Theo dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu, hệ thống ENSO bao gồm hai trạng thái chính là El Nino và La Nina - hiện đang chuyển pha từ La Nina sang trạng thái trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, với xác suất từ 80 - 90%. Sau đó, hiện tượng này có thể tiếp tục phát triển và đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026. Đáng chú ý, không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 12/2026, với xác suất khoảng 20 - 25%, và có thể kéo dài sang năm 2027.

Dấu hiệu khô nóng xuất hiện sớm, nguồn nước suy giảm

Tại Việt Nam, các điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm ngay từ đầu năm 2026. Nắng nóng gia tăng sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40% trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông giảm xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ.

Những diễn biến này được xem là tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa khô năm nay.

Nguy cơ hạn hán và thiếu nước gia tăng cuối năm 2026

Nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng tăng lên và cường độ có thể gay gắt hơn so với năm 2025. Lượng mưa trong các tháng mùa khô năm 2026 được dự báo tiếp tục thiếu hụt, đặc biệt trong giai đoạn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến từ 25 - 50%. Đồng thời, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm.

Nguồn nước trên các lưu vực sông dự kiến tiếp tục suy giảm. Riêng hệ thống sông Đà, tổng lượng dòng chảy từ tháng 5 đến tháng 7/2026 có khả năng thiếu hụt từ 10 - 25% so với trung bình nhiều năm. Nguy cơ thiếu nước có thể gia tăng do lượng dòng chảy từ ngoài lãnh thổ giảm, kết hợp với tình trạng thiếu mưa trong nước, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến cấp nước hạ du cũng như an ninh năng lượng.

Các chuyên gia nhận định nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn sẽ ở mức cao, đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026 - 2027. Tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên phạm vi rộng trong những tháng đầu năm 2027, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và hệ sinh thái.

Đáng lưu ý, trong các kỳ El Nino, mặc dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ với cường độ cao trong thời gian ngắn, gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị. Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo ít hơn trung bình nhiều năm, song cần đề phòng các cơn bão mạnh với quỹ đạo phức tạp và khó dự báo.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chuyên môn theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, đặc biệt là tình hình ENSO, nguồn nước và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm. Các bản tin dự báo, cảnh báo sẽ được cập nhật kịp thời nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong ứng phó với nguy cơ thiếu nước và thiên tai trong thời gian tới.

Mùa lũ bắt đầu, Trung Quốc đối mặt nguy cơ kép "lũ lụt – hạn hán"

Minh Kiên