Ông Mike Flannigan, chuyên gia nghiên cứu cháy rừng và là Giáo sư tại Đại học Thompson Rivers (thành phố Kamloops, bang British Columbia), cho rằng năm nay có thể đóng vai trò như một phép thử quan trọng, giúp xác định liệu Canada có đang bước vào một “trạng thái bình thường mới” về cháy rừng hay không.

Theo ông, trước đây vẫn có sự khác biệt rõ giữa những năm cháy rừng dữ dội và những năm ít nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, hiện nay ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy các mùa cháy rừng khốc liệt có thể xảy ra thường xuyên hơn trong tương lai.

Các nhà khoa học cũng lưu ý rằng dự báo theo mùa không thể tính toán chính xác các yếu tố kích hoạt cháy rừng như sét, hay các đợt thời tiết nóng, khô và nhiều gió diễn ra trong thời gian ngắn. Dù vậy, những dữ liệu hiện có vẫn cho phép đánh giá tổng thể về mức độ rủi ro.

Một trong những vấn đề đáng quan ngại là nhiều khu vực của Canada bước qua mùa Đông trong tình trạng thiếu ẩm bất thường, thậm chí đang bị hạn hán. Điều này đặc biệt rõ tại các khu vực từng là điểm nóng cháy rừng như phía Nam bang British Columbia, miền Bắc Manitoba và vùng Đông Bắc của Lãnh thổ Tây Bắc.

Bên cạnh đó, các dự báo dài hạn cho thấy phần lớn lãnh thổ Canada có khả năng trải qua mùa Hè với nhiệt độ cao hơn mức trung bình. Hiện tượng El Niño cũng được dự báo sẽ hình thành trong giai đoạn này.

Dẫu vậy, Canada bước vào mùa cháy rừng năm nay với một số yếu tố thuận lợi hơn so với các năm tồi tệ trước đây. Mùa Đông với nhiều cơn bão đã mang lại lượng tuyết tích lũy đáng kể trên diện rộng, đặc biệt ở các khu vực phía Bắc.

Ông Richard Carr, chuyên gia về cháy rừng thuộc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada, cho biết hiện chưa ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường về cháy rừng trong tháng 4. Tuy nhiên, nếu xu hướng thời tiết ấm lên tiếp diễn trong mùa Hè, nhiều khu vực có thể bước vào giai đoạn cháy rừng gia tăng từ tháng 6 hoặc tháng 7.

Trong ba năm gần đây, Canada liên tiếp chứng kiến các mùa cháy rừng đặc biệt nghiêm trọng. Riêng năm 2025 được ghi nhận là năm tồi tệ thứ hai trong lịch sử, chỉ sau năm 2023 - thời điểm các vụ cháy đã thiêu rụi khoảng 150.000 km² rừng trên toàn quốc.

Theo các nhà khoa học, biến đổi khí hậu diễn ra nhanh chóng, chủ yếu do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, là nguyên nhân làm kéo dài thời gian cũng như gia tăng cường độ của các mùa cháy rừng.

Nhiệt độ tăng cao khiến độ ẩm bị rút khỏi cành cây, lá và lớp thực vật khô trên mặt đất, khiến rừng dễ bắt lửa hơn, giống như một “kho nhiên liệu” chỉ chờ tác nhân kích hoạt. Đồng thời, điều này cũng làm gia tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các đợt nắng nóng và hạn hán – những yếu tố trực tiếp thúc đẩy cháy rừng.

Một hệ quả đáng lo ngại khác là các vụ cháy rừng thải ra lượng carbon vượt quá khả năng hấp thụ, từ đó tạo thành vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu.

Nghiên cứu của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho thấy riêng các vụ cháy rừng tại Canada trong năm 2023 đã phát thải lượng khí nhà kính nhiều hơn hầu hết các quốc gia, chỉ đứng sau Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ.

Không chỉ gây thiệt hại cho rừng và cơ sở hạ tầng, cháy rừng còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với xã hội và sức khỏe cộng đồng. Hàng chục nghìn người dân đã phải sơ tán trong các mùa cháy gần đây.

Ngay cả những khu vực không nằm gần điểm cháy cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ khói bụi, gây nguy hại cho sức khỏe. Một báo cáo của Bộ Y tế Canada ước tính việc hít phải khói từ các vụ cháy rừng năm 2023 có thể đã dẫn đến hàng nghìn ca tử vong, đồng thời gây thiệt hại kinh tế lên tới hàng tỷ USD.

Trung Quốc ra mắt hệ thống tính toán phát thải carbon toàn diện đầu tiên

Hải Đăng