Trước thực trạng trên, để nâng cao hiệu quả của chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị sản xuất vật liệu xây dựng về môi trường, tài nguyên nước. Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống – Moitruong.net.vn đã triển khai chuyên đề: “Quản lý chất thải và bảo vệ môi trường trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng.” Với mục đích đưa ra những cái nhìn khách quan, đánh giá về tình hình thực tế đang diễn ra, nâng cao công tác quản lý, tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về thực hiện Luật bảo vệ môi trường của các đơn vị sản xuất vật liệu xây dựng.

Trong quá trình triển khai chuyên đề, qua quá trình tìm hiểu, thu thập thông tin, phóng viên (PV) Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống – Moitruong.net.vn đã ghi nhận được một số thông tin về việc Công ty Cổ phần Công nghiệp chịu lửa Hưng Đạo có dấu hiệu thực hiện chưa đúng và đầy đủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường và tài nguyên nước như: khai thác nước ngầm chưa được cấp phép, thu gom quản lý chất thải nguy hại không đúng quy định, tập kết nguyên liệu và sản phẩm không đúng nơi quy định gây bụi bặm làm suy giảm chất lượng môi trường sống và gây mất cân bằng sinh thái khu vực.

Doanh nghiệp thừa nhận tồn tại trong công tác bảo vệ môi trường

Nhiều năm qua, tình trạng tập kết tràn lan nguyên liệu gạch chịu lửa và sản phẩm, gạch vỡ ra hành lang lối vào Công ty Cổ phần Công nghiệp Chịu lửa Hưng Đạo, phường Chí Linh, TP. Hải Phòng đang diễn ra công khai nhưng không được xử lý triệt để.

Theo ghi nhận thực tế, dọc tuyến đường đi vào trong nhà máy, hai bên đường những đống gạch chịu lửa thành phẩm, gạch vỡ, đá xỉ, nguyên vật liệu thô được tập kết ngoài trời, chất cao thành từng đống kéo dài nằm ngổn ngang, không có biện pháp che chắn, không phủ bạt, không phun ẩm giảm bụi. Vào những ngày nắng hoặc khi xe tải ra vào, bụi từ những đống nguyên liệu, gạch vỡ và bột vật liệu tiềm ẩn nguy cơ phát tán bụi ra không khí, ảnh hưởng đến chất lượng môi trường sống của khu vực dân cư lân cận. Đặc biệt, khu vực chân tường lối dẫn vào nhà máy xuất hiện nhiều mảng đen bám dài, dấu hiệu của nước thải, bụi công nghiệp hoặc cặn bẩn tồn lưu lâu ngày, cho thấy nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động sản xuất và lưu chứa vật liệu ngoài trời.

Việc sử dụng phần lề đường, hành lang giao thông để làm nơi chứa nguyên liệu và sản phẩm không chỉ gây mất mỹ quan mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về công tác quản lý môi trường và sử dụng đất của doanh nghiệp. Theo phản ánh, tình trạng này đã kéo dài suốt nhiều năm, song chưa được xử lý dứt điểm.

Điều khiến dư luận quan tâm, đó là doanh nghiệp hoạt động đã lâu và Luật bảo vệ môi trường 2020 đã đi vào hoạt động cho đến nay đã hơn 04 năm nhưng doanh nghiệp vẫn chưa có giấy phép môi trường theo quy định.

Để thông tin đa chiều và khách quan, phóng viên Moitruong.net.vn đã có buổi làm việc với Công ty Cổ phần Công nghiệp Chịu lửa Hưng Đạo, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Bằng – Phó Giám đốc Công ty cho biết: "Đơn vị thường xuyên được các đoàn thanh tra, kiểm tra nhắc nhở khắc phục những tồn tại và hoàn thiện các hồ sơ môi trường còn thiếu. Tuy nhiên, do hạn chế về diện tích trong khuôn viên, suốt 16 năm qua, Công ty đã tập kết nguyên liệu và sản phẩm ra hành lang đường đi vào nhà máy và đã được Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp phép". Khi phóng viên hỏi: việc tập kết thành phẩm và nguyên vật liệu hai bên hành lang đường đi như vậy có nằm trong báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt không thì ông Bằng cho biết để ông xem lại trong ĐTM.

Liên quan đến hồ sơ môi trường, khi được hỏi về báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), đại diện Công ty cho biết: "hồ sơ này hiện đang do Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý, nếu cần, phóng viên có thể liên hệ trực tiếp với Sở để được cung cấp".

Ông Bằng – đại diện Công ty cũng chia sẻ thêm: "trước đây doanh nghiệp sử dụng công nghệ đốt nhiên liệu bằng trạm than hoá khí, sau đó đã chuyển đổi sang sử dụng dầu FO". Trước sự thay đổi nhiên liệu đốt này, vấn đề được đặt ra là Công ty đã thực hiện việc bổ sung hoặc cấp lại ĐTM theo quy định hay chưa? và đã được cơ quan chức năng phê duyệt ĐTM chưa? Hàng năm công ty có thực hiện Báo cáo công tác quản lý môi trường định kỳ theo quy định tới cơ quan chức năng không?

Về nguồn nước sử dụng, đại diện Công ty khẳng định hiện đang dùng nước máy, không khai thác nước ngầm bằng giếng khoan.

Đáng chú ý, Công ty cho biết hiện đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ để xin cấp giấy phép môi trường.

