Thông qua Chương trình Đối tác Hành động các-bon xanh (NBCAP), các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển đang từng bước định hình nền tảng cho việc huy động đầu tư vào bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái ven biển.

Vừa qua, Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam và Trường Đại học Flinders (Úc) đã tổ chức Đối thoại với chủ đề “Thúc đẩy hành động các-bon xanh dương tại Việt Nam: Từ bằng chứng đến hành động chiến lược”. Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, khu vực tài chính – ngân hàng, doanh nghiệp, nhà khoa học và chuyên gia trong nước, quốc tế nhằm thúc đẩy trao đổi chính sách và tìm kiếm giải pháp huy động nguồn lực cho lĩnh vực còn nhiều tiềm năng này.

Các hệ sinh thái các-bon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy ngập triều ven biển được xác định là nguồn lực quan trọng trong chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế biển bền vững. Không chỉ đóng vai trò hấp thụ và lưu trữ khí nhà kính, các hệ sinh thái này còn góp phần bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học và tạo sinh kế cho cộng đồng ven biển. Tuy nhiên, việc chuyển hóa tiềm năng thành các dự án đầu tư cụ thể vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là về khung pháp lý, cơ chế tài chính và năng lực triển khai.

Tại diễn đàn, các đại biểu tập trung thảo luận các giải pháp nhằm tháo gỡ những rào cản hiện nay, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý về quyền các-bon, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, chuẩn hóa hệ thống Đo đạc – Báo cáo – Thẩm định (MRV) và phát triển các mô hình tài chính hỗn hợp để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân. Đồng thời, việc xây dựng các mô hình kinh doanh bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng cho cộng đồng địa phương cũng được xác định là yếu tố then chốt để bảo đảm tính bền vững của các dự án.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh rằng các-bon xanh dương không chỉ là công cụ giảm phát thải hay tạo tín chỉ các-bon, mà còn là “lá chắn xanh” giúp tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái ven biển trước tác động của biến đổi khí hậu. Việc bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái này vì thế cần được nhìn nhận như một giải pháp tổng hợp, gắn kết giữa mục tiêu khí hậu, bảo tồn thiên nhiên và phát triển sinh kế bền vững.

Theo đại diện UNDP tại Việt Nam, thách thức hiện nay không còn dừng lại ở việc thử nghiệm các mô hình thí điểm, mà là làm thế nào để mở rộng quy mô và nhân rộng các giải pháp đã chứng minh hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, nguồn lực tài chính và năng lực thực thi ở cả cấp trung ương và địa phương.

Kể từ khi chính thức khởi động vào tháng 01/2026, NBCAP Việt Nam đã từng bước xây dựng nền tảng triển khai thông qua chuỗi hội thảo kỹ thuật và tham vấn đa bên về khoa học, chính sách và tài chính các-bon xanh dương. Chương trình đã thu hút sự tham gia của hơn 350 tổ chức và chuyên gia đến từ khu vực công, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và cộng đồng. Đồng thời, các bên đang phối hợp hoàn thiện đánh giá cơ sở, xây dựng cơ chế vận hành và chuẩn bị thành lập Nhóm Công tác liên ngành nhằm tăng cường hiệu quả điều phối.

Những khuyến nghị từ các cuộc đối thoại được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng để hoàn thiện lộ trình hành động của NBCAP trong giai đoạn 12–24 tháng tới. Trọng tâm sẽ là xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, phát triển danh mục dự án có khả năng huy động vốn, hoàn thiện các công cụ tài chính và tăng cường hệ thống dữ liệu quốc gia về các-bon xanh dương.

Qua đó, chương trình hướng tới thúc đẩy hợp tác công – tư, mở rộng cơ hội thu hút đầu tư và tăng cường liên kết giữa các mục tiêu khí hậu, bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế biển bền vững của Việt Nam.

[Góc nhìn tuần qua]: Đại hội XIV nhấn mạnh “kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp”

Minh Phúc