Xanh Hà Đăng Sơn cho rằng các chính sách gần đây đã khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản - tự tiêu, kết hợp lưu trữ năng lượng.
Theo ông Sơn, đây là hướng giúp doanh nghiệp chủ động nguồn điện trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện do thời tiết. Tuy nhiên, pin lưu trữ chưa phải giải pháp toàn diện do chi phí và khả năng cung cấp điện. Vì vậy, phát triển năng lượng tái tạo cần đi cùng các nguồn điện nền. Các chuyên gia cho rằng bài toán năng lượng cần giải bằng nhiều giải pháp, xây dựng hệ sinh thái cân bằng giữa các nguồn nhằm bảo đảm ổn định và hiệu quả.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, pin lưu trữ hiện vẫn chưa phải giải pháp toàn diện do chi phí cao và khả năng cung cấp điện còn hạn chế. Do đó, việc phát triển năng lượng tái tạo cần đi kèm với các nguồn điện nền như điện khí hoặc các giải pháp ổn định hệ thống.
Về dài hạn, bài toán năng lượng không thể giải quyết bằng một giải pháp đơn lẻ. Thay vào đó, cần xây dựng một hệ sinh thái cân bằng giữa các nguồn năng lượng nhằm đảm bảo tính ổn định, hiệu quả và bền vững cho nền kinh tế.
