Tính đến ngày 27/4, cả nước ghi nhận 1.047 xã, phường ở cấp cảnh báo cháy rừng cấp V (cấp cực kỳ nguy hiểm) và 685 xã, phường ở cấp IV (cấp nguy hiểm). Đây là những con số cho thấy mức độ rủi ro cháy rừng đang ở ngưỡng rất cao, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và toàn xã hội.

Những ngày gần đây, nhiều khu vực rừng hội tụ đầy đủ các yếu tố của “tam giác lửa”: Nhiệt độ phổ biến từ 35–40°C, độ ẩm không khí xuống dưới 50% khiến thảm thực vật khô kiệt, cùng với gió cấp 3–5 vừa cung cấp oxy, vừa khiến lửa lan nhanh và khó kiểm soát. Đặc biệt, khu vực Bắc Trung Bộ chịu ảnh hưởng của gió Lào khô nóng, làm gia tăng nguy cơ cháy tại các rừng thông, keo. Trong khi đó, Tây Nguyên bước vào cuối mùa khô, lớp thực bì dày và khô cũng trở thành “mồi lửa” tiềm tàng.

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, hoạt động đốt nương rẫy đầu vụ của người dân trong điều kiện thời tiết khô hanh tiếp tục là nguyên nhân phổ biến dẫn đến các vụ cháy rừng.

Dự báo trong thời gian tới, nắng nóng và khô hạn sẽ còn kéo dài, đặc biệt trong cao điểm tháng 4 và các tháng tiếp theo, khiến nhiều địa phương tiếp tục đối mặt với nguy cơ cháy rừng ở mức nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm.

Cháy rừng không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về tài nguyên rừng mà còn kéo theo nhiều hệ lụy lâu dài như xói mòn đất, suy giảm khả năng giữ nước, gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở, đồng thời góp phần làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu do phát thải lượng lớn khí CO₂.

Trước thực trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Trong đó, yêu cầu chính quyền cấp cơ sở và các lực lượng chức năng nâng cao trách nhiệm, tăng cường giám sát, coi công tác phòng cháy, chữa cháy rừng là nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời đẩy mạnh phối hợp giữa kiểm lâm, công an và quân đội trong bảo vệ rừng.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; hướng dẫn người dân sử dụng lửa an toàn trong và gần rừng; kiểm soát chặt chẽ hoạt động đốt nương rẫy; rà soát, bổ sung và thực hiện hiệu quả các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng. Việc bảo đảm lực lượng, phương tiện, trang thiết bị và hậu cần theo phương châm “4 tại chỗ” cần được chú trọng nhằm sẵn sàng ứng phó các tình huống khẩn cấp.

Khi xảy ra cháy rừng, các địa phương phải khẩn trương huy động lực lượng, phương tiện để dập lửa, hạn chế thấp nhất thiệt hại; đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục, phục hồi diện tích rừng bị ảnh hưởng trong thời gian sớm nhất.

Đối với các chủ rừng và đơn vị quản lý, cần tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm; phát dọn thực bì, tạo đường băng cản lửa; chuẩn bị đầy đủ phương tiện chữa cháy và phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng.

Về lâu dài, Nhà nước cần tiếp tục đầu tư, đồng thời khuyến khích xã hội hóa trong ứng dụng công nghệ hiện đại vào giám sát, cảnh báo sớm và phòng cháy, chữa cháy rừng, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng bền vững.

Siết chặt phòng cháy rừng trong cao điểm nắng nóng

Minh An