Theo Luật Bảo Vệ Môi Trường 2020 và Nghị định 08/2022: Các cơ sở đang hoạt động trước 01/01/2022 thuộc đối tượng phải có giấy phép môi trường nếu có phát sinh chất thải nhưng được áp dụng cơ chế chuyển tiếp: Phải xin giấy phép môi trường trong thời hạn 36 tháng kể từ 01/01/2022 (tức là hạn cuối khoảng 01/01/2025). Cho đến nay đã hết quý I/2026 Công ty Cổ phần Công nghiệp Chịu lửa Hưng Đạo vẫn chưa có giấy phép môi trường. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã vượt quá thời gian chuyển tiếp theo quy định pháp luật.

Tại Khoản 3, điểm C, Điều 14 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi không có giấy phép môi trường có thể bị xử phạt: 150 – 170 triệu đồng ; Đình chỉ hoạt động từ 03 – 06 tháng.

Trong buổi làm việc với phóng viên, đại diện công ty cho rằng đơn vị chỉ sử dụng nước máy. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế lại cho thấy có dấu hiệu sử dụng nước giếng khoan để phục vụ sản xuất.

Bên cạnh đó, công tác quản lý chất thải nguy hại cũng bộc lộ nhiều bất cập: Khu vực lưu chứa chất thải nguy hại để lẫn lộn với chất thải rắn ngoài trời, chưa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, không có mái che, dán mã từng loại chất thải; không được phân loại rõ ràng; thiếu các biển cảnh báo theo quy chuẩn, vỏ hộp sơn thải sơn xong chưa được thu gom vào đúng nơi quy định. Thực trạng này đặt ra nguy cơ rất lớn đối với môi trường đất và nước, bởi nếu chất thải nguy hại không được lưu giữ, quản lý đúng cách, các thành phần độc hại có thể thẩm thấu vào đất, lan vào nguồn nước ngầm và gây ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái cũng như sức khỏe cộng đồng.

Sau khi đi ghi nhận thực tế tại nhà máy, phóng viên đã đóng góp và trao đổi với ông Bằng về một số tồn tại và hạn chế tại công ty về môi trường và tài nguyên nước. Ông Bằng đã thừa nhận với phóng viên Moitruong.net.vn: “Trong quá trình hoạt động, Công ty không tránh khỏi một số tồn tại trong công tác bảo vệ môi trường. Cụ thể, một số loại chất thải nguy hại như găng tay, giẻ lau dính dầu, thùng sơn, thùng keo, các thùng phi chứa dầu… hiện chưa được thu gom và lưu giữ đúng quy định.

Ngoài ra, Công ty đang sử dụng nước giếng khoan phục vụ cho các hoạt động xịt rửa xe, vệ sinh sân bãi và dập bụi trong khuôn viên.

Sau khi được phóng viên Moitruong.net.vn khảo sát thực tế và chỉ ra những tồn tại nêu trên, Công ty sẽ nghiêm túc rút kinh nghiệm, đồng thời khẩn trương triển khai các biện pháp khắc phục, trong đó có việc bổ sung, lắp đặt biển hiệu tại khu vực lưu trữ chất thải nguy hại và thực hiện quản lý theo đúng quy định".

Cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm nếu có

Liên quan đến vấn đề này, PV đã có buổi làm việc với UBND phường Chí Linh, Tp. Hải Phòng. Trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Tiến – Phó Chủ tịch UBND phường cho biết: "Công ty hoạt động từ năm 2006 trong lĩnh vực sản xuất vật liệu chịu lửa. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có tình trạng tập kết nguyên vật liệu tại hành lang lối vào nhà máy.

Trước thực trạng này, UBND phường đã yêu cầu doanh nghiệp cung cấp hồ sơ đất đai và báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nhằm kiểm tra việc sử dụng đất có đúng phạm vi được giao hay không, đồng thời rà soát việc chấp hành quy định pháp luật về môi trường".

Đại diện chính quyền nhấn mạnh: "việc tập kết vật liệu phải tuân thủ đúng quy định, đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường, tránh ảnh hưởng đến khu vực dân cư".

Việc để vật liệu, nguyên liệu và sản phẩm lấn chiếm hành lang giao thông suốt nhiều năm không chỉ ảnh hưởng mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường kéo dài, cần được xử lý nghiêm để tránh tạo tiền lệ xấu trong công tác chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường.

Trước thực trạng trên, kính đề nghị UBND phường Chí Linh, UBND Thành phố Hải Phòng cần nhanh chóng vào cuộc kiểm tra toàn diện hoạt động bảo vệ môi trường, tài nguyên nước tại Công ty cổ phần công nghiệp chịu lửa Hưng Đạo.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác giám sát đối với các doanh nghiệp trong ngành vật liệu xây dựng – lĩnh vực vốn có nguy cơ ô nhiễm cao. Việc kiểm tra không chỉ dừng lại ở hồ sơ mà cần kết hợp với khảo sát thực địa, đánh giá toàn diện quy trình sản xuất và quản lý chất thải.

Những dấu hiệu tồn tại tại Công ty cổ phần công nghiệp chịu lửa Hưng Đạo là minh chứng cho thực trạng vẫn còn một số doanh nghiệp chưa thực sự coi trọng công tác bảo vệ môi trường. Trong khi đó, yêu cầu phát triển bền vững đang đặt ra ngày càng cấp thiết, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc xử lý dứt điểm các vi phạm không chỉ nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống – yếu tố cốt lõi cho sự phát triển lâu dài của xã hội.

Thu Thủy - Phan Thảo