Những dự báo ban đầu cho thấy, hiện tượng El Nino có khả năng quay trở lại trong năm 2026 với xác suất khoảng 61% trong giai đoạn từ tháng 5-7 và có thể kéo dài đến cuối năm. Theo cập nhật từ Cơ quan Khí tượng và Đại dương Mỹ (NOAA), khả năng xuất hiện một đợt El Nino rất mạnh thường được gọi trong truyền thông là “siêu El Nino” vào khoảng 25%.

Tuy nhiên, theo TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển), cần hiểu đúng bản chất khoa học của hiện tượng này. Trong nghiệp vụ khí hậu, không có thuật ngữ chính thức “siêu El Nino”. Thay vào đó, cường độ El Nino được xác định dựa trên chỉ số ONI (Oceanic Niño Index). Khi chỉ số này đạt từ +2,0 trở lên, hiện tượng được xếp vào mức rất mạnh đây cũng chính là cách mà truyền thông thường gọi là “siêu El Nino”.

Thời điểm hiện tại, có thể khẳng định nguy cơ El Nino xuất hiện trong mùa hè 2026 đang tăng rõ rệt. Tuy nhiên, việc có đạt đến ngưỡng rất mạnh hay không thì cần tiếp tục theo dõi. TS Kiên cũng nhấn mạnh, khi El Nino đạt cường độ mạnh, các tín hiệu khí hậu sẽ rõ rệt hơn, làm gia tăng khả năng xuất hiện các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, khô hạn hoặc biến động bất thường về mưa.

Nhìn lại lịch sử, thế giới đã ghi nhận 3 đợt El Nino rất mạnh trong hơn 40 năm qua, vào các giai đoạn 1982-1983, 1997-1998 và gần nhất là 2015-2016. Theo PGS-TS Lê Anh Tuấn, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu (ĐH Cần Thơ), các đợt El Nino mạnh có xu hướng gia tăng cả về cường độ lẫn mức độ tác động.

Ở Việt Nam, El Nino thường gây ra sự xen kẽ giữa nắng nóng kéo dài và các hiện tượng bão mạnh bất thường, gây thiệt hại lớn cho nông nghiệp, thủy sản và hạ tầng. ông Tuấn cũng khuyến cáo các địa phương cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, chuẩn bị nguồn lực và theo dõi sát các bản tin dự báo khí tượng.

Từ góc nhìn thực tiễn, Th.S Lê Thị Xuân Lan, nguyên Phó phòng Dự báo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết đợt El Nino 1997-1998 để lại nhiều bài học sâu sắc. Khi đó, nắng nóng đạt mức kỷ lục, với nhiệt độ tại TP.HCM lên tới 40,6°C, nhiều nơi ở miền Trung vượt 42°C. Số lượng bão giảm nhưng lại xuất hiện những cơn bão rất bất thường, điển hình là bão Linda năm 1997 gây thiệt hại nặng nề cho khu vực Nam Bộ. Đáng chú ý, sau các đợt El Nino mạnh, nguy cơ xuất hiện lũ lớn tăng cao. Điển hình là trận lũ lịch sử năm 2000 tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo các chuyên gia, nếu El Nino hình thành trong năm 2026, Việt Nam có thể đối mặt với nhiều kịch bản thời tiết phức tạp. Số lượng bão trên Biển Đông có xu hướng giảm, nhưng cường độ có thể mạnh hơn và tập trung vào cuối mùa. Mưa ở Bắc Bộ và Trung Bộ có thể đến muộn và ít hơn, song vẫn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các đợt mưa cực đoan gây lũ quét, sạt lở đất.

Trong khi đó, nắng nóng được dự báo sẽ kéo dài và gay gắt hơn, đặc biệt tại miền Trung, với khả năng xuất hiện các mức nhiệt kỷ lục. Ở miền Nam, mùa mưa có thể đến sớm nhưng lượng mưa giảm và kết thúc sớm, làm gia tăng nguy cơ hạn hán.

Trên phạm vi cả nước, tình trạng khô hạn và thiếu nước có thể bắt đầu từ cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027. Lượng nước về các hồ thủy điện, thủy lợi suy giảm, kéo theo nguy cơ thiếu điện và ảnh hưởng đến sản xuất, sinh hoạt.

Các chuyên gia nhấn mạnh, El Nino mạnh không chỉ gây nắng nóng hay hạn hán đơn lẻ mà là tổ hợp các hiện tượng thời tiết cực đoan đan xen, khó lường. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, những tác động này có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Do đó, người dân và chính quyền các địa phương cần chủ động theo dõi thông tin dự báo, xây dựng phương án tích trữ nước, bảo đảm an ninh năng lượng và triển khai các biện pháp thích ứng phù hợp nhằm giảm thiểu thiệt hại.

Khả năng El Niño cuối năm 2026 tăng cao

Lưu Tô