Bảo đảm tính đồng bộ, phù hợp với yêu cầu phát triển mới

Sau gần 5 năm thực hiện Nghị quyết số 39/2021/QH15 của Quốc hội về quy hoạch sử dụng đất quốc gia, bối cảnh phát triển đã có nhiều thay đổi đáng kể. Việc điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng, hoàn thiện quy hoạch tổng thể quốc gia, cũng như sự hình thành và cập nhật các quy hoạch ngành, quy hoạch địa phương đã làm phát sinh những yêu cầu mới về sử dụng đất.

Đặc biệt, quá trình sắp xếp lại đơn vị hành chính và nhu cầu phát triển các công trình hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển và sân bay đã làm thay đổi đáng kể cơ cấu và nhu cầu sử dụng đất trên phạm vi cả nước.

Trong khi đó, tại thời điểm xây dựng quy hoạch ban đầu, nhiều quy hoạch ngành và địa phương chưa hoàn thiện, dẫn đến việc dự báo nhu cầu đất đai chưa đầy đủ. Hiện nay, khi các quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt, nhiều địa phương đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất đến năm 2030 với mức tăng, giảm đáng kể so với phân bổ ban đầu, cho thấy sự cần thiết phải rà soát và điều chỉnh để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống quy hoạch.

Việc điều chỉnh lần này vì vậy được xác định là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa các cấp quy hoạch, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Tái cơ cấu sử dụng đất, ưu tiên phát triển hạ tầng và đô thị

Một trong những nội dung đáng chú ý của phương án điều chỉnh là sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu sử dụng đất theo hướng ưu tiên cho phát triển công nghiệp, đô thị và hạ tầng.

Theo đề xuất, đến năm 2030, diện tích đất nông nghiệp dự kiến giảm còn khoảng 26,69 triệu ha, giảm hơn 1 triệu ha so với quy hoạch trước đó. Ngược lại, diện tích đất phi nông nghiệp tăng lên khoảng 6,05 triệu ha nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển các lĩnh vực then chốt như công nghiệp, dịch vụ, đô thị và hệ thống hạ tầng.

Đáng chú ý, diện tích đất trồng lúa được điều chỉnh giảm còn khoảng 3,25 triệu ha, tạo dư địa cho việc triển khai các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia và vùng. Tuy nhiên, sản lượng lương thực vẫn được bảo đảm ở mức khoảng 34,4 triệu tấn thóc mỗi năm, cao hơn nhu cầu cần thiết để bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Điều này cho thấy định hướng điều hành linh hoạt trong quản lý đất đai, vừa duy trì nền tảng an ninh lương thực, vừa tạo không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

Gắn phát triển với bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái

Song song với mục tiêu phát triển, quy hoạch điều chỉnh tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ môi trường và duy trì cân bằng sinh thái.

Theo đó, đến năm 2030, diện tích đất lâm nghiệp dự kiến duy trì ở mức hơn 15,57 triệu ha, tăng so với hiện trạng năm 2024, nhằm bảo đảm tỷ lệ che phủ rừng ổn định khoảng 42%. Trong đó, diện tích rừng đặc dụng được mở rộng để tăng cường bảo tồn thiên nhiên, trong khi rừng phòng hộ và rừng sản xuất được rà soát, điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế.

Định hướng này góp phần quan trọng trong việc bảo vệ hệ sinh thái, ứng phó biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững.

Theo dự thảo, việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia hướng tới mục tiêu bảo đảm nhu cầu sử dụng đất để thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới. Cụ thể, tăng trưởng kinh tế được kỳ vọng đạt trên 8%/năm trong giai đoạn 2021–2030 và từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026–2030; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 8.500 USD; tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%.

Quy hoạch cũng đặc biệt ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ, nhất là tại các vùng động lực, cực tăng trưởng và hành lang kinh tế. Đồng thời, quỹ đất cho giáo dục, y tế, văn hóa, nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, quốc phòng và an ninh cũng được bảo đảm theo nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hiệu quả tài nguyên đất sẽ được thúc đẩy thông qua các giải pháp như đưa đất chưa sử dụng vào khai thác, phát triển các khu bảo tồn biển và ven biển, cải tạo đất bị thoái hóa, nâng cao chất lượng đất và bảo vệ môi trường.

Hà Nội tháo gỡ vướng mắc đất đai, môi trường cho doanh nghiệp

Minh Kiên