Cơ chế EPR mở lối nguồn lực tài chính cho xử lý chất thải tại địa phương
Tài nguyên và phát triển - Ngày đăng : 08:00, 27/04/2026
Cơ chế EPR mở lối nguồn lực tài chính cho xử lý chất thải tại địa phương
Việc Chính phủ ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) không chỉ hoàn thiện khung pháp lý mà còn tạo ra bước chuyển quan trọng trong cơ chế tài chính cho hoạt động xử lý chất thải tại địa phương.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của nghị định là quy định về hỗ trợ xử lý chất thải và hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì. Đây được xem là “đòn bẩy” giúp chính sách EPR đi vào thực tiễn, hình thành dòng chảy tài chính rõ ràng và minh bạch cho công tác bảo vệ môi trường.
Theo quy định, nguồn kinh phí từ EPR sẽ được điều tiết thông qua Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ trực tiếp cho các địa phương triển khai các hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Cơ chế này tạo nên một vòng tuần hoàn tài chính khép kín: doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng góp, Quỹ tiếp nhận và phân bổ, địa phương triển khai xử lý chất thải, từ đó góp phần cải thiện chất lượng môi trường.
Đối tượng được hỗ trợ là UBND cấp tỉnh, với quyền chủ động sử dụng nguồn kinh phí để thực hiện một phần hoặc toàn bộ các hoạt động xử lý chất thải, bao gồm:
- Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình và cá nhân;
- Nghiên cứu, phát triển công nghệ và sáng kiến trong xử lý chất thải;
- Thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.
Quy trình hỗ trợ kinh phí được thiết kế minh bạch, có điều kiện ràng buộc
Nghị định 110/2026/NĐ-CP đã thiết lập một quy trình hỗ trợ kinh phí rõ ràng, phân định trách nhiệm cụ thể giữa các bên liên quan, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực.
Theo đó, trước ngày 1/3 hằng năm, UBND cấp tỉnh có nhu cầu hỗ trợ phải gửi đề nghị bằng văn bản đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trên cơ sở tổng hợp nhu cầu của các địa phương, Bộ sẽ tính toán và xây dựng phương án phân bổ kinh phí phù hợp.
Trước ngày 1/6 hằng năm, phương án phân bổ kinh phí sẽ được phê duyệt và công khai trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia sau khi có ý kiến thống nhất của Hội đồng EPR quốc gia. Việc công khai này góp phần bảo đảm tính minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ.
Một điểm đáng chú ý là nghị định đặt ra yêu cầu chặt chẽ đối với các địa phương trong việc sử dụng kinh phí. Nếu địa phương chưa giải ngân hết nguồn kinh phí đã được phân bổ, sẽ không được xem xét hỗ trợ thêm cho đến khi hoàn thành quyết toán và hoàn trả phần kinh phí chưa sử dụng. Quy định này nhằm tránh tình trạng dàn trải, lãng phí và nâng cao trách nhiệm trong quản lý tài chính công.
Sau khi phương án phân bổ được phê duyệt, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam sẽ chuyển kinh phí về địa phương trước ngày 10/6 hằng năm. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng kế hoạch sử dụng kinh phí và tổ chức triển khai thực hiện, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về hiệu quả sử dụng nguồn hỗ trợ.
Thời gian thực hiện và quyết toán kinh phí không được vượt quá 36 tháng kể từ thời điểm nhận kinh phí. Trường hợp không sử dụng hết nguồn hỗ trợ, địa phương phải hoàn trả phần kinh phí còn lại để Quỹ xem xét phân bổ cho các địa phương khác.
Áp dụng quy trình rút gọn trong năm đầu triển khai
Do Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, năm đầu tiên triển khai chính sách sẽ áp dụng quy trình rút gọn nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện.
Cụ thể, trong vòng 30 ngày kể từ khi nghị định có hiệu lực, các địa phương phải hoàn thành việc gửi đề nghị hỗ trợ tài chính. Trong thời hạn 45 ngày tiếp theo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phê duyệt và công khai phương án phân bổ kinh phí.
Sau khi phương án được phê duyệt, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam sẽ chuyển kinh phí hỗ trợ về địa phương trong vòng 30 ngày. Quy trình rút gọn này được kỳ vọng giúp chính sách nhanh chóng đi vào thực tiễn, hạn chế độ trễ trong năm đầu triển khai và tạo nền tảng cho việc vận hành ổn định trong những năm tiếp theo.
